28.10.2023 | 12:00

Биэччик мас тыыны таҥыыта

Куличкин Михаил Степанович (Биэччик) 1850 сыллаах төрүөх, сонун куругар сүгэтин кыбыта анньан баран сарсыарда тыаҕа тахсара, киэһэ мас тыытын таҥан бүтэрэн күөлү уҥуордаан эрдэн кэлэрэ диэн кэпсээн баар.
Биэччик мас  тыыны таҥыыта
Ааптар: Наталья Кычкина
Бөлөххө киир

Бөрөлөөх алаас хоту өттүгэр Николай Афанасьев (Бөтөрүүсэ) быраата дьиэ-уот туттан, сүөһү-ас ииттэн олорбут. Кини уола Мэҥэ Хаҥаластан Лепчиков Прокопий Филиппович (1836-1919)  олохтоох администрация чиновнига, Илин Хаҥалас улууһун кулубата, Николай II коронациятын кыттыылааҕа кыыһын, кэрэ дьүһүнүнэн кэпсээҥҥэ киирбит Арисаны кэргэн ыларга кэпсэтэн сүгүннэрэр түгэнэ үүммүт. Кыыс Бөрөлөөххө сүктэн кэлэригэр энньэтин тиэйбит бастакы көлөлөрө  Бөрөлөөххө Афанасьевтар олохторугар кэлиитэ бүтэһик таһаҕастаах көлө сыыры саҥа түһэн  эрэрэ үһү. Өтөхтөн сыыр түһүүтүгэр дылы үс килэмиэтир курдук сир баара буолуо. Урукку ааттаахтар бэйэ-бэйэлэрин кытары   күөнтэһэллэрэ, сороҕор үчүгэй тустууктарын бэйэлэрин кытары илдьэ сылдьан хайа дойдуга ордук күүстээх дьонноохторун көрдөрөллөрө, быһаарсаллара. Бу сырыыга тойон  Н. Афанасьев: “Миэхэ биир үлэһиттээхпин, мас тыыны биир күнүнэн таҥааччы”, – диэн кэпсээбит. Лепчиков сөхпүт, инчэҕэй эттээх, ама, биир күнүнэн үүнэн турар мастан тыыны таҥыа дуо диэн саарбахтаабыт. Тылтан тыл төрөөн кыра мөккүөр буолбут. Ыалдьыт уонна олохтоох тойон сакалааттаспыттар. Төһөҕө сакалааттаспыттара биллибэт. Ньукулай Афанасьев Биэччиги киһи ыытан ыҥыттарбыт: сүгэҕин, бураапчыккын илдьэ кэл диэн буолбут. Афанасьевтар сарсыардааҥҥы чэйдэрин чэйдээн бүтүүлэрин саҕана  Биэччик Бөрөлөөххө тиийэн кэлбит.

Лепчиков тойон кыыһын сүгүннэрэригэр дьоннордоох кэлбит. Биир үлэһитин  Биэччиги кытары  үлэ хайдах туох барарын көрдөрө ыыппыт. Биэччик сүгэтин, бураапчыгын ылан Арыылаах күөлүн уҥуор тахсыбыт.  Биир балайда суон тиити  булан суулларбыт.  Үүнэн турар маһы тыаллаах, тыала суох диэн араараллара. Тыаллаах диир тииттэрэ хатырыгын суордахха этэ көнөтүк хайа барара, оннук туттарга табыгастаах маһы үүнэн турдаҕына быһаараллара. Биэччик охторбут маһын икки кытыытыттан тыы эркинэ оҥорбут, ортотун хайытан ылан суоран тыы түгэҕэр туттубут. Бураапчыгынан үүттэн мас тоһоҕонон туттарар эбит. Түөртүүр ыам иннинэ тыытын миинэн Арыылаах күөлүн туораабыт.

Биэччиккэ үлэтигэр махтанан  Н. Афанасьев  биир төрөөбүт тиҥэһэни биэрбит. Оччолорго көлүйэр ат 25 солкуобай,  онтон ол тиҥэһэ 10-ча солкуобай буолара буолуо. Биэччик ылбыт хамнаһыгар үөрбүт. Бу түбэлтэ туһунан Биэччик уолугар Лэгэнтэйгэ кэпсээбитэ.

 

Социальнай ситимтэн

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Дьон | 16.05.2024 | 14:00
Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Нэдиэлэ аайы саҥаттан саҥа киһини билсэр, салгыы кинини кытта сибээһи тутар, суруйсар суруналыыс идэлээх киһи үлэтин биир эмиэ интэриэһинэй өрүтэ. Мин анал байыаннай дьайыыга сылдьар суруйбут, ааҕааччы киэҥ эйгэтигэр таһаарбыт уолаттарбын үгүстэрин билсэбин, ыйыталаһабын, ханна тиийбиттэрин, сылдьалларын сураһабын, хомойуох иһин, сорохторун сүтэрэбин...   Хачыгаардыы сылдьан бэбиэскэ туппутум Анал байыаннай дьайыыга мобилизация...
Ытык сирдэнэр буоллубут!
Куорат олоҕо | 09.05.2024 | 18:00
Ытык сирдэнэр буоллубут!
Кулун тутар 15 – муус устар 30 күннэригэр ыытыллыбыт Бүтүн Арассыыйатааҕы рейтиннээх куоластааһыҥҥа Саха сириттэн хаһааҥҥытааҕар да элбэх – 125 156 киһи кыттыыны ылбытын туһунан Ил Дархан уонна Бырабыыталыстыба пресс-сулууспата иһитиннэрэр.   Ол иһигэр Дьокуускай куораттан былырыыҥҥытааҕар икки төгүл элбэх – 52 271 киһи куоластаабыт (былырыын – 29 679 киһи).  «Куорат...
Саха сириттэн сэриигэ  ат хомуура
Сонуннар | 09.05.2024 | 12:00
Саха сириттэн сэриигэ ат хомуура
1941-1945 сыллардааҕы Аҕа дойду Улуу сэриитигэр дойду үрдүнэн ат хомуура диэн барбыта. Сэриигэ киһини кытта тэҥҥэ биир төһүү тыыннаах күүһүнэн ат буолбута. Кыһыл Аармыйа 1 мөлүйүөн 9 тыһыынча атыттан сэриигэ мөлүйүөнтэн ордугун сүтэрбитэ.   Аты таһар-тиэйэр күүс быһыытынан эрэ буолбакка, кавалерияҕа кытта туһаммыттара. Байыаннай-ветеринарнай сулууспа күүскэ үлэлээбитэ. Маныаха 6507 ветврач уонна...
Татьяна Иванова:  «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Дьон | 16.05.2024 | 16:00
Татьяна Иванова: «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Арассыыйаҕа Дьиэ кэргэн сылынан уонна Дьиэ кэргэн аан дойдутааҕы күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, таптал кыымыттан саҕыллан биэс уон биэс сыл бииргэ олоруу дьолун билбит Татьяна, Петр Ивановтар дьиэ кэргэн туһунан сырдатабын.   Киһи төрүүрүгэр олоҕо барыта үөһэттэн суруллан кэлэр ыйаахтаах, ол  сиэринэн оҕо, ыччат буола үүнэн, сирдээҕи тапталы көрсөн, ийэ, аҕа дьолун...