24.04.2022 | 12:00

Быйыл ураты ыһыах буолар!

Быйыл ураты ыһыах буолар!
Ааптар: Айыына Ксенофонтова
Бөлөххө киир

Халадаай, хаһыаччык кэтэбит, сиэдэрэйдик симэнэбит уонна Үс Хатыҥҥа хайаан да киирэбит. “Туймаада ыһыаҕын” күүтэбит, билиҥҥэттэн бэлэмнэнэ сылдьабыт. Тыый, тоҕо эрдэтэй? Суох, доҕоттор, күөххэ үктэнэрбит биир эрэ ый хаалла. Биирдэ өйдөөбүппүт, ыһыах түһүлгэтигэр олорор буолуохпут.

Соторутааҕыта ыытыллыбыт “Ыһыаҕым саргылаах таҥаһа, кэскиллээх киэргэлэ” быыстапка-дьаарбаҥкаҕа дьон-сэргэ тоҕуоруһа мустубутуттан көрдөххө, бары да ыһыахпытын суохтаабыппыт.

Үгэс буолбут тэрээһини СӨ Атыыга-эргиэҥҥэ промышленнай палаатата иилээн-саҕалаан, үүннээн-тэһииннээн ыытта.

СӨ Бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Ольга Балабкина Саха АССР 100 сылын көрсө тэриллибит быыстапка-дьаарбаҥка билиҥҥи уустук кэмҥэ ордук суолталааҕын, норуоту түмэрин, сомоҕолуурун бэлиэтээтэ.

Бу күн “Кружало” атыы-эргиэн эрээттэригэр ырыа-тойук дьиэрэйдэ, хомус тыаһа дьүрүһүйдэ. Сүргэбит көтөҕүлүннэ, чахчы даҕаны, саамал кымыс сыттаах сайыммытын санаатыбыт. СӨ үтүөлээх артыыһа Саина ылбаҕай ырыатын-тойугун көрөөччү ытыс дохсун тыаһынан көрүстэ. Ансаамбыллар кэрэхсэбиллээх нүөмэрдэрэ тэрээһини өссө киэргэтэн истэ. 

Быыстапка-дьаарбаҥка тутаах чааһынан сахалыы таҥас коллекцияларын көрдөрүү буолла. Бииртэн биир талба талааннаах маастар үлэтэ тахсан истэ.

 “Сөргүтүү” айар холбоһук уран тарбахтаахтара Хаҥалас улууһуттан ох курдук оҥостон, бэлэмнэнэн кэлбиттэр. Кинилэр XVII-XVIII үйэлэргэ өбүгэлэрбит кэппит таҥастарынан сыанаҕа тахсыбыттара киэҥ сэҥээриини ылла.

Азияна Филипповна Харлампьева, “Сөргүтүү” айар холбоһук салайааччыта:
– Нууччалар кэлиэхтэриттэн, дьаһаах хомуллар буолуоҕуттан, түүлээхтэрэ аҕыйаан, өбүгэлэрбит таҥаһы-сабы ынах, сылгы тириититтэн тиктэр буолбуттар. Ол кэнниттэн таҥаска  култуурабыт икки бөлөххө арахсыбыт: XVIII үйэ ортотугар диэри бэйэбит илдьэ кэлбит таҥаспыт уонна нууччалар, казахтар, татаардар, дьаамсыктар таҥастарын сабыдыала. Саха киһитэ барытын сомсон ылбатаҕа, бэйэтин олоҕор-дьаһаҕар, итэҕэлигэр сөп түбэһиннэрэн, тупсаран эрэ биэрбитэ.  

Тэрээһин тутаах чааһыгар 100 дьахтар сахалыы таҥастарын сайбаппытынан, киэргэллэрин, симэхтэрин сиэдэрэйдик кэппитинэн сыанаҕа тахсыбыттара ураты көстүү буолла. 

Бу күн сахалыы таҥас эгэлгэтэ, оһуора-мандара, ойуута-бичигэ мустубут дьону кэрэхсэттэ. Норуот уран тарбахтаахтарын үлэлэрин сөҕө-махтайа, харахпытынан хайгыы көрдүбүт. Ыһыахха сылдьыбыт саҕа сананан тарҕастыбыт.

Быйылгы “Туймаада ыһыаҕа” бэс ыйын 25-26 күннэригэр ыытыллыаҕа. Баһылык Евгений Григорьев кэтэһиилээх бырааһынньыкпыт Саха АССР төрүттэммитэ 100, Дьокуускай куорат 390 сылларыгар ананар ураты суолталааҕын бэлиэтээн эппитэ. Маны сэргэ, быйыл Үс Хатыҥ ытык сиригэр-уотугар ыһыах ыһыллыбыта 25 сылын бэлиэтиибит. Онон хаһааҥҥытааҕар даҕаны киэҥ далааһыннаах, үс бүк үөрүүлээх, өрө көтөҕүллүүлээх тэрээһин буолара күүтүллэр.

Мииринэй куорат олохтооҕо, Хаҥалас 1-кы Дьөппөнүттэн төрүттээх Валентина Гаврильевна Попова “Өбүгэ үгэһин утумнаан” бырайыактарын кэпсээтэ. Ол курдук, түөрт бииргэ төрөөбүттэр Галина, Елена, Валентина уонна Лидия эбэлэрэ Елена Михайловна Скрябина ааспыт үйэ 20-30-с сылларыгар тигиллибит сахалыы таҥастарын сөргүппүттэр. Улахан эдьиийдэрэ Галина Гаврильевна бэлэмнээбит ньэмиэтинэн бэйэлэрэ талбыт өҥнөрүнэн тиктибиттэр, ол эрээри быһыытын-таһаатын уруккутунан хааллара сатаабыттар. Дьоҥҥо-сэргэҕэ тупсаҕай таҥастарын көрдөрдүлэр, кыргыттара эмиэ кыттыстылар. Ону сэргэ, ийэлэрэ, сэрии кыттыылааҕын огдообото, тыыл бэтэрээнэ, элбэх оҕолоох Пелагея Софроновна Ефимова халадаайын уонна хаһыаччыгын аҕалан көрдөрдүлэр. 

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дьоҕур-талаан арыллыыта
Спорт | 26.01.2023 | 18:00
Дьоҕур-талаан арыллыыта
Дьиҥинэн, Орто дойдуга кэлбит киһи барыта туохха эрэ дьоҕурдаах, талааннаах. Дьэ, ол арыллара, туттуллара дэбигис кыаллыбат. Ону үрдүк үөһээ айыыларбыт бэйэлэрэ быһааран эрдэхтэрэ. Биллэн турар, улаханнык сыраластахха, күнү-дьылы бараатахха, сүрэхтээх-бэлэстээх, туруу үлэһит, айылҕаттан айдарыылаах буоллахха эрэ дьоҕур, талаан кэлиэн сөп. Дьөгүөр Картузов, дьэ, кырдьык, айылҕаттан хатаҕаламмыт киһи. Тыа киһитин сиэринэн...
Сардаана Токоемова:  «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Дьон | 28.01.2023 | 16:00
Сардаана Токоемова: «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Иис сахаларга урут-уруккуттан хааммытыгар баар. Билигин биһиги ортобутугар талааннаах иистэнньэҥнэр, норуот маастардара аҕыйаҕа суохтар. Кустуктуу субуллар оһуор быысапкалары, сахалыы тыынынан илгийэр кылтан, сиэлтэн оҥоһуктары, туостан көбүөрдэри, сэлээппэлэри, халадаай былаачыйалары, оноолоох соннору, хаһыаччыктары о.д.а. саха дьахталлара ис сүрэхтэриттэн тигэллэр. Бу тигиилэргэ төһөлөөх дууһа сылааһа ууруллубута буолуой диэн киһи сөҕө эрэ саныыр....
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Куорат олоҕо | 01.02.2023 | 17:00
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Дьокуускай куорат историятыгар аан бастаан 990 миэстэлээх улахан оскуола аны күһүн үлэҕэ киириэхтээх.  990 миэстэ диэн бырайыактаммытынан уйунар кыаҕа буоларын өйдүөххэ наада. Киин куораппытыгар миэстэ тиийбэт кыһалҕата баарын тухары оскуолаларбыт 2-3 төгүл ноҕоруускалаах, иккилии симиэнэнэн үлэлии олоруохтара турдаҕа. Онон бу саҥа оскуолаҕа балтараа тыһыынчаҕа тиийэ оҕо үөрэнэрэ буолуо диэн барыллаан...
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Дьон | 03.02.2023 | 12:00
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Саха сирин дьоно-сэргэтэ төһө да тыһыынчанан килэмиэтиринэн ыраах олордоллор, өйдөрө-санаалара Кыайыы эрэ туһугар сытара. Биир дойдулаахтарбыт харчынан, облигациянан, үрүҥ көмүһүнэн, кыһыл көмүһүнэн, балыгынан, күндү түүлээҕинэн о.д.а. көмөнү хара көлөһүннэрин тоҕон туран фроҥҥа ыыппыттара. Ийэлэрбит, эбэлэрбит ыарахан үлэлэрин быыһыгар төһөлөөх кээнчэни, үтүлүгү тигэн ыыппыттарай! Дэлэҕэ сэрии...