27.03.2022 | 16:00

Уопуттаах оҕуруотчуттар сүбэлииллэр

Уопуттаах оҕуруотчуттар сүбэлииллэр
Ааптар: Айыына Ксенофонтова

Үөн-көйүүр нашатырнай испиир сытын сөбүлээбэт, тыына хаайтарар. Сатабыллаах хаһаайкалар, уопуттаах оҕуруотчуттар ону бэркэ билэллэр, быыкаа өстөөхтөрү аммиагынан кыайаллар.   
Суурадаһыны туттуох эрэ иннинэ бэлэмниир ордук. Эрдэ оҥорон уурдахха, аммиак паар буолан көтөр, онон туһалыа суоҕун сөп. Аны олус элбэҕи бэлэмнээн баран, ситэри туһаммакка, “чэ, сарсын ыстарыам” диир сатаммат. Оннооҕор биир чаас турдаҕына, туһатын сүтэрэр дииллэр.   
Сотору кэминэн оҕуруот үлэтэ саҕаланыаҕа. Онон бу сүбэлэри кырынан ылыҥ!

 Кирээдэ «олохтоохторун» куттуур

Уопуттаах оҕуруотчуттар медведка диэн үөнү түргэнник үүрэр ньыманы кыайа-хото тутталлар эбит. Ол ыҥырыыта суох “ыалдьыт” нашатырнай испиир сытын сөбүлээбэт буолан, кирээдэни ырааҕынан тумнар үһү. Аммиак суурадаһынын ууга (1:2 эбэтэр 1:3) суурайаҕыт уонна өрбөҕү инчэтэн, үөн сылдьар сирдэригэр уурталааҥ. Медведка тута куотуоҕа, ол эрээри аммиак көттөҕүнэ, син биир төннүөҕэ. Онон субу-субу куттуур ордук диэн суруйаллар.

Кымырдаҕаһы кыйдыыр

Дьиҥэр, кымырдаҕас үгүс үүнээйигэ уонна маска туох да буортута суох, ол эрээри өтүөнэни (тля) таһар. Ол иһин суох оҥорор ордук. Бастаан даачаҕытыгар (тиэргэҥҥитигэр) баар кымырдаҕас уйаларын булуҥ. 10 лиитирэ ууга 100 мл нашатырнай испиири (төһө элбэх уйа баарыттан көрөн оҥоруҥ) булкуйуҥ уонна кэрийэ сылдьан уйаларыгар кутуҥ.

Бу суурадаһынынан дьиэҕэ үөскүүр кымырдаҕастары эмиэ кыйдыахха сөп. Муостаҕытын уонна плинтустаргытын сотуҥ. Хараххытын уонна тыынар уоргаҥҥытын харыстааҥ. Хайаан да түннүгү, ааны аһан дьиэҕитин салгылатыҥ. Аммиак сыта чаас аҥаарынан ааһыаҕа, ол эрээри быыкаа кымырдаҕастары син биир куоттарыаҕа. 

 Астаах мастарга өтүөнэ (тля) үөскээтэҕинэ

Биир биэдэрэ ууга 1 ост.нь. нашатырнай испиири уонна хаһаайыстыбаннай мыыланы түөркэлээн кутуҥ. Үчүгэйдик суураллыар диэри булкуйуҥ. Киэһэ эбэтэр былыттаах күҥҥэ ыстарар ордук. Мас сэбирдэхтэригэр уонна лабааларыгар хаалбыт суурадаһын кымырдаҕастары куоттарыаҕа. Олор – маска уонна сэппэрээккэ өтүөнэни таһааччылар. 

Моркуоп сахсырҕатын үүрэр

10 лиитирэ ууга 2,5 мл нашатырнай испиири суурайыҥ уонна тута кирээккэлэргэ кутуҥ. Төһө кыалларынан биир да үүнээйини арыылаан хаалларбат буола сатааҥ. Маннык обработканы икки нэдиэлэҕэ биирдэ оҥоруоххутун сөп. Дуозатын элбэппэт ордук. Арай сахсырҕа олох наһаалаатаҕына, 10 лиитирэ ууга 5 мл нашатырнай испиири эбэн кутуоххутун сөп. Туһалаабатаҕына, анал препараты атыылаһарга күһэллэҕит.

 

Личинкэ өстөөҕө

Проволочник диэн ааттаах личинкэ биэрэс уонна помидор арассаадата кытаата илик силиһигэр кутталлаах. Ол иһин бу ньыманы тэпилииссэҕэ көһөрөр кэмҥэ туһаныҥ диэн сүбэлииллэр. Суурадаһыны оҥорорго наада: 10 лиитирэ ууга 10 мл аммоний моногидратын кутуҥ уонна 30 мүн. туруоруҥ. Тоҕо диэтэххэ аммиага көтө түһүөхтээх. Онтон биирдэ үүнээйи силиһигэр кутаҕыт.   

 

Клубниканы быыһыыр

Уһун тумуһу (долгоносик) куоттарар сүбэни туһаныҥ. 10 лиитирэ ууга 2 ост.нь. нашатырнай испиири булкуйуҥ. Бу суурадаһынынан кирээдэни саас эрдэ, өстөөхтөр төлөһүйэ иликтэринэ ыстарар ордук.  Клубника сибэккилэнэр кэмигэр туттар табыллыбат.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьон | 25.11.2022 | 10:20
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьокуускайга саха тылын учууталларын сийиэстэрин сэргэ өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо декадата ыытылла турар. Оттон чулуу айымньыбыт баай философиятын кэлэр ыччакка тиэрдэр биир бэртээхэй ньыманан тыйаатыр буолар. Бу дьыл сэтинньитигэр Олоҥхо тыйаатыра «Дьорҕостой Бэргэн» куукуланан испэктээк туруоран сүрэхтээбитэ. Режиссер Гаврил Мэҥкээрэп Николай Калинович Шамаев-Чопчухаан (Үөһээ Бүлүү) олоҥхотунан туруоруутун Дьокуускай куорат хас да уһуйааныгар...
Мария Матвеева:  «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Дьон | 26.11.2022 | 10:00
Мария Матвеева: «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Тыа сиригэр көмүс куоластаахтар, үҥкүүһүттэр, айар, суруйар дьон баалларын куруук кэрэхсии, сэргии истэбит. Ханна да сырыттарбын талааннаах дьону кытта билсэрбин, санаа атастаһарбын туохтааҕар да ордоробун.
Юрий Попов: «Барыта улахан үлэттэн тахсар»
Дьон | 25.11.2022 | 16:00
Юрий Попов: «Барыта улахан үлэттэн тахсар»
Дьокуускайга Тупсарыы үс сыла биллэриллэн, бу диэн эттэххэ, киин куоракка, чахчы, үтүмэн үлэ ыытылынна, ону олохтоохтор даҕаны бэйэҕит көрө-истэ сылдьаҕыт.  Быйыл сайын «Уһук Илиҥҥэ 1000 тиэргэн» федеральнай бырайыагынан Дьокуускай куоракка 75 тиэргэн тупсаран оҥоһулунна. Саамай элбэх эбийиэккэ бэдэрээтчитинэн «Основа» ХЭТ үлэлээтэ. Онон бүгүҥҥү нүөмэрбитигэр бу тэрилтэ эдэр салайааччыта Юрий Поповы...
Ийэ айманар сүрэҕин туох уоскутуой...
Сытыы муннук | 01.12.2022 | 12:03
Ийэ айманар сүрэҕин туох уоскутуой...
Билиҥҥи балаһыанньаҕа, билиҥҥи судургута суох кэмҥэ оҕотун байыаннай дьайыыга атаарбыт ийэлэрдиин кэпсэтэртэн ордук ыарахан суох. Кинилэр куоластара титириирэ, харахтарын уутун кистээн туора соттоллоро, оҕолорун тустарыгар күүстээх, тулуурдаах буола сатыыллара киһини өссө уйадытар, уоскутар тылы булбакка мух-мах бараҕын. Бу сырыыга оҕолорун атаарбыт, кэтэһэр, эрэнэр икки ийэни кытта харах уулаах кэпсэтиибин ааҕааччыларбар...