23.10.2022 | 11:00

Бүөтүр Алексеев

Бүөтүр Алексеев
Ааптар: Алгыс Уйбаан

Ис дьиҥи билинии, ол дьиҥинэн олоруу – киһи аймах бу дойдуга олоҕун алгыстаах анала. Хас биирдии киһи бу аналын сирдээҕи олоҕор көрдөнөр. Бэйэтин билиэн, аналын ылыныан баҕалаах дьон күнтэн-күн элбээн иһэр. Аналын билиммит, ылыммыт киһи ийэ кута, ийэ өйө тула эйгэҕэ, ис сырдыгы сыдьаайан, үтүө тыыны үөскэтэр. Бу тыын кини дьолун уйата буолар. Бу эйгэҕэ кэргэмминээн, Лена Михайловналыын, удьуор утумунан идэтийэн, дьон кутун-сүрүн кытта анаан үлэлэспиппит уонтан тахса сыл буолла. «Алгыстаах Аартык» диэн кэмиэрсийэтэ суох тэрилтэни тэринэн, бу сыллар устата куту-сүрү ситимнииргэ, өйү-санааны чэбдигирдэргэ элбэх хорутуулаах үлэ оҥоһулунна. Ол дьайыытынан үгүс дьон дьиҥин, кырдьыгын, көҥүлүн билинэн, ис тыынынан тыллан, чэлгийэн иһэрэ биһигини өссө киэҥ хабааннаах үлэҕэ кынаттаабыта. Онтон сиэттэрэн 2019 сылтан “Дьиҥ бэйэни билинии уонна ылыныы” диэн киһи ийэ кутун уһугуннарар, ис көҥүлүн ылынар, айылҕатын тылыннарар уһуйааннары тэрийэбит.
Петр Спиридонович бу эйгэни бэйэтигэр чугастык ылынан, киһи аймахха олус туһалаах буолуо эбит диэн санаанан салайтаран, дьон-сэргэ олоҕо саҥа таһымҥа тахсарыгар көмөлөөх дьиэбитин тутарга этии киллэрбитэ. Бу үлэ норуот дьылҕатыгар үтүө дьайыылаах буоларыгар баҕарбыта. Ити курдук үрдүккэ ыҥырар ыра-баҕа санаанан саҥа дьиэ тутуута күөстүү оргуйан барбыта.
Сыралаах үлэ түмүгүнэн, икки сыл иһинэн, саҥа дьиэ тутуллан үлэҕэ киирэн эрэр. Петр Спиридонович ис санаатыттан кыһаллан, дьон туһа диэн, үрдүк хаачыстыбалаах матырыйаалларынан оҥортордо. Биир киһи кыаҕар элбэх үп-харчы бу дьиэҕэ ананна. Петр Спиридоновичпыт сахпыт сардаҥата дьону кынаттаан, араас идэлээх-эйгэлээх дьон олус көхтөөхтүк сүрэхтэрин баҕатынан, ис тыыннарынан, сырдык санааларынан бу дьиэбит тутуутугар көмөлөстүлэр. Сырдык санаанан түмсүү кыаҕын-күүһүн көрдөрдүлэр. Онон дьиэбит ис эйгэтэ санаа хоту табыгастаахтык таҥыллан-оҥоһуллан, күнтэн күн тупсан, дьайар сырдык сардаҥата күүһүрэн иһэр. Бу барыта сахабыт дьоно-сэргэтэ, оҕото-кэскилэ дьиҥ ис тыыннарынан айымньылаах олохтоох, чэгиэн туруктаах, айылҕалыын дьүөрэлээх, дьоллоох олохтоох буолалларыгар ананар.
Петр Спиридонович маны таһынан дойдутугар анаан туттарбыт улахан суолталаах тутуулары дьонугар-сэргэтигэр бэлэх уунна. Кыһалҕаҕа киирбиттэргэ, баһаарга эмсэҕэлээбиттэргэ дьон билбэтинэн сахалыы сэмэй майгытынан элбэх көмөнү оҥоро сылдьар. Петр Спиридонович удьуоруттан бэриллибит өйө-санаата, төрөөбүт ийэ дойдутугар таптала, бу олоххо анаммыт аналын ылыныыта үгүс киһи сүргэтин көтөхтө.
Норуотун дьылҕатыгар көмөлөһөр сахабыт биир Чулуу уолугар, Ил эйэ тардыылаах Сыҥаах Бороҕон, Лөгөй Тойон сыдьааннарыгар, алгыстаах аналын ылыммыт Петр Спиридонович Алексеевка “Алгыстаах Аартык” бар дьонун аатыттан улахан махталбытын тиэрдэбит. Петр Спиридонович сахпыт ис сырдыга киһи аймахха тэнийэн, тарҕанан, күүһүрэн-уоҕуран эбиллэн иһиэҕэ. Ол күүс бу уустук кэмнэргэ дьон хараҕын арыйан, сырдыгы түстээн, олох саҥа кэрдииһин ылынарыгар күүс-көмө буолуоҕа. Бу саҥа таһымы үгүс дьон батыһыаҕа. Аһыныгас санаалаах айыы дьоно, көмүскэс санаалаах күн оҕолоро ким буоларбытын билинэн, аналбытын ылынан, или-эйэни тэрийэр саҥа кэммит кэллэ.
“Алгыстаах Аартыкка” күн уота мэлдьи тыктын, сылааһа-имэҥэ сүрэххэ иҥтин, ол сырдыгы тарҕатан саха буолан сандаарыаҕыҥ, күн курдук күлүмнүөҕүҥ, сылаас тыыммытыгар, истиҥ иэйиибитигэр дьолбутун тардыаҕыҥ, тула эйгэбитигэр уйгуну-быйаҥы уһансыаҕыҥ!
Аһыныгас санаалаах айыы киһитигэр, меценат Петр Спиридонович Алексеевка Уруй-Айхал! Айхал-Мичил! Уруй-Туску! Туску!Туску! Туску!

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьон | 25.11.2022 | 10:20
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьокуускайга саха тылын учууталларын сийиэстэрин сэргэ өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо декадата ыытылла турар. Оттон чулуу айымньыбыт баай философиятын кэлэр ыччакка тиэрдэр биир бэртээхэй ньыманан тыйаатыр буолар. Бу дьыл сэтинньитигэр Олоҥхо тыйаатыра «Дьорҕостой Бэргэн» куукуланан испэктээк туруоран сүрэхтээбитэ. Режиссер Гаврил Мэҥкээрэп Николай Калинович Шамаев-Чопчухаан (Үөһээ Бүлүү) олоҥхотунан туруоруутун Дьокуускай куорат хас да уһуйааныгар...
Мария Матвеева:  «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Дьон | 26.11.2022 | 10:00
Мария Матвеева: «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Тыа сиригэр көмүс куоластаахтар, үҥкүүһүттэр, айар, суруйар дьон баалларын куруук кэрэхсии, сэргии истэбит. Ханна да сырыттарбын талааннаах дьону кытта билсэрбин, санаа атастаһарбын туохтааҕар да ордоробун.
Юрий Попов: «Барыта улахан үлэттэн тахсар»
Дьон | 25.11.2022 | 16:00
Юрий Попов: «Барыта улахан үлэттэн тахсар»
Дьокуускайга Тупсарыы үс сыла биллэриллэн, бу диэн эттэххэ, киин куоракка, чахчы, үтүмэн үлэ ыытылынна, ону олохтоохтор даҕаны бэйэҕит көрө-истэ сылдьаҕыт.  Быйыл сайын «Уһук Илиҥҥэ 1000 тиэргэн» федеральнай бырайыагынан Дьокуускай куоракка 75 тиэргэн тупсаран оҥоһулунна. Саамай элбэх эбийиэккэ бэдэрээтчитинэн «Основа» ХЭТ үлэлээтэ. Онон бүгүҥҥү нүөмэрбитигэр бу тэрилтэ эдэр салайааччыта Юрий Поповы...
Ийэ айманар сүрэҕин туох уоскутуой...
Сытыы муннук | 01.12.2022 | 12:03
Ийэ айманар сүрэҕин туох уоскутуой...
Билиҥҥи балаһыанньаҕа, билиҥҥи судургута суох кэмҥэ оҕотун байыаннай дьайыыга атаарбыт ийэлэрдиин кэпсэтэртэн ордук ыарахан суох. Кинилэр куоластара титириирэ, харахтарын уутун кистээн туора соттоллоро, оҕолорун тустарыгар күүстээх, тулуурдаах буола сатыыллара киһини өссө уйадытар, уоскутар тылы булбакка мух-мах бараҕын. Бу сырыыга оҕолорун атаарбыт, кэтэһэр, эрэнэр икки ийэни кытта харах уулаах кэпсэтиибин ааҕааччыларбар...