19.10.2021 | 12:00

«Наташа» баар буолан этэҥҥэ кыстыыбыт

«Наташа» баар буолан этэҥҥэ кыстыыбыт
Ааптар: Киин Куорат

Билигин куорат олохтоохторун, куорат эрэ буолуо дуо, Сахабыт сиригэр олорор тимир көлөлөөх дьону гараас боппуруоһа долгутара саарбаҕа суох. Биллэн турар, тыа дьоно бары кэриэтэ гараастаахтар, оттон куорат сиригэр куортам сыаната чаҕытара биллэр. Оттон гараастаах да буолларгын, үлэҕэр тиийэн күнү быһа -50 кыраадыс тымныыга массыынаны таһырдьа туруоруу сыанан аҕаабат, тимир аата тимир, кини да элэйэр кэмнээх-кэрдиилээх.

 

Оруобуна 10 сыл буолбут эбит, өрөспүүбүлүкэбитигэр “Наташа” диэн массыынаны бүрүйэр портативнай гараас кэлбитэ. Тоҕо да мин ааппынан буоллаҕай диэн олус дьиибэргии да, күлэ да санаабытым. Биир көрүдьүөс түгэни кэпсээн ааһыым. Уолум аах Мархаҕа олороллор, ол иһин массыынабытын кинилэргэ “кыстатабыт”. Сиэним түөрдүгэр эҥин сылдьар кэмэ. Арай эһэтин НОАХ массыынатын өҥөйөн ийэтэ: “Хайаа, “Наташа” манна сытар эбит дии”, – диэбит. Уолум киэҥ-куоҥ диэн биһиги массыынабытыгар укпут эбит. Сиэним миигин тоҕо эрэ Натааса диэн ааттыыр. Киһи да күлэр, оҕом сыыһа таһырдьа оонньуу сылдьан массыынаны төгүрүйэ сылдьан киирээри, “Натааса ханнаный да ханнаный” диэн сураспыт. Эбэм аата симиллэн сыттаҕа диэтэҕэ буолуо.

Тиэмэттэн кыратык туораан да ылларбыт, гарааска сыһыаннааҕы кэпсээтим. Бу гарааһы Бурятия Улан-Удэ куоратыгар оҥорон, тигэн саҕалаабыттар эбит. Толору сертификацияны эҥин ааспыт, ойоҕосторугар анал “кулгаахтар” бааллар, онон сиэркилэҕин быктараҕын. Ыйааһына тоҕус киилэттэн тахсар, сыаналара 13 500 солкуобайтан саҕаланаллар.

Биһиги кыһыммытыгар толору эппиэттииллэр, 57 кыраадыс тымныыны кытта тулуйаллар диэн этиллэр. Онон дьэ чахчы наадалаах “Наташалар” эбит диэххэ.

Манна даҕатан Петр диэн суоппар, массыына ыытар 17 ыстаастаах киһи санаатын этэр: “Мин “Наташаламмытым” ыраатта. Бастаан кэлбитигэр тута атыыласпытым, оччолорго сыаната чэпчэки этэ. Субу диэн билигин өйдөөбөппүн. Арай биир киэһэ табаарыспын кытта төлөпүөннэһэбин. “Наташа” оннук сылаас, абыраллаах да эбит, уолаттар бары да астыммыттар диэн кэпсэтэ олорон арай көрбүтүүм, кэргэним хараҕа улаатан, ууланан-хаарданан аҕай, уоһа бирээмэ кыра оҕо курдук мэрбэйэн эрэр эбит. Үйэбэр итинник сирэйин көрө илик этим. Бастаан куттанным, киһим хайдах буолла диэн, онтон кэпсэтиибин истибит диэн күлэн тоҕо бардым, төлөпүөммүн быраҕан кэбистим. Дьэ ол кэннэ киһибин ааттаан, уоскутан, “Наташа” хаартыскатын көрдөрөн, быһааран нэһиилэ оннубутун булбуппут. Уолаттар эмиэ итинник түгэҥҥэ түбэспиттэр этэ. Наташа да Наташа буоллахтара. Ол кэннэ күнүүлээминэлэр. Билигин санаан күлсэбит аҕай. Оттон гараас быһыытынан эттэххэ, олус абыранныбыт. Мин бэйэм хонтуора чаастаах үлэһитэ буолбатахпын. Олор дьэ тоҕустан киэһэ алтаҕа диэри сабан туруораллар. Абыранабыт дииллэр. Массыыналарын собуоттуу собуоттуу холкутук үлэлииллэр буоллаҕа. Мин үксүн массыынабын сүүрдэ сылдьабын, ол да буоллар дэриэбинэҕэ сылдьарым элбэх. Онно таһырдьа туруорарга, сороҕор гараас көстүбэтэҕинэ хонноробун даҕаны, дьэ онно “Наташам” абырыыр. Онон, суоппар уолаттарга сүбэлиэм этэ, массыынаҕытын харыстыыр буоллаххытына хайаан да маннык таҥас гарааста атыылаһыҥ диэн. Билигин арааһа элбээтэ, Саха сиригэр да тигэллэр, кытайдарбыт да хаалсыбаттар быһыылаах. Барыта кумааһынньыккыттан, сыанатыттан тутулуктаах. Манна диэн эттэххэ, ыарахан сыаналаах хайаан да үчүгэй диэн буолбатах, эн массыынаҕын таһырдьа тымныыга төһө өр туруораргыттан талан ылыаххын наада”.

Кырдьык, биһиэхэ бэйэбитигэр да “Сахатент” диэн гараас оҥорор олохтоох оҥорон таһаарааччы баар эбит. Кинилэр да үлэлээбиттэрэ ырааппыт, 8 сыл буолбут. Сыл аайы тургутууну ааһаллар. Ол курдук -50 кыраадыһы тулуйар, ыйааһына аҕыс киилэ тэҥэ, сыаналара 11 700 солкуобайтан саҕаланар. Массыына аҕыс чаас устата собуоттаммакка да туруон сөп эбит.

Өссө халыҥ, 12 киилэ ыйааһыннаах сымнаҕас гарааһы эмиэ манна оҥороллор эбит. Ыйааһына ыарахана кини түөрт бүк халыҥын, -55 кыраадыска бэйэтин температуратын 9-10 чаас устата тутарын туоһулуур. Тоҕус тыһыынчаттан саҕаланар.

Маны таһынан портативнай гараастары куортамҥа ылыахха сөп эбит. Куортам ыйга икки тыһыынча буолар.

Онон ыйдааҕы куортам сыанатын ааҕан таһааран баран атыылаһаргытын, атыыласпаккытын бэйэҕит толкуйдаан көрүҥ, хайата барыстаах эбитий, маны суоппар, тимир көлө хаһаайына бэйэтэ быһаарар буоллаҕа, биһиги ааҕааччыларбытыгар сүбэ эрэ биэрдибит.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
Сонуннар | 18.05.2022 | 15:00
Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
«Развитие овощеводства и картофелеводства» саҥа федеральнай бырайыак чэрчитинэн субсидия бэриллэр буолуоҕа. Манан дьоҕус уонна орто предпринимателлэр, маны сэргэ, “самозанятайдар” уонна кэтэх хаһаайыстыбалаах дьон эмиэ туһаныахтарын сөп. Ол курдук, судаарыстыба хортуоппуйу уонна да атын оҕуруот аһын олордуунан дьарыктанар оҥорон таһаарааччылары өйүүр миэрэлэри кэҥэтиэҕэ. Бу туһунан уураахха Арассыыйа бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлэ Михаил Мишустин...
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Сынньалаңңа | 12.05.2022 | 12:30
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Тоҥ буору тобулан тахсар хорсун сибэкки ньургуһун барахсан олоххо тардыһыытынан, кэрэ көстүүтүнэн эрэ буолбакка, араас ыарыыны эмтиир кыахтааҕынан өбүгэ саҕаттан аатырар. Аныгы үйэ киһитэ ньургуһунан хайдах эмтэниэн сөбүй? Бу туһунан айылҕаттан айдарыылаах норуот эмчититтэн туоһуластыбыт. Юлия Юрьевна Николаева – норуот эмчитэ, “Арчы дьиэтин” иһинэн үлэлиир өбүгэ үгэһин, сиэрин-туомун дьоҥҥо тарҕатар,...
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Куорат олоҕо | 14.05.2022 | 15:00
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Кэлэр сэрэдэҕэ, ыам ыйын 18 күнүгэр, аан дойдуга Музей күнэ бэлиэтэнэр. Быйыл Таатта улууһугар кыраайы үөрэтэр музей тэриллибитэ 77 сыла.   Музей тэриллиитэ норуодунай худуоһунньук И.В. Попов аатын кытта ыкса ситимнээх. Дэгиттэр дьоҕурдаах, хас да экспедицияҕа сылдьыбыт (бастакы Сибиряковскай экспедиция 1894-96 сс.), баай матырыйаалы муспут буолан да буолуо, 1938 с. саҕалаан...
Похуоттуу бардыбыт!
Сынньалаңңа | 14.05.2022 | 15:33
Похуоттуу бардыбыт!
Бу күннэргэ дьиэ кэргэнинэн, кылааһынан похуоттар саҕаланыахтара. Үчүгэй сынньалаҥы көрдөөх бырагыраама киэргэтэр. Сөбүлэһэҕит? Оччоҕуна “Киин куорат” бэлэмнээбит оонньууларын сэргээҥ, сэҥээриҥ!    Хамсаныылаах оонньуулар «Светофор» Хонууга эбэтэр балаһааккаҕа оонньонор. Онно икки уһун сурааһыны тардаҕыт. Бастакы сурааһын кэннигэр кыттааччылар оонньуу саҕаланыытыгар тураллар. Оттон иккис сурааһыҥҥа диэри ыытааччыттан (эккирэтэр киһи) куотан тиийиэхтээхтэр. Бастаан ыытааччыны...