14.05.2022 | 12:00

Киһини сылыктыыр билгэ 

Киһини сылыктыыр билгэ 
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Көстөр дьүһүнүнэн: 
٠Кырдьыбат, өр үйэлээх киһи бэлиэтэ: хаана сиинэ үчүгэй араҕас, чэпчэки, куҥа-таһа үчүгэй. 
٠Түүлээх киһи, уһун астаах дьахтар дьоллоох буолаллар. 
٠Кыыс, дьахтар кэтэҕин ньирэй аһа хойуу буоллаҕына – үгүс оҕолоох буолар. 
٠Дьахтар баттаҕа эмискэ уһуура – эрдэ өлөрүгэр. 
٠Киһи кэтэҕин сиигэ улахан кэдэгэр буоллаҕына – өйдөөх, оттон кэтэҕэ чокоойу курдук буоллаҕына, кэтэҕин олоруута куһаҕан, өйө суох баҕайы буолсу дииллэр. 
٠Сүүһэ намыһах, баһа үөһэ үмүрүйэн, баттаҕа өрө үүнэр киһи акаары буолар. 
٠Тэрбэгэр хаастаах, үрдүк сүүстээх, үөрүнньэҥ хааннаах киһи – үтүө майгылаах. 
٠Убаҕас хаастаах киһи дьоло суох буолар. 
٠Кулгааҕын үөһээ төбөтө олус үөһээ киһи мөлтөх буолар. 
٠Ап-араҕаһынан арылыччы көрбүт олохтоох харахтаах, лоп курдук тыллаах-өстөөх киһи – үчүгэй киһи бэлиэтэ. 
٠Киһи хараҕын иччитэ кырата – уһун үйэлэниигэ. 
٠Акаары киһи бэлиэтэ – хараҕа иччитэ суох. 
٠Хараҕа албын – уоруйах буолар. 
٠Кубархай хоҥоруулаах киһи кылгас үйэлээх буолар. 
٠Бөҕө тиистээх киһи уһун үйэлээх буолар.
٠ Бөҕө киһи моонньо сэтэлээх, суон, илиитэ кырыылаах. 
٠Кэтит түөстээх, дараҕар сарыннаах, кырыылаах харылаах киһи – күүстээх, бөҕө буолар. 
٠Саар тэгил уҥуохтаах сылбырҕа киһи – хапсаҕай, атаҕынан кытыгырас буолар. 
٠Үлэһит киһи ытыһа кэтит, халыҥ, тарбаҕа кылгас. 
٠Киһи ытыһа чараас буоллаҕына, дьоло суох, кылгас үйэлээх аатырар. 
٠Ытыһа бүтэй дьахтар – дьоллоох, ытыһа тэһэҕэс – дьоло суох. 
٠Киһи тарбахтарын сүрэхтэрэ аһаҕас саастаах буолаллара – киһи дьоло суох буоларыгар. 
٠Уус киһи тарбаҕа кэдэгэр уһуктаах буолар. 
٠Илиитэ олус уһун киһи – ылыгас (уоруйах) буолар. 
٠Киһи харытын бобо тутан баран ньиккэрийдэххэ, тымыра аһаҕас буоллаҕына – ол киһи оҕоҕо-сүөһүгэ дьоло суох; хаҥас илии – оҕо дьоло, уҥа илии – сүөһү дьоло. 
٠Маадьаҕар атахтаах киһи тирэхтээх, күүстээх, кытыгырас буолар. 
٠Тобуга кыпчыгыр киһи – мөлтөх, сүһүөҕэ суох. 
٠Мэҥ – Айыыһыт уурбут бэлиэтэ, онон мэҥнээх киһи дьоллоох. 
Р.И. Бравина "Киһи уонна дьылҕа". Бичик - 2002

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Дьон | 16.05.2024 | 14:00
Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Нэдиэлэ аайы саҥаттан саҥа киһини билсэр, салгыы кинини кытта сибээһи тутар, суруйсар суруналыыс идэлээх киһи үлэтин биир эмиэ интэриэһинэй өрүтэ. Мин анал байыаннай дьайыыга сылдьар суруйбут, ааҕааччы киэҥ эйгэтигэр таһаарбыт уолаттарбын үгүстэрин билсэбин, ыйыталаһабын, ханна тиийбиттэрин, сылдьалларын сураһабын, хомойуох иһин, сорохторун сүтэрэбин...   Хачыгаардыы сылдьан бэбиэскэ туппутум Анал байыаннай дьайыыга мобилизация...
Ытык сирдэнэр буоллубут!
Куорат олоҕо | 09.05.2024 | 18:00
Ытык сирдэнэр буоллубут!
Кулун тутар 15 – муус устар 30 күннэригэр ыытыллыбыт Бүтүн Арассыыйатааҕы рейтиннээх куоластааһыҥҥа Саха сириттэн хаһааҥҥытааҕар да элбэх – 125 156 киһи кыттыыны ылбытын туһунан Ил Дархан уонна Бырабыыталыстыба пресс-сулууспата иһитиннэрэр.   Ол иһигэр Дьокуускай куораттан былырыыҥҥытааҕар икки төгүл элбэх – 52 271 киһи куоластаабыт (былырыын – 29 679 киһи).  «Куорат...
Саха сириттэн сэриигэ  ат хомуура
Сонуннар | 09.05.2024 | 12:00
Саха сириттэн сэриигэ ат хомуура
1941-1945 сыллардааҕы Аҕа дойду Улуу сэриитигэр дойду үрдүнэн ат хомуура диэн барбыта. Сэриигэ киһини кытта тэҥҥэ биир төһүү тыыннаах күүһүнэн ат буолбута. Кыһыл Аармыйа 1 мөлүйүөн 9 тыһыынча атыттан сэриигэ мөлүйүөнтэн ордугун сүтэрбитэ.   Аты таһар-тиэйэр күүс быһыытынан эрэ буолбакка, кавалерияҕа кытта туһаммыттара. Байыаннай-ветеринарнай сулууспа күүскэ үлэлээбитэ. Маныаха 6507 ветврач уонна...
Татьяна Иванова:  «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Дьон | 16.05.2024 | 16:00
Татьяна Иванова: «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Арассыыйаҕа Дьиэ кэргэн сылынан уонна Дьиэ кэргэн аан дойдутааҕы күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, таптал кыымыттан саҕыллан биэс уон биэс сыл бииргэ олоруу дьолун билбит Татьяна, Петр Ивановтар дьиэ кэргэн туһунан сырдатабын.   Киһи төрүүрүгэр олоҕо барыта үөһэттэн суруллан кэлэр ыйаахтаах, ол  сиэринэн оҕо, ыччат буола үүнэн, сирдээҕи тапталы көрсөн, ийэ, аҕа дьолун...