22.02.2022 | 17:00

Эр дьон кыбыстар тиэмэтэ

Эр дьон кыбыстар тиэмэтэ
Ааптар: Розалия ТОМСКАЯ
Бөлөххө киир

«Ыал оҕото суох буолуутугар 40 % эр киһи буруйдаах буолуон сөп», — диир уролог, андролог быраас Николай Николаевич Григорьев (@doctor_nikolaii,  @delta_clinica).
Эр киһи доруобуйатын туһунан аһаҕастык кэпсиир блогер-быраас биһиги ааҕааччыларбытыгар эр дьоммут ордук туохха болҕомто ууруохтаахтарын билиһиннэрдэ.

Спермограмма диэн тугуй?

Сперма анаалыһа (спермограмма) – олус чуолкай түмүктэри таһаарар чинчийии биир ньымата. Эр киһи тоҕо оҕолонор кыаҕа суоҕун быһаарарга уонна половой олоҕунан бэриллэр араас ыарыылары буларга туһаныллар.
Уролог андролог быраастар спермограммаҕа оҕото суох, ЭКО-ҕа бэлэмнэнэр, аҕа буолуон баҕарар эр дьону ыыталлар.

Дьиҥэ, спермограмманы эр киһи, оҕолонуон баҕарар, кэскилин былаанныыр буоллаҕына, хаһан баҕарар туттаран көрүөхтээх. Бу анаалыска анаан-минээн бэлэмнэнии ирдэнэр:

1) Кэрэ аҥааргытын кытта чугас сыһыаҥҥытын 2-3 күҥҥэ тохтотоҕут (уһуннук тохтотор наадата суох, оччотугар анаалыс сыыһа көрдөрүөн сөп).

2) Спермограмма туттарыаххыт 7 күн иннинэ аһыы утаҕы амсайбаккыт.

3) 7 күн инниттэн ханнык да эми испэккит. Бастайааннай иһэр эмтээх буоллаххытына, бырааска хайаан да этиэхтээххит.

4) 7 күн инниттэн баанньыкка, саунаҕа сылдьыллыбат.

5) Анаалыһы анал клиникаҕа кэлэн туттарар ордук. Бааҥкаҕа кутан илдьиигэ көрдөрүүлэр халбаҥныахтарын сөп.

6) Сперманы анал иһиккэ эрэ хомуйуллар.

7) Анаалыска төһө ыгыллан тахсарын барытын туттарыахтааххыт.

8) Хаттаан туттарар түгэҥҥитигэр, спермограмма түмүктэрэ атын-атын буолуохтарын сөп.

Спермограмма түмүгүн уролог андролог быраас таһаарар. Эр киһи ууһуур кыаҕын быһаарарга бу анаалыс хас да төгүл туттарыллыахтааҕын тоһоҕолоон этиэххэ наада. 2-3 нэдиэлэнэн эбэтэр 3 ыйынан хатылыыр наада буолар.

Тус-туһунан лабораторияларга туттаран көрөр ордук. Сорох клиникалар анаалыстары атын сиргэ илдьэн оҥоттороллор, онуоха түмүк араастаһыан сөп. Онон бэйэлэрэ лабораториялаах балыыһалары талар ордук. Спермограмма – эр дьон саамай саатар, кыбыстар анаалыһа, ол иһин ханнык усулуобуйалаах клиникаҕа туттараллара тустаахтарга эмиэ оруолу оонньуур.

 

Дьокуускайга спермограмманы туттарыахха сөп:

- Медицинэ киинин Киһи репродукциятын лабораториятыгар, Сэргэлээх шоссетын 4 км;

- “Доруобуйа уонна киһи репродукциятын киинигэр”, Бестужев-Марлинскай уул., 1;

- ЯРКВД поликлиникатыгар, Богдан Чижик уул., 3.

Маны таһынан чааһынай клиникалар эмиэ бу анаалыһы туталлар.

 

Уол оҕону аһара уотумаҥ

– Былыр-былыргыттан үчүгэйдик аһыыр, аппетиттаах оҕону эһээ-эбээ хайҕыыр куолута. Оҕо аһыырын тухары кутан биэрэ олорор төрөппүттэр эмиэ элбэхтэр. Билиҥҥи аҕыйах хамсаныылаах үйэҕэ аһара уойар оҕо ахсаана сыллата эбиллэр.

Уол оҕо уойара ордук кутталлаах. Метаболизм ыһыллар, түргэн углеводтар бэйэлэрин соруктарын толорбутунан бараллар – оҕо  уойан иһэр.

Оттон уол оҕо 12 сааһыгар эр киһи буолар сүрүн гормона – тестостерон үөскээн барар. Тестостерон – хорсун буолуу, ыраланыы, туруоруммут сыалга дьулуһуу, тулуурдаах буолуу, былчыҥ сайдыытын уонна эр киһи ууһуур уорганын кээмэйигэр эппиэттиир гормон – бу барыта уолу эр киһи оҥорор.

Аһара уойбут уол оҕо эр киһи буолар кэскилин тэнитэрэ уустугурар. Сыа быыһыгар тестостерон бытааннык үөскүүр. Ол аата уол оҕо эмис буоллаҕына, 12 сааһын туолуон иннинэ ыйааһынын быраҕыахтаах. Диетата, аччыктааһына суох! Сөпкө аһааһын, иҥэмтиэлээх ас уонна эти-хааны чэбдигирдии, хамсаныы эрэ көмөтүнэн.

12 сааһын ааспыт уонна ыйааһынын сатаан бырахпат уолга быраас эрэ көмөлөһөр кыахтаах. Уол оҕону харыстыахха, кэскилбитин быһымыахха.

Отут саастаах оҕонньоттор

Билиҥҥи эр дьон эрдэ кырдьаллар диэн учуонайдар суруйаллар. Эрдэ кырдьыы сүрүн төрүөтэ – тестостерон таһымын намтааһына.

Андрогеннай диписиит – 45 саастарын ааспыт эр дьон тестостероннарын таһыма түһүүтэ. Билигин 30 саастарын ааспыт эр дьоҥҥо үгүстүк көстөр буолла. Чинчийиилэр түмүктэринэн, тестостерон таһыма сыл аайы 2,5 % түһэн намтыыр.

Тестостерон түһүүтүн организм кырдьыы саҕаламмытын курдук ылынар. Кырдьыыны түргэтэтэллэр:

1) Уойуу. Организмҥа төһө элбэх сыа үөскүүр да, ароматаза диэн фермент элбиир. Бу фермент тестостерону дьахтар половой гормонугар эстрадиолга кубулутар. Ол аата эр киһи уойдаҕын аайы кини организмыгар ароматаза уонна эстроген элбиир, тестостерон кыччыыр.

2) Быар ыарыылара. Тестостерон уонна улаатыы гормона быарга сайдаллар. Быар ыалдьар буоллаҕына, тестостерон үлэлээбэт, тас өттүттэн киирбит да тестостерон үлэлиир кыаҕа суох.

3) Артериальнай гипертония уонна сүрэх ишемическэй ыарыыта. Маннык ыарыылар баар буоллахтарына, сүрэх тымырдара уонна мэйии эрэ буолбакка, тестостерону үөскэтэр сымыыттар тымырдара эмсэҕэлииллэр.

4) Сахарнай диабет. Эр киһи тестостерона түһэр буоллаҕына, 2-ис типтээх сахарнай диабет үөскүөн сөп.

5) Дислипидемия. Холестерин таһымын үрдээһинэ.

Ханнык баҕарар ыарыыны уһаппакка-кэҥэппэккэ эмтээтэххэ, аныгы медицина үксүн кыайар. Онон эр дьоҥҥо половой гормоннары бэрэбиэркэлээн, хаан анаалыһын туттарарга сүбэлиибин.

 

Бэриллибит испииһэктэн биири эмэ бэйэҕитигэр булбут буоллаххытына, половой гормоннаргытын бэрэбиэркэлэнэргит уолдьаспыт:

- Сэниэҕит эстэр, сылайаҕыт;

- Половой олоххут мөлтүүр;

- Былчыҥ күүһэ сүтэн иһэрин бэлиэтиигит;

- Ньиэрбинэй, кыраттан тырытта сылдьар буолаҕыт;

- Сааһырыы ыарыылара элбээбит – сүрэх, тымыр ыарыылара, остеопороз, ноор ыарыыта о.д.а.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Саха сирин саамай эдэр хапытаана - Дүпсүнтэн сыдьааннаах!
Дьон | 04.04.2024 | 09:00
Саха сирин саамай эдэр хапытаана - Дүпсүнтэн сыдьааннаах!
Өрүскэ, муораҕа, акыйааҥҥа да буоллун, араас идэ барыта баар, ол эрээри саамай биллэр уонна ааттаах-суоллаах – биллэн турар, хапытаан. Кинилэр хорсун сырыыларын, бэйэлэригэр эрэллээхтэрин, ыраах айаннарын туһунан төһөлөөх элбэхтэ аахпыппыт, киинэҕэ көрбүппүт буолуой.
Сири иилии эргийиэм!
Дьон | 12.04.2024 | 18:00
Сири иилии эргийиэм!
Кэбээйи Арыктааҕыттан төрүттээх Иннокентий Ноговицын бэлисипиэтинэн аан дойдуну биир гына айанныыр хоббилааҕын туһунан хас да сыллааҕыта суруйан турабыт. Иннокентий киһини кытта кэпсэтэригэр элбэх ууну-хаары эрдибэккэ, аҕыйах тылынан чуо ыйытыыга эрэ хоруйдуурун  билэр буоламмын, Кытайга тиийбититтэн саҕалаан, бассаабынан элбэх да элбэх ыйытыыларбынан көмөн туран, наадалаах информациябын хостоон ыллым. Кинини ыра санаатын...
Зоя Желобцова:  «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
Дьон | 11.04.2024 | 10:00
Зоя Желобцова: «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
«Үчүгэй киһи» диэн хайдах киһини ааттыылларый? Арааһа, бастатан туран, дьоҥҥо эйэҕэс, аламаҕай, үөрэ-көтө сылдьар, барыга-бары кыһамньылаах, үлэһит киһини ааттыыр буолуохтаахтар. Дьэ, оччотугар, биһиги дьүөгэбит Зоя Константиновна Желобцова онуоха сүүс бырыһыан эппиэттэһэр. Киһи киһитэ буоллаҕа биһиги Зоябыт!   Оттон киһи барахсан мутугунан быраҕар муҥур үйэтигэр дьонугар-сэргэтигэр, ыччаттарыгар хайдах суолу-ииһи, ааты, өйдөбүлү хаалларара...
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Сонуннар | 11.04.2024 | 18:00
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Бу күннэргэ өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан тэриллибит “Доҕордоһуу” оҕо үҥкүү норуодунай ансаамбыла 55-с сылын бэлиэтээтэ. Өрөспүүбүлүкэ үҥкүүтүн эйгэтигэр суолу тэлбит ансаамбыл үөрүүлээх тэрээһинин туһунан санаа атастаһыыларын ааҕыҥ.