21.12.2022 | 10:41

Чэмэлиинэ - ааҕааччы сэргээбит ааптара

Прозаҕа, поэзияҕа, драматургияҕа, тылбааска тэҥинэн ылсар ааптар Варя Егорова-Чэмэлиинэ "ХАЧЫАЛ" диэн саҥа кинигэтигэр кэпсээннэр, хоһооннор, тылбаастар, ахтыылар талыллан киирбиттэр.
Чэмэлиинэ - ааҕааччы сэргээбит ааптара
Ааптар: Розалия Томская
Бөлөххө киир

"КӨМҮӨЛ" кинигэ кыһатыгар чахчы таһыччы таһымнаах эрэ ааптардар бэчээттэнэллэр. Чэмэлиинэ "Хачыал" кэпсээнин «Киин куорат» телеграмм-ханаалын ааҕааччылара хас да күн аахпыттара, олус сэҥээрбиттэрэ. Саҥа тахсыбыт кинигэни "Айар" кинигэ кыһатын маҕаһыыннарыттан булуохха сөп.

- Варя, бэйэҕин билиһиннэр.

- Нам улууһун Көбөкөн нэһилиэгэр күн сирин көрбүтүм. Оҕо сааһым  онно, кэрэ дойдуга ааспыта. Оскуолаҕа үөрэнэр кэммэр 8-с кылаастан хоһоон айарга холонор этим. Саха тылын уонна литэрэтиирэтин учуутала Мария Матвеевна Попова өйөөн, улуустааҕы ,,Эркээйи'' хаһыакка бэчээттэтэр этэ. Идэм саха тылын уонна литэрэтиирэтин учуутала диэн. Ол эрээри култуура эйгэтин талан, билигин да онно үлэлии сылдьабын.

- Айымньыларгын, геройдаргын бэйэҥ айаҕын дуу, дьиҥнээх олоххо баарга олоҕураҕын дуу? "Киин куорат" ааҕааччылара "Хачыал" кэпсээни олус сэҥээрбиттэрэ, "ама, дьиҥнээх олоххо маннык буолар дуо?" диэбиттэр этэ...

- Ханнык баҕарар суруйааччы дьиҥ олоххо буолбуттан сиэттэрэн суруйар дии саныыбын. Бэйэ айыыта да баар суол. Геройдар үксүн айыллаллар. Биллэн турар олоххо көрсүбүт дьонуҥ онно дьайаллар.

- Эн ааҕааччыҥ кимий?

- ,,Хачыал'' кэпсээним дьон интэриэһин тарпыта. Эдэр суруйааччылар сүбэ мунньахтарыгар биһирэнэн, ,,Якутская проза'' номинацияҕа тиксэн АО ,,Аэропорт Якутск'' диэн хампаанньаттан бириис туппутум. Ааҕааччым ыччат, аҕам саастаах дьон буолуон сөп диэн толкуйдуубун.

- Билигин хоһооҥҥо холонооччу наһаа элбэх, оттон прозаны эдэрдэр ыарырҕатар курдуктар - суруйар киһи аҕыйаҕынан этэбин... Эн санааҕар хайдаҕый, тоҕо оннугуй? 

- Манна дьайыыта элбэх. Олохпут аныгы кэми кытары тэтимирдэ. Духуобунас намтаата, тылбыт эгэлгэ кырааската тутахсыйда, сахабыт тыла күннээҕи кэпсэтии да тылыгар дьадайда. Онтон да атын хайысхаҕа уларыйыы элбэх.

Классиканы өрө туттахпытына проза жанра чөлүгэр түһүө эбитэ дуу?.. Айар эйгэ таайтарыыта, хомуһуна сүүнэ. Суруйааччы санааны эрэ сатаан сааһылаан тиспэккэ, олоҕу кэпсиир кырдьыксыт буолуохтаах. Уобарастары арыйыы, айылҕаны хоһуйуу,  ис хоһоону уратытык кэпсиир ньыма киһи эрэ аайы бэриллибэт дии саныыбын. Маныаха тиийэргэ бэйэҕэ элбэх үлэ, тулуур, дьулуур, сүрэх наада.

- Инники былааннарыҥ?

- Суруйар дьоҕурбун тиһигин быспакка, кыаҕым тиийэринэн айа-тута сылдьыам этэ. Эдэр Суруйааччылар Сүбэ мунньаҕар алтыһар доҕоттордоохпун. Кинилэри кытары айар эйгэҕэ сыһыаннаах бырайыак толкуйдаабыт киһи.

Түгэнинэн туһанан кинигэбин таһаарбыт Борис Павлов салайааччылаах  ,,Көмүөл'' кинигэ кыһатыгар, атыылыырга өйөөбүт С.А.Новгородов аатынан ,,Айар'' кинигэ кыһатыгар махталбын тиэрдэбин.

***

Чэмэлиинэҕэ айар үлэтигэр саҥа аартыктар арыллан истинэр диэн баҕа санаабытын тиэрдэбит. Саха литературатыгар үрдүк таһымнаах саҥа ааптардар үксүү турдунар.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дьоҕур-талаан арыллыыта
Спорт | 26.01.2023 | 18:00
Дьоҕур-талаан арыллыыта
Дьиҥинэн, Орто дойдуга кэлбит киһи барыта туохха эрэ дьоҕурдаах, талааннаах. Дьэ, ол арыллара, туттуллара дэбигис кыаллыбат. Ону үрдүк үөһээ айыыларбыт бэйэлэрэ быһааран эрдэхтэрэ. Биллэн турар, улаханнык сыраластахха, күнү-дьылы бараатахха, сүрэхтээх-бэлэстээх, туруу үлэһит, айылҕаттан айдарыылаах буоллахха эрэ дьоҕур, талаан кэлиэн сөп. Дьөгүөр Картузов, дьэ, кырдьык, айылҕаттан хатаҕаламмыт киһи. Тыа киһитин сиэринэн...
Сардаана Токоемова:  «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Дьон | 28.01.2023 | 16:00
Сардаана Токоемова: «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Иис сахаларга урут-уруккуттан хааммытыгар баар. Билигин биһиги ортобутугар талааннаах иистэнньэҥнэр, норуот маастардара аҕыйаҕа суохтар. Кустуктуу субуллар оһуор быысапкалары, сахалыы тыынынан илгийэр кылтан, сиэлтэн оҥоһуктары, туостан көбүөрдэри, сэлээппэлэри, халадаай былаачыйалары, оноолоох соннору, хаһыаччыктары о.д.а. саха дьахталлара ис сүрэхтэриттэн тигэллэр. Бу тигиилэргэ төһөлөөх дууһа сылааһа ууруллубута буолуой диэн киһи сөҕө эрэ саныыр....
Мөлүйүөҥҥэ тиийэ иликпит
Сонуннар | 21.01.2023 | 17:00
Мөлүйүөҥҥэ тиийэ иликпит
Сахастат 2022 сыл түмүгэр 2021 сыллаахха ыытыллыбыт (2020 сыллаахха ковид ыарыынан сибээстээн көспүтэ) нэһилиэнньэ биэрэпиһин барыллааһын түмүгүн таһаарбыта.  Саха сирин нэһилиэнньэтин ахсаана: 995,7 тыһ. киһи  (2022 сыл тохсунньу 1 күнүгэр 992 115 киһи этэ)
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Куорат олоҕо | 01.02.2023 | 17:00
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Дьокуускай куорат историятыгар аан бастаан 990 миэстэлээх улахан оскуола аны күһүн үлэҕэ киириэхтээх.  990 миэстэ диэн бырайыактаммытынан уйунар кыаҕа буоларын өйдүөххэ наада. Киин куораппытыгар миэстэ тиийбэт кыһалҕата баарын тухары оскуолаларбыт 2-3 төгүл ноҕоруускалаах, иккилии симиэнэнэн үлэлии олоруохтара турдаҕа. Онон бу саҥа оскуолаҕа балтараа тыһыынчаҕа тиийэ оҕо үөрэнэрэ буолуо диэн барыллаан...