28.10.2020 | 14:41

Этиҥ-сииниҥ тугу этэрин иһит

Этиҥ-сииниҥ тугу этэрин иһит
Ааптар: Киин Куорат

Биһиги испитигэр, эппитигэр-хааммытыгар туох буола турарын бэйэбит да билбэппит. Туох эрэ кэһиллии таҕыстаҕына биирдэ өйдүүбүт. Эбэтэр онно  кыһаллыбаппыт. Дьиҥэ, биһиэхэ араастаан “биллэрэ”, “сэрэтэ” сатыырын улахаҥҥа уурбаппыт.

Тирииҥ хатырар буоллаҕына

Эккэр-хааҥҥар Е битэмиин тиийбэт. Күннээҕи аһылыккар эриэхэ, эмис балык, үүнээйи арыыта наада.   

Баттаҕыҥ түһэр, тыҥыраҕыҥ тостор

В бөлөх битэмииннэрэ уонна кальций тиийбэт. Бу битэмииннэр туорахтаах аска, хааһы арааһыгар, килиэпкэ элбэх.

Миилэҥ хааннырар

С битэмиин кэмчитин кэрэһилиир. Луугу, чесногу, фруктаны уонна оҕуруот аһын дэлэйдик сиэ. Дөлүһүөн көөнньөһүнньүгүн эбэтэр бэс мутукчатын оргутан ис.

Үчүгэйдик утуйбаккын, кыраттан кыыһыраҕын

Магний уонна калий тиийбэт. Эйиэхэ курага, чернослив уонна сүбүөкүлэ абыраллаах буолуоҕа.

Түүн аайы иҥиириҥ тардар

Ол аата эккэр-хааҥҥар эмиэ магний уонна калий тиийбэт. 

Тоҕоноҕуҥ хаас тириитин курдук

С уонна А битэмиин тиийбэт. Саһархай өҥнөөх оҕуруот аһыгар уонна фруктаҕа элбэх: моркуоп, тыква, помидор, абрикос, курага.

Аны туран, киһи биир кэм сыалааҕы-арыылааҕы эбэтэр аһыы аһы сиэн баҕарар түгэннээх. Киһиэхэ туох тиийбэтин организм  бэйэтэ биллэрэр эбит. 

Туустааҕы сиэххин баҕараҕын

Инфекция эбэтэр тымныйыы бэлиэтэ. Чуолаан хабах, ууһатар уорган мөлтөөбүт буолуон сөп.

Минньигэһинэн үлүһүйэҕин

Сылайбыккын-элэйбиккин, ньиэрбэҥ бараммыт. Мүөт эбэтэр сакалаат сиириҥ ордук.

Ньулуун ас

Гастрит эбэтэр быар мөлтөөбүтүн кэпсиир “сигнал”. Тууһа суох ас куртаҕы уоскутар.

Ас барыта тууһа суох, сымсах курдук

Депрессия бэлиэтэ.

Сиэмэчикэ сиэххин баҕараҕын

Эккэр-хааҥҥар антиоксидант тиийбэт.

Аһыы ас

Организм быар уонна үөс үлэтин күүһүрдэн биэр диэн биллэрэрин быһыыта. Күннээҕи аскар лимону уонна күлүүкүбэни киллэр.

Муора бородууктата

Йод тиийбэт.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Эчи, кыраһыабайыан, сахалыы былаачыйа барахсан...
Дьон | 23.04.2021 | 19:57
Эчи, кыраһыабайыан, сахалыы былаачыйа барахсан...
Мин саха таҥаһын айылҕа кэрэ көстүүтүгэр холоон көрөбүн. Оннук кыраһыабай, кэрэ көстүүлээх, хараҕы манньытар, дууһаны сылаанньытар.   Бүгүн кэпсэтэр Далбар хотунум тигэр былаачыйаларын өрүү ымсыыра көрөбүн.  Хаарыаныы, маннык былаачыйаламмыт киһи диэн баҕа санаа ымыыта оҥостобун. Анна Дмитриевна ЧИРКОВА Бүлүү улууһун Арыылаах нэһилиэгэр олорор, сүрүн дьарыга – иис.  Байбаралаах былаачыйаны 5-10...
Бэрт былдьаһар норуот сайдыбат
Сытыы муннук | 01.05.2021 | 20:45
Бэрт былдьаһар норуот сайдыбат
«Сахалар сүрдээх сэмэй омукпут ээ» дэһэбит ардыгар. Бу бэйэбитин омук быһыытынан сыаналанар быһыыбыт дуу, эбэтэр оннук майгылаахпыт, култууралаахпыт, сиэрдээхпит эбитэ дуу?   Саха кырдьаҕас омугунан биллэр. Өбүгэбит олоххо муударай көрүүтэ үйэлэртэн үйэлэргэ өс хоһоонунан, сахабыт тылын дэгэтинэн хоһуйуллан, күн бүгүҥҥэ диэри тиийэн кэллэҕэ. Үтүө быһыыны оҥордоххо, “Үтүө үтүөнэн эргиллэн кэлэр”...
Тимир ууһа олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыр
Дьон | 03.05.2021 | 10:34
Тимир ууһа олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыыр
Саха сиригэр коронавирус ааспыт сылга кэлбитэ. Туох-ханнык балаһыанньа үөскүөхтээҕин ким даҕаны билбэт этэ. Икки атахтааҕы таҥнары баттыыр ыарыыбыт уоскуйар санаата суох. Бу дьаҥы утары охсуһар биир саамай көдьүүстээх тэрилинэн салгыны ыраастыыр рециркуляторы ааттыахха сөп. Саха сиригэр биир бастакынан олоххо киллэрбит киһинэн «Якутия» технопаарка резиденэ Иннокентий Уран буолар.   Иннокентий Уран...
Тренер үлэтэ үрдүктүк сыаналанна
Дьон | 03.05.2021 | 10:58
Тренер үлэтэ үрдүктүк сыаналанна
Ханнык баҕарар нэһилиэк, сир-дойду аатырар онно олорор дьонунан-сэргэтинэн, кинилэр суон сурахтарынан, оҥорон хаалларбыт дьыалаларынан. Бүгүн биһиги хаһыаппыт ыалдьыта, чахчы да, килбиэннээх олоҕу олорбут, үтүмэн үгүс үлэни үлэлээбит-хамсаабыт, ыччаты спортка, хайыһарга сыһыарбыт, нэһилиэк биир түс-бас, тумус туттар киһитэ, олохтоох самодеятельность актыыбынай кыттыылааҕа, улахан буукубаттан суруллар Учуутал, Тренер Григорий Константинович Дьячковскай. Бу...