21.06.2022 | 12:00

Алгыс тылын хайдах иҥэринэбит?

Алгыс тылын хайдах иҥэринэбит?
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Афанасий Семенович Федоров, алгысчыт:
– Былыргы ыһыахтар сүрүн сыаллара тугуй? Алгыс түһэрии. Кулубалар, кинээстэр ыһыаҕы тоҕо ыһаллар? Алгыс ылаары. Дьон ыраахтан-чугастан ыһыахха тоҕо мустар? Алгыс ылаары. Өбүгэлэрбит алгыска оннук үрдүк суолтаны биэрэллэрэ, алгыс ыллахпытына, олохпут арыый тупсуо этэ диэн бүк эрэнэллэрэ. Архыып докумуоннара кэпсииллэринэн, дьоннорун-норуоттарын туһугар кыһаллар кулубалар аччаабыта 28-тыы сылгыны туттан ыһыах ыһаллар эбит. Кэлэн алгыс ыллыннар диэн. 
Алгыс хайдах ылыллыахтааҕый? Алгыс ылар киһи буолаары турар быһыыга-майгыга өйүнэн-санаатынан эрдэттэн бэлэмнэниэхтээх, онно ис сүрэҕиттэн итэҕэйиэхтээх.
Алгыс сиэрэ-туома уу чуумпуга ыытыллыахтаах. Айылҕаны үргүппэккэ, алгысчыт хас биирдии тылын дорҕооно иһиллэрин курдук. Оччоҕо алгысчыт Үрдүк Айыылартан көрдөһөр көрдөһүүтүн тыла-өһө ордук иҥэр. Мустубут дьон ол этиллэр тыллары туох баар дьоҕурдарын ууран туран иҥэриниэхтээхтэр. Дьэ оччоҕо ол алгыс тыллара салгынынан Үөһээ Айыыларга, дойду иччилэригэр тиийэн, сирдээҕи дьоҥҥо төттөрү кэлэр. Ол аата ситим үөскүүр. 
Былыргы алгыстар билиҥҥи курдук 15-20 мүнүүтэ буолбаттар. От-мас көҕөрүүтүттэн саҕалаан, кыстыгы хайдах туораабыттарыгар, салгыы хайдах дьаһанан олороллоругар сүбэҕэ тиийэ саас-сааһынан этиллэр, кэпсэнэр. Аныгынан, сыллааҕы отчуот курдук диэххэ сөп. Ону барытын биир да дорҕоону сыыска-буорга түһэрбэккэ истэллэр. Былыргылар күүскэ иҥмит алгыс үс төгүрүк сылга тиийэр дииллэрэ, ол иһин ыһыаҕы үстүү сыл буола-буола оҥороллоро.
Алгысчыт Үөһээ Айыылартан уйгулаах быйаҥы уонна айылҕа тыынын харыстааһыны көрдөһөр. Уйгу-быйаҥ диэн ардах. Ардах түстэҕинэ, сирбит нүөлсүйэр, ол нүөл сиргэ от-мас үүнэр, ол отунан-маһынан сүөһү-ас төлөһүйэр, оччоҕуна бары чөл, чэгиэн буолабыт, кэскилбит кэтириир. Аны туран, алдьаныыны-кээһэниини, баһаары, курааны, өлүүнү-сүтүүнү аҕыйатыҥ диэн көрдөһөбүт. Күн киһитин көмүскэлэ, Айыы киһитин араҥаччыта Үрдүк Айыыларбыт эһиги эрэ бааргыт, эһиги эрэ кыайыаххыт, эһигиттэн атын биһигини көрөр-истэр, араҥаччылыыр киммит даҕаны суох диэн эрэнэн туран көрдөһөбүт. 
Ити курдук, алгыс ылыы – өй-санаа ситимэ. Таҥас-сап, киэргэл, атын даҕаны атрибут көмөлөһөөччү эрэ буолаллар. Арай этэрбэс быатыгар тохтуом этэ. Былыргы дьон алгыстан иҥэриммит күүһүҥ быата суох этэрбэһинэн үргүлдьү тахсан бара турар диэн, булгуччу этэрбэс быатын ыга баана сылдьааччылар. Аны илиини уунууга болҕомто уурар наада. Оһоххо иттэр курдук утары анньан турар сыыһа. Ытыстары, ынах муоһун курдук туора, илгэни сомсон ылардыы, хайҕаллаах хара быар туһаайыытынан тутуллуохтаах. Сорохтор алгыска күн тахсыбата диэн хомойо саныыллар. Үрүҥ күммүт былыт да быыһынан биһигини арчылыы, араҥаччылыы турар. 

Алгыс баһа сыаланнын!

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Саха сирин саамай эдэр хапытаана - Дүпсүнтэн сыдьааннаах!
Дьон | 04.04.2024 | 09:00
Саха сирин саамай эдэр хапытаана - Дүпсүнтэн сыдьааннаах!
Өрүскэ, муораҕа, акыйааҥҥа да буоллун, араас идэ барыта баар, ол эрээри саамай биллэр уонна ааттаах-суоллаах – биллэн турар, хапытаан. Кинилэр хорсун сырыыларын, бэйэлэригэр эрэллээхтэрин, ыраах айаннарын туһунан төһөлөөх элбэхтэ аахпыппыт, киинэҕэ көрбүппүт буолуой.
Сири иилии эргийиэм!
Дьон | 12.04.2024 | 18:00
Сири иилии эргийиэм!
Кэбээйи Арыктааҕыттан төрүттээх Иннокентий Ноговицын бэлисипиэтинэн аан дойдуну биир гына айанныыр хоббилааҕын туһунан хас да сыллааҕыта суруйан турабыт. Иннокентий киһини кытта кэпсэтэригэр элбэх ууну-хаары эрдибэккэ, аҕыйах тылынан чуо ыйытыыга эрэ хоруйдуурун  билэр буоламмын, Кытайга тиийбититтэн саҕалаан, бассаабынан элбэх да элбэх ыйытыыларбынан көмөн туран, наадалаах информациябын хостоон ыллым. Кинини ыра санаатын...
Зоя Желобцова:  «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
Дьон | 11.04.2024 | 10:00
Зоя Желобцова: «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
«Үчүгэй киһи» диэн хайдах киһини ааттыылларый? Арааһа, бастатан туран, дьоҥҥо эйэҕэс, аламаҕай, үөрэ-көтө сылдьар, барыга-бары кыһамньылаах, үлэһит киһини ааттыыр буолуохтаахтар. Дьэ, оччотугар, биһиги дьүөгэбит Зоя Константиновна Желобцова онуоха сүүс бырыһыан эппиэттэһэр. Киһи киһитэ буоллаҕа биһиги Зоябыт!   Оттон киһи барахсан мутугунан быраҕар муҥур үйэтигэр дьонугар-сэргэтигэр, ыччаттарыгар хайдах суолу-ииһи, ааты, өйдөбүлү хаалларара...
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Сонуннар | 11.04.2024 | 18:00
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Бу күннэргэ өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан тэриллибит “Доҕордоһуу” оҕо үҥкүү норуодунай ансаамбыла 55-с сылын бэлиэтээтэ. Өрөспүүбүлүкэ үҥкүүтүн эйгэтигэр суолу тэлбит ансаамбыл үөрүүлээх тэрээһинин туһунан санаа атастаһыыларын ааҕыҥ.