07.06.2021 | 18:45

Маһы ыллатар уус, ырыаһыт, үҥкүүһүт, артыыс...

Маһы ыллатар уус, ырыаһыт, үҥкүүһүт, артыыс...
Ааптар: Сардаана Багынанова
Бөлөххө киир

Хатас олохтооҕо Андрей Лукич Малышев-Толлуман – “Эр Бэрдэ” балаһабыт бүгүҥҥү ыалдьыта. Кини Горнай улууһуттан төрүттээх.

СӨ култууратын туйгуна, “Уус – уран оҥоһуктар” бэлиэ хаһаайына, мас ууһа, столяр идэлээх. Хоһоон суруйар, ырыа айар, үҥкүүлүүр. Хатастааҕы норуодунай театр солбуллубат артыыһа. Барыга-бары дэгиттэр талааннаах эр бэрдэ. Кини тугу сатаабатаҕа баарай... Маһы ыллатар уус, байанайдаах булчут. Кини талаанын хаартыскалар кэрэһилииллэр.

 

Дэгиттэр талааннаах

Андрей Малышев:

– Горнай оройуонун Аһыма бөһүөлэгэр үһүс оҕонон төрөөбүтүм. Ийэм Екатерина Ивановна Попова сопхуоска ыанньыксыттыыр этэ. Кини аймах балтыта Мария Николаевна Хохоловаҕа иитиллибитим.   Бэрдьигэстээххэ орто оскуоланы бүтэрбитим, ыал буолбутум. Кэргэннээхпин, уоллаах кыыс оҕолордоохпут, биэс сиэннээхпит. 1974 сылтан Култуура дьиэтигэр уус-уран самодеятельноска кыттыахпыттан ыла билиҥҥэ диэри ыллыыбын, үҥкүүлүүбүн, норуодунай театрга араас оруолларга  оонньоон кэллим. Уһанар идэлээх буолан, ол талааммын сайыннаран, билигин барытыгар уһанабын.

Илиибэр мас сылааһын тутан улааппытым

– Биһиги олорор түөлбэбитигэр үксэ уолаттар этибит. Онон бары кыра эрдэхпититтэн арааһынай маһы була-була, ону эрбээн, массыына оҥосторбут. Хайдах эрэ оннук үөрэнэн хаалбыппыт. Муста түстүбүт даҕаны, ким тоһоҕо, ким мас, ким эрбии булара. Аһара үлүһүйэммит, илиибитин быста-быста уһана сатыырбыт. Оччолорго төрөппүттэрбит мөхпөттөр этэ. Тоҕо диэтэххэ, бары уолаттар буоламмыт, биир түөлбэ иһигэр мустаммыт, арааһы оонньуурбут, уһанан да ыларбыт. Мастары эрбээн баран, быһаҕынан быһан ойуулуу сатыыр этибит. Маһынан уһанарга оннук интэриэстээх этибит. Улаатан истэхпит аайы саа-саадах, бэстилиэт оҥосторбут. Кимиэнэ эрэ табыллар, кимиэнэ эрэ табыллыбат этэ. Онон оҕо эрдэхпиттэн, бэйэм да билбэппинэн маска сыстыбыппын. Билигин ол оҕо саас кэмнэрин наһаа үчүгэйдик саныыбын. Оҕо инники идэтэ кыратыттан биллэр дииллэригэр сөбүлэһэбин.

Ленинград куоракка үөрэммитим

– Бэрдьигэстээххэ оскуоланы бүтэрэн баран, биэс сыл устата Олох-дьаһах хомунаалынай хаһаайыстыбатын тэрилтэтигэр үлэҕэ киирэн, араас үлэлэргэ үлэлээбитим. Онно кырдьаҕас маастардары батыһа сылдьан, дьиэ өрөмүөнүгэр, сарай көтүрүүтүгэр үлэлээбитим. Ону таба көрөннөр, тутууга сыстаҕас эбит диэннэр, сантехник киһиэхэ сыһыараллар. Кинини кытта бииргэ сылдьаммын, дьиэ өрөмүөнүгэр радиатордары кытта үлэлээммин, элбэххэ үөрэммитим, уопутурбутум. Быыһыгар хачыгаардыырым. Ол үлэлии сылдьан, Ленинград куоракка үөрэнэ барбытым. Мас ууһун үөрэҕэр, “Школа столяров краснодеревщиков” диэн идэҕэ уһуйар училищеҕа киирэн үөрэммитим. Манна икки сыл үөрэммитим. Үөрэхпин бүтэрэн баран, хараабылы оҥорор собуокка үлэҕэ киирэн, миэбэл сыаҕар үлэлээбитим. Барыта мас үлэтэ, онон үөрэ-көтө үлэлээбитим. Саха сириттэн соҕотох этим.

Сахалыы оҥоһуктарга Чурапчыга уһуйуллубутум

– Дойдубар Бэрдьигэстээххэ төннөн кэлэн, “Якутмебель” тэрилтэ Горнайдааҕы филиалыгар үлэлии киирбитим. Айар үлэм хайысхатын уларытаары, бытовой комбинат столярнай сыаҕыгар үлэҕэ көспүтүм. Манна сэбиэдиссэйинэн анаабыттара. Маска күүскэ уһаныым, дьэ, мантан саҕаламмыта. Бэйэ толкуйунан  үлэлиир кыах бэриллэн, айар талааным  аһыллыбыта. Дьэ,  онно үлэлии сырыттахпына, тэрилтэм дириэктэрэ Татьяна Егоровна Пахомова үлэҕэ сонун хайысхалары киллэриэххэ, элбэҕи сайыннарыахха наада диэн сыалтан сахалыы мас иһиттэри, остуоллары оҥорорго, миигин Чурапчы оройуонугар стажировкаҕа ыыппыта. Онно тиийэммин, уус идэлээх Павел Алексеевич Варламов диэн киһиэхэ түбэһэммин, сахалыы чорооннору, остуоллары оҥорорго уһуйуллубутум. Онон сахалыы тыыннаах оҥоһуктары уһанарга мин киниттэн үөрэммитим.

Иэйии киирдэҕинэ...

– Улахан кытыйаны оҥоробун. Маны бэрт аҕыйах киһи оҥорор. Тиит маһы хайа охсон баран, илиинэн хаһаҕын. Кини көстүүтэ улахан буолан, үлэтэ сүрдээх уустук, бырыынчык. Тиит мастан оҥоһуллубут кытыйаларбынан элбэх быыстапкаларга кыттыбытым. Дьон сүрдээҕин сэҥээрэллэр. Онтон чорооннорбун барытын хатыҥтан чочуйабын. Уус киһиэхэ иэйии диэн баар. “Арай маннык гыннахха” диэн санааттан маһынан оҥоһукка ылсаҕын. Кэнники сылларга саха балаҕанын тутуутунан үлүһүйдүм. РФ култууратын үтүөлээх үлэһитэ Эрнст Алексеевич Александров диэн уус киһини кытта чугастык билсэн, бэркэ тапсан үлэлии сылдьабыт. Кинини кытта сэргэлэргэ, сахалыы балаҕаҥҥа, киһи уҥуохтарыгар, сахалыы миэбэлгэ сүрдээх элбэҕи үлэлээтибит. Кини миигин уус кистэлэҥнэригэр элбэххэ үөрэттэ. Билигин да бииргэ үлэлиибит. Онон киниэхэ махталым улахан.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Сири иилии эргийиэм!
Дьон | 12.04.2024 | 18:00
Сири иилии эргийиэм!
Кэбээйи Арыктааҕыттан төрүттээх Иннокентий Ноговицын бэлисипиэтинэн аан дойдуну биир гына айанныыр хоббилааҕын туһунан хас да сыллааҕыта суруйан турабыт. Иннокентий киһини кытта кэпсэтэригэр элбэх ууну-хаары эрдибэккэ, аҕыйах тылынан чуо ыйытыыга эрэ хоруйдуурун  билэр буоламмын, Кытайга тиийбититтэн саҕалаан, бассаабынан элбэх да элбэх ыйытыыларбынан көмөн туран, наадалаах информациябын хостоон ыллым. Кинини ыра санаатын...
Зоя Желобцова:  «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
Дьон | 11.04.2024 | 10:00
Зоя Желобцова: «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
«Үчүгэй киһи» диэн хайдах киһини ааттыылларый? Арааһа, бастатан туран, дьоҥҥо эйэҕэс, аламаҕай, үөрэ-көтө сылдьар, барыга-бары кыһамньылаах, үлэһит киһини ааттыыр буолуохтаахтар. Дьэ, оччотугар, биһиги дьүөгэбит Зоя Константиновна Желобцова онуоха сүүс бырыһыан эппиэттэһэр. Киһи киһитэ буоллаҕа биһиги Зоябыт!   Оттон киһи барахсан мутугунан быраҕар муҥур үйэтигэр дьонугар-сэргэтигэр, ыччаттарыгар хайдах суолу-ииһи, ааты, өйдөбүлү хаалларара...
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Сонуннар | 11.04.2024 | 18:00
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Бу күннэргэ өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан тэриллибит “Доҕордоһуу” оҕо үҥкүү норуодунай ансаамбыла 55-с сылын бэлиэтээтэ. Өрөспүүбүлүкэ үҥкүүтүн эйгэтигэр суолу тэлбит ансаамбыл үөрүүлээх тэрээһинин туһунан санаа атастаһыыларын ааҕыҥ.
Нэһилиэстибэ тула
Тускар туһан | 11.04.2024 | 12:00
Нэһилиэстибэ тула
Киһи бу олохтон барыыта, ыал арахсыыта, төрөппүтэ суох хаалыы – орто дойду сокуоннара. Онуоха биһиги сорох ардыгар хойутаан нэһилиэстибэни оҥотторор түгэммит баар. Өскөтүн кэргэниҥ, ийэҥ, аҕаҥ, чугас киһиҥ суох буоллаҕына, кини нэһилиэстибэтин алта ыйынан сокуонунан оҥотторуохтааххын.   Билэр чугас дьонум аҕалара орто дойдуттан барбытын кэннэ хас да сыл буолан баран биирдэ...