27.12.2021 | 19:46

Сойууспут сомоҕолуур, Сахабыт сирэ түмэр

Сойууспут сомоҕолуур, Сахабыт сирэ түмэр
Ааптар: Айыына Ксенофонтова

Соторутааҕыта СӨ Национальнай художественнай музейыгар «Искусство кэмэ. Саха сирин худуоһунньуктара» быыстапка  аһылынна. Тэрээһин Саха сирин Худуоһунньуктарын сойууһун 80 сыллаах үбүлүөйүгэр ананна.

Экспозиция Саха сирин ойуулуур-дьүһүннүүр искусствотын уратытын, барҕа баайын көрдөрөр. Манна араас жанр түмүллүбүт: живопись, скульптура, графика, сценография уонна муостан үлэлэр.

Ольга Скорикова Сойуус бэрэссэдээтэлинэн талыллыбыта баара-суоҕа бэһис ыйа буолла. “Дуоһунаспар өссө да үөрэнэ иликпин. Сөптөөх суолу тобуларга дьулуһабын”, – диэн билиннэ саҥа салайааччы. Кини суруналыыстарга: “Сыл-хонук, кэм-кэрдии олус түргэнник ааһар, уларыйа турар. Онуоха билиҥҥи усулуобуйаҕа, ирдэбилгэ сөп түбэһэн үлэлиэхпитин наада”, – диэтэ. Ольга Афанасьевна урукку-хойукку үлэлэри дьүөрэлээн, инникитин араас быыстапкалары былаанныылларын иһитиннэрдэ.  Маны таһынан Арассыыйа Худуоһунньуктарын сойууһа өйүүрүн, эдэр худуоһунньуктарга 72 тыһ. солк. харчынан истипиэндьийэ олохтонорун кэпсээтэ. Сойуус айар үлэ дьонугар сүрүн тирэх, сомоҕолуур күүс буоларын бэлиэтээтэ. 

Кини этэринэн, хас биирдии худуоһунньук кырыыламмыт алмаас курдук, оннук ураты, чаҕылхай. Кими да бастыҥ диэн чорбоппоккун.

Бириэмэ капсулатын айааччы

Национальнай художественнай музей генеральнай дириэктэрэ Влада Тимофеева быыстапкаҕа киирбит үлэлэр Саха сирин ойуулуур-дьүһүннүүр искусствотын аныгы туругун итэҕэтиилээхтик уонна толору көрдөрөллөрүн бэлиэтээтэ. Кини этэринэн, ураты суоллаах-иистээх, туспа буочардаах худуоһунньуктары Саха сирэ түмэр. Хас биирдии болотунаҕа Ийэ дойдуга, Сиргэ таптал көстөр. Худуоһунньук – бириэмэ капсулатын айааччы.

Саха сирин Худуоһунньуктарын сойууһун историята 1941 сыл тохсунньу 24 күнүттэн саҕаламмыта. Онтон санаан көрүҥ, сэрии, сэрии кэннинээҕи кэм... Аҕа саастаах көлүөнэҕэ хайдахтаах курдук ыарахан этэй? Ол эрээри кинилэр син биир айалларын тохтоппотохторо. Кэлин художественнай училище, онтон музей тэриллибитэ.

Биһиги музейбыт – Саха сирин ойуулуур-дьүһүннүүр искусствотын үөрэтэр киин, – диэтэ. 

 

Үүнэр көлүөнэҕэ суолтата

Тэрээһиҥҥэ СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Сергей Местников ыалдьыттаата, эҕэрдэ тылыгар:

– Худуоһунньуктар үлэлэригэр Саха сирин историята, култуурата, норуот үгэстэрэ көстөр. Историяны кинигэҕэ суруйуохха, күөх экраҥҥа кэпсиэххэ, ону таһынан ойуулуохха сөп. Биһиги маастардарбыт үлэлэрин Арассыыйаҕа, бүтүн аан дойдуга билэллэр, – диэтэ. 

Кини ойуулуур-дьүһүннүүр искусство үүнэр көлүөнэҕэ сүҥкэн суолтатын бэлиэтээтэ. Аны сүүс сылынан, хас эмэ үйэнэн ыччат худуоһунньуктар үлэлэринэн историяны, норуот үгэстэрин, култууратын үөрэтэр буолуоҕа диэтэ. 

Сергей Местников Арҕааҥҥы искусство галереятыгар чөлүгэр түһэрии үлэтэ түмүктэнэн эрэрин, бырайыак федеральнай бүддьүөттэн үбүлэммитин иһитиннэрдэ. Ону таһынан эһиил Дьокуускай куоракка Уһук Илиҥҥэ суох “Үлэ кыбаартала” креативнай кластер үлэҕэ киириэхтээҕин санатта. Кини Зинаида Иванова-Унароваҕа, Прокопий Слепцовка, Федор Марковка СӨ Бырабыыталыстыбатын махтал суруктарын туттартаата.

 

Үөрүүлээх түгэннэр, саҥа бириэмийэ

Култуура уонна духуобунай сайдыы миниистирин бастакы солбуйааччы Владислав Левочкин айар сойууска ситиһиилэри баҕарда уонна бу иннинэ кэлэктииби салайбыт Василий Амыдаев сырдык аатын, кини ыыппыт үтүмэн үлэтин ахтан-санаан ааста. Владислав Валерьевич ыраахтан кэлбит ыҥырыылаах ыалдьыттарга махтал суруктары, өйдөбүнньүк бэлэхтэри туттарда. Ону таһынан Анна Жиркова, Дьулустаан Бойтунов, Ольга Гуляева министиэристибэ бочуотунай грамоталарынан наҕараадаланнылар.

Арассыыйа Худуоһунньуктарын сойууһун Уһук Илин федеральнай уокурукка сэкирэтээрэ, Магадан Худуоһунньуктарын сойууһун бэрэссэдээтэлэ Константин Кузьминых Саха сирин худуоһунньуктарын үлэлэрин таһымын үрдүктүк сыаналаата уонна биһиги искусствобыт өрүү инники күөҥҥэ сылдьарын бэлиэтээтэ. Константин Борисович өттүк харалаах, илии тутуурдаах кэлбит. Ол курдук, кини Арассыыйа Худуоһунньуктарын сойууһун үрдүк наҕараадаларын туттарар үөрүүлээх быһыыны-майгыны саҕалаата.

Салгыы СӨ Ил Дарханын иһинэн үлэлиир Архитектура уонна куораты тутуу управлениетын салайааччыта,  өрөспүүбүлүкэ кылаабынай архитектора Ирина Алексеева, Дьокуускай куорат Дууматын Олохтоох бэйэни салайыныыга, сокуоннаска уонна регламеҥҥа сис хамыыһыйатын бэрэссэдээтэлэ Николай Васильев тыл эттилэр. Үгүс наҕараада туттарылынна, үөрүү-көтүү үксээтэ. Хааччахтааһыҥҥа хаайтаран олорбут, өр көрсүспэтэх айар эйгэ дьоно сүргэлэрэ көтөҕүлүннэ. 

Дьоро киэһэ соһуччу уонна дьоллоох түгэнинэн Василий Николаевич Амыдаев аатынан саҥа бириэмийэни Саха Өрөспүүбүлүкэтин уонна Арассыыйа искусстволарын үтүөлээх деятелэ Зинаида Иванова-Унароваҕа туттарыы буолла. Ольга Скорикова биир санаанан уонна уопсай сүбэнэн наҕараадаҕа бастыҥ кандидаты талбыттарын кэпсээтэ. Зинаида Ивановна сойуус үлэтигэр сүҥкэн кылаатын бэлиэтээтэ.

Ольга Скорикова иһитиннэрбитинэн, билигин сойууска 125 киһи баар. Худуоһунньуктар, маастардар араас таһымнаах быыстапкаларга ситиһиилээхтик кытталлар.

Саҥаттан саҥа аат тахсан иһэр, айар эйгэ кэккэтэ кэҥиир. Урукку үлэлэр суолталара сүппэт. Үгүс дьалхааннаах, түһүүлээх-тахсыылаах, кыайыылаах-хотуулаах кэмнэри уҥуордаабыт Саха сирин ойуулуур-дьүһүннүүр искусствотын историята салҕанар...

 

«Искусство кэмэ. Саха сирин худуоһунньуктара» быыстапка 2022 сыл тохсунньу 15 күнүгэр диэри СӨ Национальнай художественнай музей быыстапкалыыр саалатыгар үлэлиир.

Аадырыһа: Киров уул., 12, 2 этээс, “Комдрагметалл” дьиэтэ.

 

“Киин куорат” аныгыскы нүөмэригэр Арассыыйа Худуоһунньуктарын сойууһун чилиэнэ, СӨ искусстволарын үтүөлээх деятелэ Александра Самсоновна Бочкарева-Иннокентьева ыалдьыттыаҕа.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Спорт | 14.01.2022 | 20:42
«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Ханна да тиийдэххэ, физкультуранан уонна спордунан утумнаахтык дьарыктанааччылар бааллар.  Хамсык ыарыы өрө турбут кэмигэр дьарыктанааччылар ахсааннара эбиллэ турара үөрдэр. Онлайн ситимин нөҥүө көхтөөхтүк дьарыктыыллар. Балтараа сыллааҕыта тэриллибит “Финанс” РИК гендириэктэрэ Дмитрий Захаров салайааччылаах “Sakhalifting”-турникка тардыныы бассаап-бөлөх ааспыт сылы дьоһуннук түмүктээтэ. Кэккэлэрэ да хаҥаан иһэр, көрдөрүүлэр да тупсаллар. 13 саастаах оҕотуттан...
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Сонуннар | 11.01.2022 | 12:00
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Тохсунньу 8 күнүгэр «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция үөрүүлээхтик арылынна. Манна 34 оройуонтан 1 700 тахса үөрэнээччи бэйэлэрин научнай-чинчийэр  үлэлэрин түмүгүн билиһиннэрэллэр.  «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция куораттааҕы түһүмэҕэр 2021 сыл сэтинньи 10 күнүттэн ахсынньы 16 күнүгэр диэри дистанционнай форматынан...
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Сонуннар | 11.01.2022 | 16:00
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Олохтоох дьаһалта «Быдан Эргиир» ХЭТ киин куоракка колумбарийдаах крематорий тутарыгар көҥүлү биэрдэ. Ити туһунан куорат баһылыгын нэдиэлэтээҕи планеркатыгар этиллиннэ диэн иһитиннэрдэ  Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата.  Куораты тутууга уонна тырааныспар инфраструктуратыгар Департамент информациятынан, 2021 сыл кулун тутар ыйыгар «Национальная мемориальная компания» ХЭТ диэн Арассыыйа территориятыгар кремациялыыр комплекстары тутуу операторыттан коммерческай этии киирбит....
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Сонуннар | 11.01.2022 | 14:00
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Олохтоох дьаһалта тырааныспарга уонна суол инфраструктуратыгар Управлениетын информациятынан, Окружной шоссеҕа суолга куттал суох буолуутун хааччыйар сыаллаах икки светофор холбоммут. Кинилэр суол икки өттүнэн – Окружной шоссе быһа охсуһуутуттан уонна Космонавтар  уулуссаларыттан чугас тураллар. Бу туһунан Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.  Светофордар суол икки өттүнэн барар тырааныспары тэҥҥэ тохтотор гына оҥоһуллубуттар. Оччоҕо...