27.03.2022 | 14:00

Дьиэҕэ-уокка бастыҥ көмөлөһөөччү

Дьиэҕэ-уокка бастыҥ көмөлөһөөччү
Ааптар: Айыына Ксенофонтова
Бөлөххө киир

Нашатырнай испиир сыта өйүн сүтэрбит киһини туруорарын үгүстэр билэҕит. Ол эрээри сириэстибэ дэлэй үйэтигэр дьиэҕэ-уокка, оҕуруокка туһатын сорохтор умуннаххыт. Билиҥҥи санкция кэмигэр норуот ньымаларыгар төннөрбүт ордук барыстаах буолуоҕа.
Нашатырнай испиир (аммиак) уу курдук эрээри, ураты хатан сыттаах. Элбэҕи тутуннахха, дьааттаах. Ол иһин сөбүн көрөн туттуллар. Бүгүн ааҕааччыларбытыгар нашатырнай испиир туһатын кэпсиэхпит.

Үөнү-көйүүрү суох оҥорорго

Дьиэ сибэккилэригэр, куукуна ыскаабыгар оҥоойу үөскээбит буоллаҕына, аммиак абырыаҕа. Онуоха 1 лиитирэ ууга 10-12 мл нашатыры таммалатыҥ уонна бу суурадаһынынан үүнээйигитин уонна ыксаап иһин ыстарыҥ.

Өссө бу суурадаһын сорох үүнээйилэргэ уоҕурдуу быһыытынан туттуллуон сөп. Холобур, герань, сардаана уонна клематис курдук сибэккилэри аһатыахха сөп. Ол эрээри ароиднайдар уонна суккуленнар сорох көрүҥнэригэр – каллаҕа, диффенбахияҕа, толстянкаҕа, литопска көҥүллэммэт. Сэбирдэхтэрэ сытыйан тахсыаҕа.

Ыраастыыр уонна килэбэчитэр

Аммиак – дьиэни-уоту, иһити-хомуоһу сууйарга-соторго бастыҥ көмөлөһөөччү. Холобур, түннүк сууйарга 1 лиитирэ ууга аҕыйах хааппыла нашатыры таммалатыҥ. Кири, быылы көрдөрбүтүнэн суох оҥоруоҕа, аны туран, туох да суолу-ииһи хаалларбат диэн хайҕыыллар. Сорох хаһаайкалар өстүөкүлэ уонна хурустаал иһити сууйарга, кыһыл көмүс уонна үрүҥ көмүс киэргэллэрин ыраастыырга тутталлар эбит. Ол эрээри күндү таастаах оҥоһуктаргытын харыстыыргыт ордук.

 

Кафельга

Ванна истиэнэтигэр иҥэн хаалбыт кири сууйарга, кафельга түүнүк үөскээбитин ыраастыырга аммиак көмөлөһүөҕэ. 1 лиитирэ ууга 10 мл испиири эбиҥ. Кафель икки ардынааҕы быыстарын үчүгэйдик сууйуҥ-сотуҥ уонна 5-10 мүн. туруора түһүҥ. Ол кэннэ мэлдьи туттар кафель сууйар анал сириэстибэҕитинэн сууйуҥ. 

Бээтинэни сүтэрэр, сыты суох оҥорор

Сырдык таҥаска көлөһүн суола уонна сыта иҥпит буоллаҕына: 1 ыстакаан ууга 50 мл испиири уонна 1 ч.нь. тууһу эбиҥ. Бу симиэһинэн таҥас ордук киртийбит сирин сотуҥ уонна икки чаас илитэ ууруҥ. Онтон сууйуҥ, сайҕааҥ.

Парфюм, арыы уонна дьуот сытын, бээтинэтин суох оҥорорго:  водород перекиһин уонна нашатыры 1:1 холбооҥ, бу симиэһинэн бээтинэни сотуҥ уонна 15 мүн. күүтүҥ. Онтон таҥаскытын сууйуҥ, сайҕааҥ.

Хаан сибиэһэй бээтинэтин сүтэрэргэ: 100 мл ууга 20 мл нашатырнай испиири кутуҥ. Таҥаскытын сөрүүн ууга сайҕыы түһүҥ, онтон бэлэмнээбит суурадаһыҥҥытын сотуҥ.  

 Тирии оҥоһуктарга

Тирии кумааһынньыккыт, бэрчээккилэргит, кургут, суумкаҕыт уонна атаххыт таҥаһа эргэрэн өҥө-дьүһүнэ өлбөөдүйдэҕинэ, таһааран бөххө быраҕарга тиэтэйимэҥ. Ол оннугар бу сүбэлэри туһаныҥ:

150 мл ууга 20 мл нашатыры, 10 г хаһаайыстыбаннай мыыланы түөркэлээн кутуҥ уонна булкуйуҥ. Бу суурадаһынынан тирии таҥаскытын (киэргэлгитин) сотуҥ уонна үчүгэйдик куурдуҥ.

Килэбэчитэргэ: касторовай арыыны, глицерини уонна вазелины булкуйан баран, тирии киэргэлгитин (кур, суумка уо.д.а.) сотуҥ.

Таҥаһы маҥхатар

Өскөтүн маҥан таҥаһы сууйарга анал сириэстибэ суох буоллаҕына, санааҕытын түһэримэҥ. Хлопок уонна лүөн таҥаһы сууйарга уугутугар 100-120 мл нашатырнай испиири эбиҥ. Итэҕэйиҥ-итэҕэйимэҥ, таҥаскыт саҥатыгар түһүөҕэ.

Оттон сиэрис эбэтэр солко курдук хаппырыыс матырыйаалтан таҥаһы сууйарга бу сүбэни туһаныҥ: 10-12 лиитирэ сылаас ууга 20 мл нашатыры булкуйуҥ, 8 ост.нь. тууһу, 50 г таҥас сууйар бороһуогу уонна 3 ост. нь. водород перекиһин эбиҥ. Итиэннэ таҥаскытын бу суурадаһыҥҥа 4-5 чаас сытыара түһүҥ. Онтон көннөрү сууйан, сайҕаан ыйыыгыт.  

Техническэй нашатырь диэн эмиэ баар. Наука тылынан аммоний хлорида дэнэр. Уратыта элбэх. Тиэхиньикэҕэ уонна химияҕа  туттуллар. Холобур, бу бороһуок дьэбинтэн харыстыыр аналлаах. Маны сэргэ, лааҕы, килиэйи кытаатыннарар.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Былатыан Эверстов:  «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Дьон | 06.06.2024 | 10:00
Былатыан Эверстов: «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Хас сир аайы ураты дьон баар буолар. Кинилэр олохторун хара маҥнайгыттан атыннык олоро сатыыллар. Барыларыгар баар курдук нус-хас дьылҕаҕа дураһыйбаттар. Оннук дьикти киһинэн Дьааҥы улууһугар олорор эрээри, өрөспүүбүлүкэ, дойду, аан дойду үгүс бэлиэ спортивнай түгэннэрин көтүппэккэ хамнаһа суох сырдатар суруналыыс, киэҥ сырыылаах айанньыт, коллекционер, фотограф, спортсмен, норуот тапталын ылбыт Платон...
Татьяна Гоголева:  «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
Дьон | 13.06.2024 | 10:00
Татьяна Гоголева: «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
«Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятын төрүттээбит, үгүс көлүөнэ талааннаах ыччаты көччөх гынан көтүппүт Татьяна Гоголева, чахчы, Саха сиригэр тыыннаах номох буолбут киһи. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын, социальнай эйгэтин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына олоҕун тухары оҥорбута, айбыта-туппута, үйэтиппитэ үгүс.   Кини туһунан бу иннинэ сурулунна ини, суруллубата ини. Ол эрээри...
Элбэх оҕолоохторго — ураты болҕомто
Сонуннар | 06.06.2024 | 16:00
Элбэх оҕолоохторго — ураты болҕомто
2024 сыл ыам ыйын 28 күнүгэр ыытыллыбыт Ил Түмэн сэттис (уочараты таһынан) пленарнай мунньаҕар норуот дьокутааттара «Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр элбэх оҕолоох ыал статуһун туһунан» өрөспүүбүлүкэ сокуонугар уларытыылары киллэриини өйөөтүлэр.   Санатан эттэххэ, дойду баһылыга Владимир Путин 2024 сыл тохсунньу ыйыгар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэттэр статустарын болдьоҕо суох оҥорбута. Ол эбэтэр үс уонна...