27.03.2022 | 14:00

Дьиэҕэ-уокка бастыҥ көмөлөһөөччү

Дьиэҕэ-уокка бастыҥ көмөлөһөөччү
Ааптар: Айыына Ксенофонтова

Нашатырнай испиир сыта өйүн сүтэрбит киһини туруорарын үгүстэр билэҕит. Ол эрээри сириэстибэ дэлэй үйэтигэр дьиэҕэ-уокка, оҕуруокка туһатын сорохтор умуннаххыт. Билиҥҥи санкция кэмигэр норуот ньымаларыгар төннөрбүт ордук барыстаах буолуоҕа.
Нашатырнай испиир (аммиак) уу курдук эрээри, ураты хатан сыттаах. Элбэҕи тутуннахха, дьааттаах. Ол иһин сөбүн көрөн туттуллар. Бүгүн ааҕааччыларбытыгар нашатырнай испиир туһатын кэпсиэхпит.

Үөнү-көйүүрү суох оҥорорго

Дьиэ сибэккилэригэр, куукуна ыскаабыгар оҥоойу үөскээбит буоллаҕына, аммиак абырыаҕа. Онуоха 1 лиитирэ ууга 10-12 мл нашатыры таммалатыҥ уонна бу суурадаһынынан үүнээйигитин уонна ыксаап иһин ыстарыҥ.

Өссө бу суурадаһын сорох үүнээйилэргэ уоҕурдуу быһыытынан туттуллуон сөп. Холобур, герань, сардаана уонна клематис курдук сибэккилэри аһатыахха сөп. Ол эрээри ароиднайдар уонна суккуленнар сорох көрүҥнэригэр – каллаҕа, диффенбахияҕа, толстянкаҕа, литопска көҥүллэммэт. Сэбирдэхтэрэ сытыйан тахсыаҕа.

Ыраастыыр уонна килэбэчитэр

Аммиак – дьиэни-уоту, иһити-хомуоһу сууйарга-соторго бастыҥ көмөлөһөөччү. Холобур, түннүк сууйарга 1 лиитирэ ууга аҕыйах хааппыла нашатыры таммалатыҥ. Кири, быылы көрдөрбүтүнэн суох оҥоруоҕа, аны туран, туох да суолу-ииһи хаалларбат диэн хайҕыыллар. Сорох хаһаайкалар өстүөкүлэ уонна хурустаал иһити сууйарга, кыһыл көмүс уонна үрүҥ көмүс киэргэллэрин ыраастыырга тутталлар эбит. Ол эрээри күндү таастаах оҥоһуктаргытын харыстыыргыт ордук.

 

Кафельга

Ванна истиэнэтигэр иҥэн хаалбыт кири сууйарга, кафельга түүнүк үөскээбитин ыраастыырга аммиак көмөлөһүөҕэ. 1 лиитирэ ууга 10 мл испиири эбиҥ. Кафель икки ардынааҕы быыстарын үчүгэйдик сууйуҥ-сотуҥ уонна 5-10 мүн. туруора түһүҥ. Ол кэннэ мэлдьи туттар кафель сууйар анал сириэстибэҕитинэн сууйуҥ. 

Бээтинэни сүтэрэр, сыты суох оҥорор

Сырдык таҥаска көлөһүн суола уонна сыта иҥпит буоллаҕына: 1 ыстакаан ууга 50 мл испиири уонна 1 ч.нь. тууһу эбиҥ. Бу симиэһинэн таҥас ордук киртийбит сирин сотуҥ уонна икки чаас илитэ ууруҥ. Онтон сууйуҥ, сайҕааҥ.

Парфюм, арыы уонна дьуот сытын, бээтинэтин суох оҥорорго:  водород перекиһин уонна нашатыры 1:1 холбооҥ, бу симиэһинэн бээтинэни сотуҥ уонна 15 мүн. күүтүҥ. Онтон таҥаскытын сууйуҥ, сайҕааҥ.

Хаан сибиэһэй бээтинэтин сүтэрэргэ: 100 мл ууга 20 мл нашатырнай испиири кутуҥ. Таҥаскытын сөрүүн ууга сайҕыы түһүҥ, онтон бэлэмнээбит суурадаһыҥҥытын сотуҥ.  

 Тирии оҥоһуктарга

Тирии кумааһынньыккыт, бэрчээккилэргит, кургут, суумкаҕыт уонна атаххыт таҥаһа эргэрэн өҥө-дьүһүнэ өлбөөдүйдэҕинэ, таһааран бөххө быраҕарга тиэтэйимэҥ. Ол оннугар бу сүбэлэри туһаныҥ:

150 мл ууга 20 мл нашатыры, 10 г хаһаайыстыбаннай мыыланы түөркэлээн кутуҥ уонна булкуйуҥ. Бу суурадаһынынан тирии таҥаскытын (киэргэлгитин) сотуҥ уонна үчүгэйдик куурдуҥ.

Килэбэчитэргэ: касторовай арыыны, глицерини уонна вазелины булкуйан баран, тирии киэргэлгитин (кур, суумка уо.д.а.) сотуҥ.

Таҥаһы маҥхатар

Өскөтүн маҥан таҥаһы сууйарга анал сириэстибэ суох буоллаҕына, санааҕытын түһэримэҥ. Хлопок уонна лүөн таҥаһы сууйарга уугутугар 100-120 мл нашатырнай испиири эбиҥ. Итэҕэйиҥ-итэҕэйимэҥ, таҥаскыт саҥатыгар түһүөҕэ.

Оттон сиэрис эбэтэр солко курдук хаппырыыс матырыйаалтан таҥаһы сууйарга бу сүбэни туһаныҥ: 10-12 лиитирэ сылаас ууга 20 мл нашатыры булкуйуҥ, 8 ост.нь. тууһу, 50 г таҥас сууйар бороһуогу уонна 3 ост. нь. водород перекиһин эбиҥ. Итиэннэ таҥаскытын бу суурадаһыҥҥа 4-5 чаас сытыара түһүҥ. Онтон көннөрү сууйан, сайҕаан ыйыыгыт.  

Техническэй нашатырь диэн эмиэ баар. Наука тылынан аммоний хлорида дэнэр. Уратыта элбэх. Тиэхиньикэҕэ уонна химияҕа  туттуллар. Холобур, бу бороһуок дьэбинтэн харыстыыр аналлаах. Маны сэргэ, лааҕы, килиэйи кытаатыннарар.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
Сонуннар | 18.05.2022 | 15:00
Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
«Развитие овощеводства и картофелеводства» саҥа федеральнай бырайыак чэрчитинэн субсидия бэриллэр буолуоҕа. Манан дьоҕус уонна орто предпринимателлэр, маны сэргэ, “самозанятайдар” уонна кэтэх хаһаайыстыбалаах дьон эмиэ туһаныахтарын сөп. Ол курдук, судаарыстыба хортуоппуйу уонна да атын оҕуруот аһын олордуунан дьарыктанар оҥорон таһаарааччылары өйүүр миэрэлэри кэҥэтиэҕэ. Бу туһунан уураахха Арассыыйа бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлэ Михаил Мишустин...
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Сынньалаңңа | 12.05.2022 | 12:30
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Тоҥ буору тобулан тахсар хорсун сибэкки ньургуһун барахсан олоххо тардыһыытынан, кэрэ көстүүтүнэн эрэ буолбакка, араас ыарыыны эмтиир кыахтааҕынан өбүгэ саҕаттан аатырар. Аныгы үйэ киһитэ ньургуһунан хайдах эмтэниэн сөбүй? Бу туһунан айылҕаттан айдарыылаах норуот эмчититтэн туоһуластыбыт. Юлия Юрьевна Николаева – норуот эмчитэ, “Арчы дьиэтин” иһинэн үлэлиир өбүгэ үгэһин, сиэрин-туомун дьоҥҥо тарҕатар,...
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Куорат олоҕо | 14.05.2022 | 15:00
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Кэлэр сэрэдэҕэ, ыам ыйын 18 күнүгэр, аан дойдуга Музей күнэ бэлиэтэнэр. Быйыл Таатта улууһугар кыраайы үөрэтэр музей тэриллибитэ 77 сыла.   Музей тэриллиитэ норуодунай худуоһунньук И.В. Попов аатын кытта ыкса ситимнээх. Дэгиттэр дьоҕурдаах, хас да экспедицияҕа сылдьыбыт (бастакы Сибиряковскай экспедиция 1894-96 сс.), баай матырыйаалы муспут буолан да буолуо, 1938 с. саҕалаан...
Похуоттуу бардыбыт!
Сынньалаңңа | 14.05.2022 | 15:33
Похуоттуу бардыбыт!
Бу күннэргэ дьиэ кэргэнинэн, кылааһынан похуоттар саҕаланыахтара. Үчүгэй сынньалаҥы көрдөөх бырагыраама киэргэтэр. Сөбүлэһэҕит? Оччоҕуна “Киин куорат” бэлэмнээбит оонньууларын сэргээҥ, сэҥээриҥ!    Хамсаныылаах оонньуулар «Светофор» Хонууга эбэтэр балаһааккаҕа оонньонор. Онно икки уһун сурааһыны тардаҕыт. Бастакы сурааһын кэннигэр кыттааччылар оонньуу саҕаланыытыгар тураллар. Оттон иккис сурааһыҥҥа диэри ыытааччыттан (эккирэтэр киһи) куотан тиийиэхтээхтэр. Бастаан ыытааччыны...