11.11.2022 | 09:00

Алтыһан ааспыт дьоллоохпун

Сэтинньи 13 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бастакы Бэрэсидьиэнэ Михаил Ефимович Николаев төрөөбүтэ 85 сылын туолар. 
Алтыһан ааспыт дьоллоохпун
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

«Норуот туһугар олорор – дьол»

М.Е. Николаев.

 

Арассыыйа таһымнаах бөдөҥ судаарыстыбаннай, политическай деятель туһунан бу күннэргэ суруллуо, кэпсэниэ турдаҕа. Оттон мин, оччолорго Сунтаар оройуонун «Кириэстээх» сопхуоһун дириэктэрэ, Михаил Ефимович Николаевы өссө кини Саха АССР тыатын хаһаайыстыбатын миниистиринэн үлэлиир эрдэҕиттэн үлэ боппуруостарынан алтыһан ааспыппын билигин олоҕум биир бэлиэ түгэннэрин быһыытынан өйдүүбүн.

Михаил Ефимовиһы кытта мин дириэктэрдиир кэммэр, ити 1984-1990 сылларга, хаста даҕаны төлөпүөнүнэн, араас мунньахтарга сирэй даҕаны көрсүһэн кини этиитин, сүбэтин-аматын элбэхтэ истибитим. Кырдьык, Михаил Ефимович оччотооҕу үгүс салайааччылар курдук үлэтигэр олус үрдүк эппиэтинэстээҕин, ирдэбиллээҕин эппинэн-хааммынан билэн турабын. Кини ордук сайыҥҥы ыйдарга, ардыгар сарсыарда сэттэттэн саҕалаан үлэни-хамнаһы ыйыталаһан, ирдэһэн барара. Ол эрээри сопхуоска үлэлээбитим устатыгар кини кими эмит мөхпүтүн, күүскэ саҥарбытын букатын өйдөөбөппүн. Ардыгар үлэҕэ-хамнаска сыыһа-халты туттуу ханна барыай?  Оччоҕо Михаил Ефимович:  «Доҕоттор, итинник гынымыахха», – диэн баран, бэрт холкутук сүбэлээн-амалаан, ыйан-кэрдэн барара. Оннук муударай, киэҥ-холку өйдөөх-санаалаах этэ. Кини миниистирдиирин саҕана сопхуостар дириэктэрдэринэн үксүгэр бартыыйынай, сэбиэскэй, хаһаайыстыбаннай үлэлэргэ буспут-хаппыт каадырдар үлэлииллэрэ.

Михаил Ефимович киһи, салайааччы быһыытынан олус боростуойун биир маннык түгэнинэн бэлиэтиэхпин баҕарабын. Бэрэсидьиэн буолан баран, Сунтаарга сырыытыгар биирдэ Кэмпэндээйигэ тахса сылдьыбыта. Онно мин Мииринэйгэ АЛРОСА хампаанньаҕа үлэлиирим. Бэрэсидьиэни дьон  батыһар, чугаһыы сатааһын бөҕө, мин тэйиччи сылдьабын. Биир түгэҥҥэ дьон быыһыгар Михаил Ефимовиһы утары көрсө түстүм. Арай кини: «Хайа, урукку каадырым Борис, дорообо», – диэн баран илиитин биэрэн дорооболоһон соһутта. Бэрт кылгастык ону-маны ыйыталаһан баран: «Борис, дьэ кытаат», – диэн баран санныбын таптайан соһуппута даҕаны, долгуппута даҕаны.

Билигин Михаил Ефимович Николаевы Максим Кирович Аммосов кэнниттэн Саха сирин олоҕун оҥкулун уларыппыт, саҥа сүүрээннэри киллэрбит иккис киһинэн саамай сөпкө сыаналыыллар дии саныыбын. Кини ханна даҕаны, ханнык да үлэҕэ буоллун боппуруоһу ылыннарыылаахтык быһаарар, сүбэлиир-амалыыр дьоҕурдааҕын билэбин.

Мин, сааһырбыт киһи, малтаччы этэбин. Оччолорго Михаил Ефимовичка  өрөспүүбүлүкэбитин үһүс болдьоххо салайарыгар кыах биэрбиппит эбитэ буоллар диэн...

Михаил Ефимович биирдэ этэн турардаах эбит: «Уопсастыбаҕа араас дьон бааллар. Оттон мин урут романтик этим. Салайааччы буолууну бэйэҕэ буолбакка, дьоҥҥо, дойдуга туһаны аҕалар кыаҕы биэрэр дии саныырым. Алта уонус сыллардааҕы дьон үгүстэрэ итинник саныыллара. «Аан бастаан бэйэҥ тускунан буолбакка, төрөөбүт дойдуҥ туһунан санаа» диэнинэн салайтараллара. Оттон салайааччы буоларга талаһар дьон атын дьону үрдүнэн баралларын, былаас уонна ситиһии туһугар туохха баҕарар бэлэмнэрин билэрим».

Михаил Ефимовиһы киэҥ нэлэмэн Сахатын сирин бары олохтоохторо омугуттан тутулуга суох ханна баҕарар атахтарыгар туран сүгүрүйэн, уҕараабат уһун ытыс тыаһынан уруйдаан-айхаллаан көрсөллөрө долгутуулаах да буолара.

Кылгас бэлиэтээһиммин Михаил Ефимович үөлээннээҕэ, хомсомуолтан саҕалаан өрөспүүбүлүкэни салайыыга тиийэ бииргэ үлэлээбит биир дойдулааҕым Климент Егорович Иванов этиитинэн түмүктүүбүн: «Михаил Ефимович Саха Өрөспүүбүлүкэтин Бэрэсидьиэнин үрдүкү дуоһунаһыгар талыллан үлэлиир сылларыгар норуотун, дьонун-сэргэтин күннээҕи олоҕун, кэлэр кэскилин  туһугар төһөлөөх сыратын, билиитин-көрүүтүн, дууһатын биэрэн, эппиэтинэһи сүгэн үлэлээбитэй?  Кини эппиэттээх үлэтигэр көрсүбүт ыарахаттарын үөрэтэн, ырытан, салайар баай уопутунан, дириҥ билиитинэн, муударай өйүнэн туруоруммут соругун тиһэҕэр тириэрдэр кыаҕынан өрөспүүбүлүкэтин салайбыта, сайыннарбыта, кини аатын-суолун аан дойдуга биллэрбитэ.

Мин туох да омуна суох, чахчы, саха саарынын, саха дьолугар төрөөбүт Михаил Ефимович Николаевы кытта кылгас да кэмҥэ алтыһан ааспытым олоҕум, дьылҕам бэлэҕэ эбит дии саныыбын.

 

Борис ЕГОРОВ, 1984-1990 сылларга «Кириэстээх» сопхуос дириэктэрэ, «ХХ үйэ бастыҥ дириэктэрэ» бэлиэ хаһаайына, СӨ норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ, Сунтаар улууһун Бочуоттаах гражданина, «АЛРОСА» АХ бэтэрээнэ, Мииринэй куорат.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Дьон | 16.05.2024 | 14:00
Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Нэдиэлэ аайы саҥаттан саҥа киһини билсэр, салгыы кинини кытта сибээһи тутар, суруйсар суруналыыс идэлээх киһи үлэтин биир эмиэ интэриэһинэй өрүтэ. Мин анал байыаннай дьайыыга сылдьар суруйбут, ааҕааччы киэҥ эйгэтигэр таһаарбыт уолаттарбын үгүстэрин билсэбин, ыйыталаһабын, ханна тиийбиттэрин, сылдьалларын сураһабын, хомойуох иһин, сорохторун сүтэрэбин...   Хачыгаардыы сылдьан бэбиэскэ туппутум Анал байыаннай дьайыыга мобилизация...
Татьяна Иванова:  «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Дьон | 16.05.2024 | 16:00
Татьяна Иванова: «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Арассыыйаҕа Дьиэ кэргэн сылынан уонна Дьиэ кэргэн аан дойдутааҕы күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, таптал кыымыттан саҕыллан биэс уон биэс сыл бииргэ олоруу дьолун билбит Татьяна, Петр Ивановтар дьиэ кэргэн туһунан сырдатабын.   Киһи төрүүрүгэр олоҕо барыта үөһэттэн суруллан кэлэр ыйаахтаах, ол  сиэринэн оҕо, ыччат буола үүнэн, сирдээҕи тапталы көрсөн, ийэ, аҕа дьолун...
Дархан этээччи Валентин Хорунов:  «Саха оһуохайа аан дойду дьонун түмүөҕэ...»
Дьон | 23.05.2024 | 10:00
Дархан этээччи Валентин Хорунов: «Саха оһуохайа аан дойду дьонун түмүөҕэ...»
Былырыын балаҕан ыйын 7 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана Айсен Николаев Оһуохай күнүн олохтуур туһунан Ыйаахха илии баттаабыта. Дьэ, ол үөрүүлээх күммүт – ыам ыйын 25 күнэ үүнэрэ икки хонук хаалла.  Бүгүҥҥү нүөмэрбит ытык-мааны ыалдьыта – Саха Өрөспүүбүлүкэтин Дархан этээччитэ Валентин Хорунов.   Дьуохар биһигэр улааппыт дьоллоохпун – Валентин Васильевич, саха...
Оҕуруотчут кистэлэҥнэрэ
Тускар туһан | 23.05.2024 | 18:00
Оҕуруотчут кистэлэҥнэрэ
Кылгас, ол эрээри өҥүрүк куйаас сайыннаах Сахабыт сиригэр эгэлгэ сибэккилэри, оҕуруот аһын арааһын үүннэрэн ылабыт. Сылтан сыл аайы соҕуруу дойдуга силигилии үүнэр сонун үүнээйилэр көрүҥнэрин олордон,  тиэргэммит, дьиэбит  кэрэ көстүүлэнэр, ону тэҥэ оҕуруот аһыттан, отонноох талахтартан кэнсиэрбэлэри, хомпуоттары оҥосторбут элбээтэ.    Бастыҥ тиэргэннээх  хаһаайка Мин бүгүн сайыҥҥы сырал күннэргэ ис сүрэхтэн...