18.08.2021 | 16:00

Биир күннүк олохпутун уларыппыта

(дьиҥ олохтон)
Биир күннүк олохпутун уларыппыта
Ааптар: Киин Куорат

Мин оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан, киэһэ аайы күннүкпэр (дневникпэр) сурунар үгэстээх этим. Ол тэтэрээппэр олохпор туох буолбутун, туохтан мунчаарарбын, тугу сөбүлүүрбүн-сөбүлээбэппин, үөрүүбүн-хомолтобун барытын тиһэн иһэрим. Быһаччы эттэххэ, мин санааларым, олоҕум кинигэтэ этэ.
Оччолорго аҕам арыгылыыр этэ. Истэҕинэ, собуоттаммыт курдук, тохтообокко, ыйы-ыйдаан барара. Төһөлөөх эрэйдэммиппитин, ытаабыппытын-соҥообуппутун айбыт таҥара бэйэтэ көрөн турдаҕа.
Кыра сылдьан, улаханнык кыһаллыбат этим. Төттөрүтүн, истэҕинэ, бастаан утаа сыалыһар быарыныы сымныырыттан, күнү-ыйы да ылан биэриэх курдук туттарыттан үөрэрим.
Онтон улаатан истэҕим аайы оҕолортон кыбыстар буолбутум. Уулуссаҕа утары тэйбэҥнээн иһэригэр түбэстэхпинэ, сиргэ тимирэ сыһарым. Эбэтэр маҕаһыын иннигэр арыгыһыттары кытта мустубуттарын көрдөхпүнэ, куотан хааларым.
Ийэбин кырбаары гыннаҕына, куттанан, сүрэҕим тахсыах курдук буолара. Итини барытын күннүкпэр сурунан иһэрим.
Биирдэ оскуолабыттан үөрэнэн кэллим. Арай аҕам билэр баҕайы тэтэрээппин ааҕа аҕай олорор эбит! Сүүрэн тиийэн, былдьаан ылыахпын санаталаатым да, туох да диэхпин билбэтим. Саҥата суох хоспор ааһа турдум. Онтон ыҥыран ылла.
– Бу манна кырдьыгы суруйаҕын дуо? – диэтэ.
– Оннук буолумуна, – диэтим иһиллэр-иһиллибэттик.
– Миигин оннук айылаах арыгыһыт дии саныыгын дуо? – диэн өһүргэммиттии, кытаанахтык ыйытта.
– Ээх, – диэтим.
– Мэ, ыл, – диэтэ уонна күннүкпүн утары уунна.
Ылаат, хоспор ыстанным. Ол күнү быһа саҥата суох сырытта. Таһырдьа тахсан табахтыыр, харахпын утары көрбөт. Киэһэлик, ким да көрбөт кэмигэр, күннүкпүн оһоххо бырахтым. Умуллан эрэр оһох, үөрбүттүү, өрө күүдэпчилэнэ түстэ. Күл буолбутун көрөн, аһыйан ытаатым уонна хаһан да маннык тэтэрээттэниэм суоҕа диэтим.
Сарсыныгар оскуолаттан кэлбитим, аҕабыт холуочук олорор. Кэпсээнэ-ипсээнэ элбээбит, саҥата-иҥэтэ хойдубут. Субу-субу көхсүн этитэр. Онтон миигин ыҥыран ылан: “Маҕаһыыҥҥа бара сылдьыахха, таҥын”, – диэтэ.
Таһырдьа таҕыстыбыт. Уулусса устун хааман иһэбит. Мин тугу да саҥарбаппын. Аҕам тохтуу биэрдэ уонна: “Мин арыгылаабат буолуохпун баҕараҕын дуо?” – диэтэ. Мин: “Саамай улахан баҕа санаам”, – диэн баран, ытаан тоҕо бардым. Соһуйда быһыылаах, кууһан ылла. “Ытаама, тоойуом. Арыгылаан бүтүөм. Эмтэтиэм”, – диэн ботугураата, хос-хос хатылаата.
Ону истэн, өссө уйадыйдым, ытыы-ытыы, туох баар мунньуллубут санаабын барытын “тэбээн” кэбистим. Төһөлөөх кыбыстарбын, биһигини эрэйдиирин, ийэм үлэлээн муҥнаммыт харчытын халтайга барыырын, куруук иэскэ олорорбутун. “Сарсын син биир тугу да өйдүө суоҕа” – диэн испэр санаатым…
Ити курдук, муусукаалынай оскуола иннигэр харах уулаах эрээри, аһаҕас кэпсэтии буолан ааспыта.


Ол сайын аҕам арыгытын эмтэтэн, көнөр суолга турбута. Атын улууска үлэлээн, күһүн балачча элбэх харчыны аахсыбыта. Кэһии, атыы-тутуу бөҕө буолан кэлбитэ. Миэхэ дубленка сон, ийэбитигэр кыһыл көмүс ытарҕа, оҕолорго таҥас-сап эгэлгэтин. Сопхуос хонтуоратыгар үлэҕэ киирбитэ. Сыыйа-баайа атахпытыгар туран барбыппыт.
Ол кыһын хаһан да умнуллубат дьоллоох Саҥа дьылы көрсүбүппүт. Хааппыла да аһыы утаҕа суох, үөрэ-көтө, ытаабакка-соҥообокко, иллээхтик-эйэлээхтик.
Онтон ыла номнуо уонтан тахса сыл ааста. Аҕам билигин да испэт. Ол эрээри улаханнык ыарытыйар. Сытан эрэ: “Хаарыаннаах эдэр сааспын арыгы аргыстаах атаарбытым, доруобуйабын кэбилээбитим”, – диэн кэмсинээхтиир. Бырааттара биирдэ эмит “буксуйан” хааллахтарына, мөҕөр-этэр.
Ити курдук, чап-чараас эрээри, оҕо санаата түмүллүбүт күннүк, аҕаны кытта аһаҕас кэпсэтии бүтүн ыал олоҕун уларыппыта.
Ол кыыс билигин, төһө да улааттар, аптаах-алыптаах Саҥа дьылга ыра санаа хайаан да туоларын итэҕэйэр.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Спорт | 14.01.2022 | 20:42
«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Ханна да тиийдэххэ, физкультуранан уонна спордунан утумнаахтык дьарыктанааччылар бааллар.  Хамсык ыарыы өрө турбут кэмигэр дьарыктанааччылар ахсааннара эбиллэ турара үөрдэр. Онлайн ситимин нөҥүө көхтөөхтүк дьарыктыыллар. Балтараа сыллааҕыта тэриллибит “Финанс” РИК гендириэктэрэ Дмитрий Захаров салайааччылаах “Sakhalifting”-турникка тардыныы бассаап-бөлөх ааспыт сылы дьоһуннук түмүктээтэ. Кэккэлэрэ да хаҥаан иһэр, көрдөрүүлэр да тупсаллар. 13 саастаах оҕотуттан...
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Сонуннар | 11.01.2022 | 12:00
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Тохсунньу 8 күнүгэр «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция үөрүүлээхтик арылынна. Манна 34 оройуонтан 1 700 тахса үөрэнээччи бэйэлэрин научнай-чинчийэр  үлэлэрин түмүгүн билиһиннэрэллэр.  «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция куораттааҕы түһүмэҕэр 2021 сыл сэтинньи 10 күнүттэн ахсынньы 16 күнүгэр диэри дистанционнай форматынан...
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Сонуннар | 11.01.2022 | 16:00
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Олохтоох дьаһалта «Быдан Эргиир» ХЭТ киин куоракка колумбарийдаах крематорий тутарыгар көҥүлү биэрдэ. Ити туһунан куорат баһылыгын нэдиэлэтээҕи планеркатыгар этиллиннэ диэн иһитиннэрдэ  Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата.  Куораты тутууга уонна тырааныспар инфраструктуратыгар Департамент информациятынан, 2021 сыл кулун тутар ыйыгар «Национальная мемориальная компания» ХЭТ диэн Арассыыйа территориятыгар кремациялыыр комплекстары тутуу операторыттан коммерческай этии киирбит....
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Сонуннар | 11.01.2022 | 14:00
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Олохтоох дьаһалта тырааныспарга уонна суол инфраструктуратыгар Управлениетын информациятынан, Окружной шоссеҕа суолга куттал суох буолуутун хааччыйар сыаллаах икки светофор холбоммут. Кинилэр суол икки өттүнэн – Окружной шоссе быһа охсуһуутуттан уонна Космонавтар  уулуссаларыттан чугас тураллар. Бу туһунан Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.  Светофордар суол икки өттүнэн барар тырааныспары тэҥҥэ тохтотор гына оҥоһуллубуттар. Оччоҕо...