Чэмэлиинэ - ааҕааччы сэргээбит ааптара

"КӨМҮӨЛ" кинигэ кыһатыгар чахчы таһыччы таһымнаах эрэ ааптардар бэчээттэнэллэр. Чэмэлиинэ "Хачыал" кэпсээнин «Киин куорат» телеграмм-ханаалын ааҕааччылара хас да күн аахпыттара, олус сэҥээрбиттэрэ. Саҥа тахсыбыт кинигэни "Айар" кинигэ кыһатын маҕаһыыннарыттан булуохха сөп.

- Варя, бэйэҕин билиһиннэр.

- Нам улууһун Көбөкөн нэһилиэгэр күн сирин көрбүтүм. Оҕо сааһым  онно, кэрэ дойдуга ааспыта. Оскуолаҕа үөрэнэр кэммэр 8-с кылаастан хоһоон айарга холонор этим. Саха тылын уонна литэрэтиирэтин учуутала Мария Матвеевна Попова өйөөн, улуустааҕы ,,Эркээйи'' хаһыакка бэчээттэтэр этэ. Идэм саха тылын уонна литэрэтиирэтин учуутала диэн. Ол эрээри култуура эйгэтин талан, билигин да онно үлэлии сылдьабын.

- Айымньыларгын, геройдаргын бэйэҥ айаҕын дуу, дьиҥнээх олоххо баарга олоҕураҕын дуу? "Киин куорат" ааҕааччылара "Хачыал" кэпсээни олус сэҥээрбиттэрэ, "ама, дьиҥнээх олоххо маннык буолар дуо?" диэбиттэр этэ...

- Ханнык баҕарар суруйааччы дьиҥ олоххо буолбуттан сиэттэрэн суруйар дии саныыбын. Бэйэ айыыта да баар суол. Геройдар үксүн айыллаллар. Биллэн турар олоххо көрсүбүт дьонуҥ онно дьайаллар.

- Эн ааҕааччыҥ кимий?

- ,,Хачыал'' кэпсээним дьон интэриэһин тарпыта. Эдэр суруйааччылар сүбэ мунньахтарыгар биһирэнэн, ,,Якутская проза'' номинацияҕа тиксэн АО ,,Аэропорт Якутск'' диэн хампаанньаттан бириис туппутум. Ааҕааччым ыччат, аҕам саастаах дьон буолуон сөп диэн толкуйдуубун.

- Билигин хоһооҥҥо холонооччу наһаа элбэх, оттон прозаны эдэрдэр ыарырҕатар курдуктар - суруйар киһи аҕыйаҕынан этэбин... Эн санааҕар хайдаҕый, тоҕо оннугуй? 

- Манна дьайыыта элбэх. Олохпут аныгы кэми кытары тэтимирдэ. Духуобунас намтаата, тылбыт эгэлгэ кырааската тутахсыйда, сахабыт тыла күннээҕи кэпсэтии да тылыгар дьадайда. Онтон да атын хайысхаҕа уларыйыы элбэх.

Классиканы өрө туттахпытына проза жанра чөлүгэр түһүө эбитэ дуу?.. Айар эйгэ таайтарыыта, хомуһуна сүүнэ. Суруйааччы санааны эрэ сатаан сааһылаан тиспэккэ, олоҕу кэпсиир кырдьыксыт буолуохтаах. Уобарастары арыйыы, айылҕаны хоһуйуу,  ис хоһоону уратытык кэпсиир ньыма киһи эрэ аайы бэриллибэт дии саныыбын. Маныаха тиийэргэ бэйэҕэ элбэх үлэ, тулуур, дьулуур, сүрэх наада.

- Инники былааннарыҥ?

- Суруйар дьоҕурбун тиһигин быспакка, кыаҕым тиийэринэн айа-тута сылдьыам этэ. Эдэр Суруйааччылар Сүбэ мунньаҕар алтыһар доҕоттордоохпун. Кинилэри кытары айар эйгэҕэ сыһыаннаах бырайыак толкуйдаабыт киһи.

Түгэнинэн туһанан кинигэбин таһаарбыт Борис Павлов салайааччылаах  ,,Көмүөл'' кинигэ кыһатыгар, атыылыырга өйөөбүт С.А.Новгородов аатынан ,,Айар'' кинигэ кыһатыгар махталбын тиэрдэбин.

***

Чэмэлиинэҕэ айар үлэтигэр саҥа аартыктар арыллан истинэр диэн баҕа санаабытын тиэрдэбит. Саха литературатыгар үрдүк таһымнаах саҥа ааптардар үксүү турдунар.