06.04.2024 | 10:00 | Просмотров: 532

Тэпилииссэ буорун бэлэмнээһин

Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Биһиги буорбут үксүгэр тураҥнаах (туустаах) буолан, үчүгэй буору дэбигис булар күчүмэҕэй. Үчүгэй буору хатыҥ эбэтэр долохоно (боярышник) үүнэр сириттэн хоруйан ылыахха сөп. Быйаҥнаах бааһына буора эмиэ барар.

Буору кырыстан бэлэмниир өссө ордук. Ону маннык оҥоһуллар: кырыһы саралаан ылан, оттоох өттүнэн умса ууран саһааннаан таһаарыллар. Түгэҕин төгүрүк гына уонна ууну тутар курдук хоруудалыы ууран таһаарыллар. Манна сайын ынах иигин уонна ууну кутан илитиллэр. Оччоҕо кырыс түргэнник сытыйар уонна хаачыстыбата тупсар. Перегнойу (кунуһу) пиэрмэ эбэтэр былыргы өтөхтөр тастарыттан төһөнү баҕарар булуохха сөп. Кырыһы уонна кунуһу эрдэттэн сиидэлээн, булкадаһык оҥорон бэлэмниир үчүгэй. Ол наадатыттан, кыра харахтаах тимир сиэккэни булан, араамалаан, сиидэ оҥоһуллар. Тэпилииссэ эбэтэр парник  тураҥнаах сиргэ тутуллар буоллаҕына, сир үрдүнэн полиэтилен пленканы тэлгэтиллэр уонна 20-25 см халыҥнаахтык мас хатырыгын, сүгэ олугун (мас сыыһын), бытархай тааһы, кумаҕы тэлгэтиллэр. Ол кэнниттэн кырыс буорун (50-60 быраһыан)  уонна күҥкүйбүт ноһуому (40-50 быраһыан) булкуйан, 25 см халыҥнаахтык кутуллар.

Тэпилииссэ буорун долбуур (стеллаж) оҥорон, онно кутар өссө ордук. Тэпилииссэ буора минеральнай уоҕурдуулары элбэхтик киллэрииттэн уонна кутар уу туустах буоллаҕына (биһиги күөллэрбит уулара туустаахтар), түргэнник тууһурар. Ону уунан сайгыыр үчүгэй. Нуормата 1 кв м. иэҥҥэ 150-400 л уу. Бу үлэни күһүн үүнээйини хомуйан баран оҥоһуллар. Үүнээйи үүнэн турдаҕына буору сайҕыахха эмиэ сөп. Ону кутуу нуорматын улаатыннаран (1 кв м 30-40 л) ситиһиллэр. Оччоҕо туус ууну кытта суураллан тохтор. Туустаах уу сүүрэр ханаабатын уонна түһэр дьааматын эрдэттэн бэлэмнэнэр. Буору маннык сайҕааһын кэнниттэн үүнээйини эбии аһатыллар.

 

Н.С. Федорова «Тиэргэммит быйаҥа» кинигэтиттэн

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Саха бастакы комедиограбын үйэтитэр киинэ уһуллан эрэр
Сонуннар | 10.06.2026 | 13:30
Саха бастакы комедиограбын үйэтитэр киинэ уһуллан эрэр
Таатта улууһугар режиссер Иван Кривогорницын Н.Д. Неустроев туһунан киинэ уста сылдьар.
Арассыыйа Дьоруойа Алексей Петров харысхала
Сонуннар | 12.06.2026 | 08:30
Арассыыйа Дьоруойа Алексей Петров харысхала
Киин куорат таһаарыы “Түмэл киэн туттар экспоната” бырайыагын бүгүҥҥү ыалдьыта  – А.Г. Прокопьев аатынан Үөһээ Бүлүүтээҕи история уонна этнография түмэлэ.
Чамча айылҕата – аккырыыккаҕа
Сонуннар | 11.06.2026 | 11:21
Чамча айылҕата – аккырыыккаҕа
Көмүс хатырыктааҕынан биллэр Ньүүйэ эбэлээх, харыйа, тиит, хатыҥ булкаастаах бэс чагда быыһыгар турар ааттыын кэрэ Чамча сиригэр үктэммит эрэ киһи дьикти абылаҥҥа куустарар.
Саахымат хонуутугар...
Сонуннар | 08.06.2026 | 08:00
Саахымат хонуутугар...
Галина Трушкова-Калисфена – СӨ доруобуйа харыстабылын туйгуна, Үөһээ Бүлүү улууһун бочуоттаах бэтэрээнэ, Харбалаах нэһилиэгин бочуоттаах гражданина. Саахыматы мунньарын ааһан, бу дьарыгы олоҕун аргыһа оҥостубут, хоһоон хонуутугар хотуулаахтык хардыылыыр.