12.01.2024 | 18:00

Оҕо уонна билим: «Инникигэ хардыы»

Оҕо уонна билим: «Инникигэ хардыы»
Ааптар: Уйгулана БОЧОНИНА
Бөлөххө киир

Тохсунньу 9-11 күннэригэр киин куоракка “Инникигэ хардыы” эдэр чинчийээччилэр өрөспүүбүлүкэтээҕи конференциялара буола турар. Ол курдук, быйыл 1800-тэн тахса кыттааччы научнай-чинчийэр үлэтин 42 секциянан көмүскүү сылдьар. Олортон биирдэстэрэ — Айтал Старостин бэйэтин үлэтин туһунан кэпсээтэ.

 

Айтал Старостин, Дьааҥы улууһун Баатаҕай орто оскуолатын 6-ыс кылааһын үөрэнээччитэ:

— Дакылаатым "Батагайка" диэн сир сиҥниитигэр көстүбүт сэдэх палеонтологическай булумньулар тустарынан. Бу сир научнайдык "термокарстовай котлован" диэн ааттанар. Ааспыт үйэ 60-ус сылларыттан киһи көмөтүнэн үөскээбит. Быһаччы быһаардахха, маассабай мас кэрдиитин түмүгэр сир ирэн, ирбэт тоҥ сиҥнэн барбыт. "Батагайка" билигин туристар дьулуһар сирдэрэ буолла, "Аад айаҕа", "Баатаҕай кратера" диэн аатынан норуокка биллэр. Сыл аайы кэҥии уонна дириҥии турар. Ол иһин түҥ былыргы сир дьапталҕалара учуонайдарга арыллан эрэллэр.

Манна уруккуттан сэлии кырамталарын булар эбит буоллахтарына, 2009 сылтан саҕалаан аан дойду учуонайдарын соһутар арыйыы буолбут сүдү булумньулар көстүбүттэрэ. Холобур, "Дьааҥы сылгыта" («Верхоянская лошадь») — геологическай сааһа 4400 сыл; Бизон оҕото («Батагайский бизоненок») — 8215 саастаах; Лемминг ( «Копытный лемминг») — 50 тыһ. тахса саастаах; Кулунчук («Батагайский жеребенок Фуджи») — 42 170 саастаах.

Биһиги научнай үлэбитигэр архыып матырыйаалларын, урут-хойут тахсыбыт суруйуулары үөрэтэн, дьон ахтыытын хомуйан, Дьааҥы улууһун палеонтологическай булумньуларын историятын сааһылаатыбыт. Салҕыы манан улууска Оҕо киинин иһинэн үлэлиир туризм киинигэр экологическай экспедициялар маршруттарын оҥорор былааннаахпыт. Бу булумньулары аан дойдуга биллэриигэ, дойду музейдарыгар тарҕатыыга олохтоох дьон улахан кылааттарын киллэрбиттэр эбит — кинилэр ааттарын үйэтитэр үлэни ыытыахтаахпыт. Бу чинчийиибин сайыннаран, бырайыактыыр чааһын дириҥэтэн биэриэхпин наада дии санаатым. Атын оҕолор үлэлэрин көрөн, бэйэм үлэбэр туох тиийбэтин өйдөөтүм.

Мин бу научнай-практическай үлэҕэ бастакы холонуум. Улууспар бастаабыт буоламмын, Дьокуускайга өрөспүүбүлүкэтээҕи түһүмэххэ ыыттылар. Саамай улахан махталбын учууталбар, тэҥҥэ илдьэ сылдьан элбэх интэриэһинэй чахчылары кэпсиир, үөрэтэр Эрэл Викторович Стручковка тиэрдиэхпин баҕарабын. Кини бэйэтэ түмэл үлэһитин уонна энтузиаст быһыытынан Дьааҥы историятыгар суолу хаалларар суолталаах үлэни ыыта сылдьар. Онон салҕыы маннык конференцияларга кыттар баҕа санаалаахпыт, тиэмэбит дириҥэтиллэр хайысхата элбэх.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Истиҥник санаан
Дьон | 05.07.2024 | 20:38
Истиҥник санаан
(Учууталбар Раиса Реасовна Кулаковскаяҕа ананар)
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Дьон | 04.07.2024 | 16:00
Светлана Дьяконова: «Саҥаттан ыал буолан эрэр курдукпут...»
Быйылгы халаан Хатырык нэһилиэнньэлээх пуунун олох үөйбэтэх өттүттэн ылан, олохтоохтору ууга-уокка түһэрбитин ааһан, уйулҕаларыгар да охсуу ыллылар, күн бүгүн ол содулун туоратыыга күүскэ үлэлииллэр, кэлэн ааспыт иэдээни оһоруналлар.   Светлана Васильевна Дьяконова, Хатырык олохтооҕо, биэнсийэлээх, култуура эйгэтигэр 35 сыл үлэлээн, “Култуура туйгуна” бэлиэлээх үлэ бэтэрээнэ, бүгүн ааҕааччыларга халаан иэдээнин туһунан кэпсиир:...
Туймаада ыһыаҕын туһунан дьон санаата
Сонуннар | 04.07.2024 | 14:00
Туймаада ыһыаҕын туһунан дьон санаата
Туймаада ыһыаҕа ыһыллар Үс Хатыҥ сирэ-уота куорат кииниттэн төһө да ыраах турдар, норуот уустук айаны, араас мэһэйдэри аахсыбакка, бииргэ мустар үөрүүтүн билээри, алгыс баһын сыалаары, кэлэр сылга күүс эбинээри, быйыл номнуо үйэ чиэппэриттэн ордук саараабакка дьулуһар. Быйылгы ыһыах тэрээһинин туһунан норуот санаатын билсээри, ыйынньыктарынан сирдэтэн, түһүлгэлэринэн хаамтыбыт.   Бастатан туран, оптуобус....
НВК Саха бырагыраамата от ыйын 1-7 күннэригэр
Сонуннар | 30.06.2024 | 10:00
НВК Саха бырагыраамата от ыйын 1-7 күннэригэр
Понедельник, 1 июля  6:00 Сана кун 6+ 7:00 Международные дневники МСИ "Дети Азии" 6+ 7:05 Сана кун 6+ 8:00 Утро Якутии 6+ 9:00 "Якутия" информационная программа 12+ 9:15 Сана кун 6+ 10:00 Дневник Игр "Дети Азии" 6+ 10:15 Саха сатаабата суох 6+ 10:45 О5о саас ыллыыр 6+ 11:00 VIII  Игры...