23.01.2021 | 13:21

Тымныыбыт туһалаах уонна эмтээх

Тымныыбыт туһалаах уонна эмтээх
Ааптар: Киин Куорат

Бу күннэргэ сотору-сотору “ычча!” диибит. Таһырдьа быкпакка, дьиэбитигэр олоруохпутун баҕарабыт. Кырдьык, кыра наадалаах киһи күүлэйдээбэт үлүгэрэ. Ол эрээри тымныы биһиги доруобуйабытыгар, уопсай турукпутугар хайдах курдук туһалааҕын билбэт эбиппит. 

Иммунитет бөҕөргүүр

Итэҕэйиҥ-итэҕэйимэҥ, тымныыга салгын эмтээх буолар эбит. Тоҕо? Салгыҥҥа кислород 30 бырыһыан үрдүүр. Тымныыга таһырдьа дьаарбайар, күүлэйдиир киһини тумуу тумнар, ол-бу ОРВИ чугаһаабат. Тоҕо диэтэххэ, кыһыҥҥы кэмҥэ таһырдьа бактерия, микроб, вирус ахсаана аҕыйах. Өскөтүн сибиэһэй салгыҥҥа спордунан дьарыктанар буоллаххытына, грипп туһунан олох даҕаны умнуоххут. Тымныыга киһи хамсаннаҕына этигэр-сиинигэр баар харыстыыр килиэккэлэрэ, лейкоциттара актыыбынай буолаллар. Онон инфекцияны кытта охсуһаллара күүһүрэр. Маны таһынан киһи организма интерферону оҥорон таһаарыыта үрдүүр, ол иммунитеты бөҕөргөтөр.

Учуонайдар тымныы икки атахтаах, иннинэн сирэйдээх иммунитетыгар үчүгэйдик дьайарын дакаастаабыттара ыраатта. Чинчийээччилэр этэллэринэн, кыһын төрөөбүт дьон атыттартан сэдэхтик ыалдьаллар, өссө сайын күн сирин көрбүт дьоннооҕор ордук уһуннук олороллор.

Чэбдигирии, эдэр-сэнэх сылдьыы кистэлэҥэ

Тымныы – эдэр буолуу уонна доруобуйа төрдө. Сылаас кэмҥэ киһи организма ыһыктынан кэбиһэр, аат эрэ харата үлэлиир, оттон тымныыга уһуктар, бары кыаҕын туһанар. Онон эрчимирэр, сэниэлэнэр. Оннооҕор хааммыт састааба уларыйар эбит! Ол курдук, гемоглобиммыт үрдүүр уонна эритроциттары оҥорон таһаарыыта үрдүүр. 

Сүрэх-тымыр ыарыылаах дьон доруобуйалара тупсар. Тымныы салгыны эҕирийдэхтэринэ, киһи организма холестерины кытта утарылаһара күүһүрэр.

Кыһыҥҥы бытарҕан тымныы, уобарастаан эттэххэ, киһи организмын бүтүннүү сахсыйар эбит. Ол түмүгэр хаан эргиирэ тупсар, вещество атастаһыыта түргэтиир. Судургутук быһаардахха, тымныы күҥҥэ таһырдьа сылдьыы доруобуйабытыгар туһалаах.

Ол иһин даҕаны, медицинаҕа уонна косметологияҕа кэрэ аҥаардары эдэрдэригэр түһэрэр криотерапия диэн баар. Туруору тылбаастаатахха, “тымныынан эмтээһин” диэн буолар. Бу процедураҕа сылдьыбыт киһи хаанын эргиирэ тупсар, ис уорганнара кислородунан уонна глюкозанан туолар.  

Өрө күүрүү өстөөҕө

Кыһын – депрессия уонна стресс кэмэ дииллэр. Бу тымныыга ханна да барбат-кэлбэт, дьиэҕэ олороллорун ордорор дьоҥҥо сыһыаннаах этии. Оттон тымныыттан чаҕыйбакка, кылгастык да буоллар, күн аайы таһырдьа дьаарбайар киһини стресс хам кууспат. Таһырдьа таҕыстаххына сүргэҥ көтөҕүллэр, оҕолуу үөрэҕин. Дьол гормона – серотонин элбиир.   

Күн аайы сибиэһэй салгыҥҥа сылдьар дьон ньиэрбинэйдииллэрэ аҕыйыыр диэн учуонайдар дакаастаабыттара быданнаата. Тымныыга киһи вегетативнай ньиэрбинэй систиэмэтэ бөҕөргүүр. Өссө хааннарын баттааһына үрдүк дьон тымныынан “эмтэнэллэр”.

Өссө туохха көмөлөһөрүй?

5 кыраадыстан тымныыга киһи мэйиитэ ыарыы туһунан сигналы биллэрбэт. Төбөҥ ыалдьар буоллаҕына, таһырдьа таҕыс, хаама түс, чаас аҥаарынан туругуҥ тупсуо диэн сүбэлииллэрэ кырдьык. Өссө киһи быһахха илиитин быстаҕына, муус туталлар. Бу аата тымныы ыарыыны мүлүрүтэр.

Өй үлэтин өрө күүрүүтүн суох оҥорор. Үлэлии олорон сылайдаххына, таһырдьа таҕыс, сэргэхсийэ түс.

Сылааны кыйдыыр. Дьиэҥ үлэҕиттэн чугас буоллаҕына, сатыы сырыт.    

Бу күннэргэ ичигэстик таҥнан, кылгастык да буоллар, таһырдьа тахсыахха, доруобуйабытын көрүнүөххэ, турукпутун тупсарыахха!

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Дьон | 17.07.2021 | 13:00
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Кинини  айылҕаттан ураты экстрасенс, сүппүт дьону булааччы быһыытынан сахалар эрэ буолбакка, өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр олорооччулар эмиэ билэллэр. Бүгүҥҥү кэпсиир дьоруойум “Саха сирин экстрасенстара – 2015” күрэххэ “Лучший экстрасенс Якутии” ааты сүкпүт ДОЙДУУНА. Дойдууна элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүтэ, кинилэр бииргэ төрөөбүт тохсуолар. Хаҥалас улууһа киинэ түспүт, сиргэ үктэммит дойдута буолар. Ийэтэ...
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
Тускар туһан | 18.07.2021 | 11:30
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
8 саастарын туола илик оҕолор ыарыйдахтарына бэриллэр бүлүтүөн  төлөнүүтэ дьэ уларыйда.  Балаҕан ыйын 1 күнүттэн 8-тарыттан кыра саастаах оҕо ыарыйдаҕына, төрөппүтүгэр “больничнай илиис” төлөбүрэ хамнас 100%-гар тэҥнэһиэҕэ. Билигин бу төлөбүр үлэ ыстааһыттан эрэ тутулуктаах. Эдэр төрөппүттэр ыстаастара кыра буоллаҕына, «больничнай илиис» төлөбүрэ хамнастарынааҕар төһө эмэ кыра буолар.  “Больничнай” төлөбүрүн үрдээһинэ...
Кириэмили кытта хамсатан...
Спорт | 29.07.2021 | 10:38
Кириэмили кытта хамсатан...
Үс саха Монреаллааҕы өрөгөйүн үөрүүтүн 45 сылынан уруй-айхал!!!
Аан дойду 2021 — чемпионката
Спорт | 22.07.2021 | 18:28
Аан дойду 2021 — чемпионката
Бу күннэргэ улаханнык үөрдүбүт Матрена Ноговицынаны кытта 100 харахтаах дуобакка аан дойду чемпионката буолбутунан төлөпүөнүнэн  эҕэрдэлээн интервью ыллым. Матрёна Ноговицына – 1991 с. сэтинньи 6 күнүгэр Чурапчы улууһугар Мугудайга төрөөбүтэ.  64-100 харахтаах дуобаттарга  араас саастаахтарга  аар-саарга кыайыыларын аахпакка, аҥаардас 100 харахтаах дуобакка дьахталларга эрэ ситиһиилэрэ маннык: 2004 сылтан  Арассыыйа дьахталларга...