10.07.2020 | 10:39

Дьокуускай суолларын оҥорууга саҥа технологиялар туттуллаллар

Дьокуускай суолларын оҥорууга саҥа технологиялар туттуллаллар
Ааптар: Киин Куорат

Суол үлэһиттэрэ, бары ирдэбиллэри тутуһан, аныгы ньыманы туһанан,  хаачыстыбалаах буоларын туһугар кыһаллаллар,  болдьоҕор туттара сатыыллар.

Кэнники сылларга суол оҥоруутугар ресайклинг диэн технологияны тутталлар. Бу ньыма Арассыыйа киин куораттарыгар кэлбитэ уонча сыл буолбут. Европаҕа, Америкаҕа уонна да атын баай дойдуларга баһылаабыттара ыраатта.

Үлэ уонна аныгы технология хайдах салалларын билсээри, «Главстрой» тэрилтэ суол тутуутун отделын сүрүн исписэлииһэ Аркадий Мухаметовтыын кэпсэттибит.

РЕСАЙКЛИНГ”

⎯ Билигин Дьокуускайга оҥоһулла турар суол тутуллуутун технологиятын ресайклинг диэн ааттыыллар. Омуктууттан тылбаастаатахха, тупсаран оҥоруу диэн өйдүөххэ сөп. Дьиҥинэн, олус киэҥник тарҕаммыт тиэрмин. Холобура, саҥа тыын, хаттаан тилиннэрии, сөргүтэн оҥоруу диэн тылларынан уустугурдубакка быһаарыахха сөп.

Бу технологияны Германия эрэ тиэхиньикэтэ оҥорор кыахтаах. Улахан көлүөһэлэрдээх, туохтан да иҥнибэт, ханнык даҕаны улахан таастары илдьиритэ сынньар, суолу үнтү балкыйар, ис аннын барытын мускуйар  массыына буолар.

Суол урукку оҥоһуллубут үрдүн халҕаһын матырыйаал, саппаас чаас курдук тутталлар. Манна аналлаах ресайклер диэн тиэхиньикэ суол үрдүн, үөһэ сытар дьапталҕатын бэйэтэ кыһыйан уонна хомуйан ылар. Ону үнтү мэһийэллэр уонна цемени эбэтэр битуму (эмульсия) кытта булкуйан, төттөрү суолга кутаннар асфальт курдук бүрүйэллэр.

Бу технология саамай үтүө өрүтэ –  ууну аһардыбат буолан, уһун үйэлээх. Оҥоһуута судургутунан, бөҕөтүнэн аатырар. Ол иһин сыаната даҕаны, үлэтэ даҕаны лаппа чэпчэки буолар.

“СЛАРРИ СИЛ”

⎯ Суол олохтоохтук оннун булан сытарыгар уонна үрдэ  урусхалламматыгар биир улахан оруолу «Сларри сил» диэн технология ылар. Бу Америка технологията буолар. Суол үйэлээх буоллун диэн, Ресайклер диэн анал тиэхиньикэ суолу оҥорбутун кэннэ суол сабыытыгар  эмульсионнай-минеральнай булкадаһыгы үрдүнэн 1,5 см халыҥнаах гына куталлар. Статистика көрдөрөрүнэн, 3-5 сыл быдан бөҕө турар. Кэнэҕэскитин кыра өрөмүөн үлэтин ыытаары гыннахха, сыаната даҕаны уонна үлэни ирдиирэ да аҕыйах буолар.  «Сларри сил» эмульсионнай-минеральнай булкадаһыкка састаабыгар кыра туораах таастардаах уонн араас эмульсия баар. Ол иһин алдьаммакка өр сытар. Оннооҕор улахан массыыналар туох да куттала суох холкутук ааһар кыахтаахтар.

КӨДЬҮҮҺЭ БАҺААМ

⎯ Тымныы эттиктэри кытта үлэлиир технология суол үлэтин араас салааларыгар ирдэниллэр соруктары бэрт түргэнник быһаарар.

• Мөлтөх кырыстааһыны бигэтитэр (стабилизациялыыр).

• Эргэ аспаалы уонна бетону үлтүрүтэр.

• Суол-иис матырыйаалларын тэлгэтэр.

• Баар суоллары саҥардан, тупсаран оҥорор.

• Бу технология суол оҥоруутугар наадалаах матырыйааллары биллэрдик аччатар, ону сэргэ суол үлэтэ-хамнаһа тэтимирэр.

• Тулалыыр эйгэҕэ буортута суох.

СҮРҮН ТОСХОЛЛОРО

⎯ Суол конструкциялааһынын төрдүгэр тиийэ уурар. Аны туран, суол дьапталҕата уурулларыгар туох баар дьэппиэктэри барытын көннөрөр, тэҥниир буолан, билиитэ курдук оҥорор. Ол иһин айанныырга көнө, нэксиэтэ суох буолар, сахсылла олорбоккун. Бу технология бэйэтэ суол тутуллуутун автоматизациялыыр, механизациялыыр.

ИТИ КУРДУК...

Биһиги олохпутугар сайдыы суола хаһан эрэ кэлэр эбит диэн испитигэр кыратык үөрэ саныахпытын сөп. Аны саас быйыл өрөмүөннэнэ, оҥоһулла турар суолларбыт туруктарын, технология үлэтин түмүгүн көрүөхпүт. Хаачыстыбатын эмиэ сыаналыахпыт. Суолбут барыта остуол ньуурун курдук буолуо дуо?

Аркадий Владимирович түмүккэ бу маннык технология куорат суолларыгар бастакытын оҥоһулларын тоһоҕолоон эттэ. Ол эрээри өрөспүүбүлүкэ уонна федеральнай таһымнаах суолларга бу технология олоххо киирбитэ номнуо сэттис сылыгар барбыт.

ПРИГОРОДНАЙ СҮРҮН УУЛУССАЛАРА

Ресайклинг технология өрөспүүбүлүкэ суолун-ииһин өрөмүөннүүргэ, сөргүтэргэ үчүгэй көрдөрүүлээх. Пригороднайга Новая уулуссаҕа эмиэ бу технологияны туһаналлар. Бу туһунан «РИК Автодор» АУо бэдэрээтчигин салайааччыта Ариан Сидоров, СӨ Ил Дархана Айсен Николаев Дьокуускай саҥа эбийиэктэрин бэрэбиэркэлиир кэмигэр иһитиннэрдэ.

Куорат баһылыгын эбээһинэһин толорооччу Евгений Григорьев оҥоһуллар уулусса уһуна 1,492 км усталаах, онтон хантараак суумата 47,8 мөл.солк. диэтэ.

«Эбийиэккэ үлэ хаамыытынан, болдьоҕор сөп түбэһиннэрэн үлэлииллэр. Суоллары ресайклинг технологияҕа бэлэмнээһин үлэлэрэ түмүктэнэллэр. Билигин асфальт уонна бетон булкадаһыгын 8 см халыҥнаах араҥаны куталлар”, – диэтэ Евгений Григорьев.

Үлэ болдьоҕо алтынньы 30 күнүгэр бүтүөхтээх диэн былааннаммыта. Ол эрээри бэдэрээтчик от ыйын бүтүүтэ үлэтин түмүктүүр былааннаах.

ПОЯРКОВ УОННА КУРАШОВ УУЛУССАЛАР БЫҺА ОХСУҺУУЛАРА

“Куттала суох уонна хаачыстыбалаах айан суоллара” национальнай бырайыак чэрчитинэн Поярков, Курашов уонна Петр Алексеев быһа охсуһууларын кэҥэтэллэр. Кистэл буолбатах, киин уулуссаларбыт олус кыараҕастар. Бу эбийиэккэ уулуссалар түөрт балаһаҕа тиийэ кэҥиэхтээхтэр. Дьэ, оччоҕуна сырыыбыт сыыдам буолуо диэн эрэнэбит.

«Сельдорстрой» тэрилтэ начаалынньыга Роман Мазанов иһитиннэрбитинэн, бу учаастакка ууну аһардар ситимнэри хаттаан оҥоруохтара, тротуардары, бордюрдары, светофордары, суол бэлиэлэрин туруоруу, сырдатыы үлэтэ күүтэр.

«Поярков-Курашов уулуссаларын быһа охсуһууларын оҥорууга бэлэмнэнии үлэтэ түмүктэннэ. Уу ситимэ тардыллан сытар. Поярков уонна Петр Алексеев уулуссаларын быһа охсуһууларыгар сытар гаас ситимнэрин икки турбата эмиэ уларыйда, эргэ бордюр таастары уонна тротуарнай плиткалары көтүрдүбүт», – диэн кэпсээтэ Роман Мазанов.

Куорат олохтоохторо бу уулуссалар хаһан аһыллалларын ыйыталаһаллар. Элбэх киһи хаайтарда быһыылаах. Бу эбийиэккэ, бэдэрээтчик этэринэн, от ыйын ортото аспаалы кутуу үлэтин ыытыахтара. Поярков-Курашов эбийиэктэрэ от ыйын 31 күнүгэр диэри, оттон Петр Алексеев-Поярков атырдьах ыйын 31 күнүгэр түмүктэнэрэ күүтүллэр.  Былаан быһыытынан реконструкция үлэтэ балаҕан ыйын бүтүүтэ толору түмүктэниэхтээх. Өрөмүөннэнэр суолбут буоллун-хааллын диэн оҥоһуллубата буоллар дииллэр бу оройуон олохтоохторо.

Манна туһаайан эттэххэ, Поярков – Курашов, Поярков-Петр Алексеев уулуссаларын туоруурга 8,5 тыһыынча кв. миэтэрэ иэннээх асфальт  кутуллуохтаах.

Куораппыт килбэйэр киин уулуссалара кэҥээтэхтэринэ, сырдыгынан сандаарыйан турдахтарына үлэ иннинэ уонна кэннинэ хаайтарыы тахсара арыый аччыа этэ. Билигин сылаас, ардаҕа суох күннэри баттаһа,  хаар түһэ илигинэ үлэ былаана туолара, ситиһиилээхтик түмүктэнэрэ буоллар диэн баҕа санаалаахпыт.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Спорт | 14.01.2022 | 20:42
«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Ханна да тиийдэххэ, физкультуранан уонна спордунан утумнаахтык дьарыктанааччылар бааллар.  Хамсык ыарыы өрө турбут кэмигэр дьарыктанааччылар ахсааннара эбиллэ турара үөрдэр. Онлайн ситимин нөҥүө көхтөөхтүк дьарыктыыллар. Балтараа сыллааҕыта тэриллибит “Финанс” РИК гендириэктэрэ Дмитрий Захаров салайааччылаах “Sakhalifting”-турникка тардыныы бассаап-бөлөх ааспыт сылы дьоһуннук түмүктээтэ. Кэккэлэрэ да хаҥаан иһэр, көрдөрүүлэр да тупсаллар. 13 саастаах оҕотуттан...
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Сонуннар | 11.01.2022 | 12:00
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Тохсунньу 8 күнүгэр «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция үөрүүлээхтик арылынна. Манна 34 оройуонтан 1 700 тахса үөрэнээччи бэйэлэрин научнай-чинчийэр  үлэлэрин түмүгүн билиһиннэрэллэр.  «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция куораттааҕы түһүмэҕэр 2021 сыл сэтинньи 10 күнүттэн ахсынньы 16 күнүгэр диэри дистанционнай форматынан...
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Сонуннар | 11.01.2022 | 16:00
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Олохтоох дьаһалта «Быдан Эргиир» ХЭТ киин куоракка колумбарийдаах крематорий тутарыгар көҥүлү биэрдэ. Ити туһунан куорат баһылыгын нэдиэлэтээҕи планеркатыгар этиллиннэ диэн иһитиннэрдэ  Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата.  Куораты тутууга уонна тырааныспар инфраструктуратыгар Департамент информациятынан, 2021 сыл кулун тутар ыйыгар «Национальная мемориальная компания» ХЭТ диэн Арассыыйа территориятыгар кремациялыыр комплекстары тутуу операторыттан коммерческай этии киирбит....
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Сонуннар | 11.01.2022 | 14:00
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Олохтоох дьаһалта тырааныспарга уонна суол инфраструктуратыгар Управлениетын информациятынан, Окружной шоссеҕа суолга куттал суох буолуутун хааччыйар сыаллаах икки светофор холбоммут. Кинилэр суол икки өттүнэн – Окружной шоссе быһа охсуһуутуттан уонна Космонавтар  уулуссаларыттан чугас тураллар. Бу туһунан Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.  Светофордар суол икки өттүнэн барар тырааныспары тэҥҥэ тохтотор гына оҥоһуллубуттар. Оччоҕо...