07.02.2022 | 22:00

Ананар киниэхэ барыбыт таптала!

Ананар киниэхэ барыбыт таптала!
Ааптар: Айыына Ксенофонтова
Бөлөххө киир

Ил Дархан Айсен Николаев Саха сиригэр 2022 сылы Ийэ сылынан биллэрбитэ.  Ийэҕэ аналлаах ырыа, хоһоон, айымньы үгүс. Оттон бу сырыыга  аан дойду аанньалларыгар тапталы уонна махталы көрдөрөр пааматынньыктары сырдатыахха.     

2012 сыллаахха Сайсары күөл үрдүгэр Ийэ скверин үөрүүлээх аһыллыыта буолбута. Үлэ ааптара – Арассыыйа үтүөлээх худуоһунньуга Афанасий Романов. 6 миэтэрэ үрдүктээх пааматынньык Аҕа дойду Улуу сэриитигэр оҕолорун сүтэрбит ийэлэри үйэтитэр аналлаах. Манна дьон-сэргэ сөбүлээн сылдьар, оҕо аймах, ыччат тоҕуоруһа мустар.  

 

Зеленоградка “Куоракка сынньалаҥ” диэн бырайыагынан оҕолоох ийэ скульптурата баар. Скульптор Сергей Манцерев бу үлэтигэр дьиҥнээх дьону үйэтиппит. Ол курдук бырайыак үбүлээччитэ – миэбэл фабрикатын дириэктэрэ Михаил Кравченко ийэтин кытта түспүт хаартыската бэртээхэй композицияҕа кубулуйбут.  

 

Калугаҕа ийэҕэ аналлаах монумент баар. Урут бу сиргэ туох да суох үһү. Билигин куорат биир кэрэ скверигэр күн аайы дьон тоҕуоруһар. Оҕолоох ийэ пааматынньыгар сибэкки дьөрбөтүн уураллар, хаартыскаҕа сөбүлээн түһэллэр. Ааптар Светлана Фарниева кэпсээбитинэн, бу скульптура прототиба – Калуга олохтооҕо, икки уол иһирэх ийэтэ. Оҕо – хомуур уобарас. Оонньуурдар эмиэ боруонсаттан кутуллубуттар. Композицияны дьиэ кэргэн символын көрдөрөр уйаларыгар олорор холууптар ситэрэллэр.   

 

Тюмень куорат перинатальнай киинин таһыгар турар пааркаҕа үс оҕолоох хат дьахтар скульптурата баар. Үөрүүлээх аһыллыыта Оҕо көмүскэлин күнүгэр анаммыт. Бастакы бырайыагынан аҕа уобараһа баар буолуохтаах эбит. Тиһэх уһугар ийэни оҕолорун кытта хаалларарга быһаарбыттар.  

 

Новосибирскайга Ийэ скверигэр 2006 сыллаахха “Ийэ уонна оҕо” пааматынньык туруоруллубута. Мраморын Казахстантан аҕалтарбыттар.

 

Кореновскай киин библиотекатын иннигэр “Ийэ таптала” диэн скульптура баар. Бу бырайыак нэһилиэнньэ күүһүнэн олоххо киирбит. Куорат олохтоохторо бүттүүн түмсэн, сыл иһигэр мөлүйүөн солкуобай кэриҥэ харчыны хомуйбуттар.

 

Ростов-на-Дону куоракка ийэҕэ анаммыт пааматынньык Театральнай болуоссакка турар. Композицияҕа көстөр ийэ биир илиитинэн оҕотун кууспут, иккис илиитигэр холуубу тутан олорор. Бу ийэ оҕоҕо аан дойдуну бэлэхтиир диэн ис хоһоонноох. 

 

Саха норуота Ийэҕэ ураты сыһыаннаах. Ону Арассыыйаҕа бастакынан өссө 1993 сыллаахха Саха сиригэр Ийэ күнэ олохтоммута туоһулуур. Оттон саха скульптора Арассыыйа атын куоратыгар ийэҕэ аналлаах пааматынньыгы туруорбута – бу ураты көстүү.

2001 сыллаахха Гагарин куоракка бастакы космонавт ийэтэ Анна Тимофеевна Гагаринаҕа аналлаах пааматынньык аһыллыбыта. Ийэ сибэкки тутан олороро уонна ыскамыайкаҕа синиэл ыйанан турара Юрий Алексеевич дьиэтигэр кэлбитин кэрэһилиир. Пааматынньык ааптара – саха биллиилээх скульптора Эдуард Пахомов. Бу үлэтин иһин Эдуард Пахомовка Ойуунускай аатынан Судаарыстыбаннай бириэмийэ анаммыта.

 

Кемерово куоракка ийэ оҕотугар истиҥ тапталын, кини сылаас уонна сымнаҕас илиитин көрдөрөр “Биһик” диэн пааматынньык баар. Оҕо барахсан ийэтин ытыһыгар бигэнэн, минньигэс бэйэлээхтик утуйан буккуруу сытарын көрбүт эрэ барыта кэрэхсиир. Скульптура 1-кы №-дээх төрүүр дьиэттэн чугас турар.  Үлэ ааптардара Юрий Черносов уонна Павел Барков ийэ илиитинэн кини оҕотугар муҥура суох тапталын көрдөрбүттэр.  

 

Новочебоксарскайга оҕо балыыһатын уонна паарка таһыгар ийэҕэ аналлаах пааматынньык турар. Оҕотун көтөҕөн олорор ийэ инникигэ эрэли, үтүө санааны, истиҥ тапталы көрдөрөр.

 

Евпаторияҕа төрүүр дьиэ таһыгар баар сквери саҥа төрөөбүт оҕотун көтөхпүт ийэ скульптурата киэргэтэр. Үлэ ааптара – Алексей Шмаков.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Татьяна Гоголева:  «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
Дьон | 13.06.2024 | 10:00
Татьяна Гоголева: «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
«Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятын төрүттээбит, үгүс көлүөнэ талааннаах ыччаты көччөх гынан көтүппүт Татьяна Гоголева, чахчы, Саха сиригэр тыыннаах номох буолбут киһи. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын, социальнай эйгэтин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына олоҕун тухары оҥорбута, айбыта-туппута, үйэтиппитэ үгүс.   Кини туһунан бу иннинэ сурулунна ини, суруллубата ини. Ол эрээри...
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт | 18.06.2024 | 14:15
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт көрүҥнэриттэн биир бастыҥнара уһун сиргэ сүүрүү. Ырааҕы сүүрүүнэн ылбычча киһи дьарыктаммат. Бэйэтин кэмин аатырбыт сүүрүгэ-быһыйа, Саха АССР рекордсмена, стайер уонна марафонец Владимир Слепцову ааспыт үйэ 60-80 сылларын дьоно үчүгэйдик өйдүүр-билэр. Быйыл рекорд олохтообута лоп-курдук 50 сыла. Аҕаларын, эһэлэрин кэриэстээннэр оҕолоро, сиэннэрэ, бииргэ төрөөбүт балта  Людмила Пантелеймоновна, быраата Артем Пантелеймонович...
ЭкоБизнес —  Айылҕаҕа харыстабыллаах  сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьон | 14.06.2024 | 14:00
ЭкоБизнес — Айылҕаҕа харыстабыллаах сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьокуускайга бизнес араас хайысхата сайдар. Олохтоох бородууксуйаны оҥорон атыыга таһаарыы ордук элбэх эбит буоллаҕына, туризм курдук өҥөнү оҥорор предпринимателлэр тарбахха баттаналлар. Юлиана уонна Захар Алексеевтар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэн Дьокуускай таһынааҕы Капитоновка сэлиэнньэтигэр туристическай бизнеһи сайыннаран эрэллэр.   Оҕолор улааттылар диэн саҕалаабыппыт – Биһиги үс уоллаахпыт. Улахаттарбыт 14 саастарын туолбуттарын кэннэ,...
Олоҥхо ыһыаҕар анаан Дьокуускайтан айанныыр паром ахсаана элбэтиллэр
Сонуннар | 14.06.2024 | 10:17
Олоҥхо ыһыаҕар анаан Дьокуускайтан айанныыр паром ахсаана элбэтиллэр
XVII-с өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕа быйыл бэс ыйын 20-21 күннэригэр Аммаҕа Муона чараҥа айылҕа маанылаах миэстэтигэр ыытыллаары турар.  Ыһыах мааны ыалдьыттарынан өрөспүүбүлүкэ 32 муниципальнай тэриллиититтэн 15 тыһыынчаттан тахса киһи буолуоҕа. Айанньыттарга анаан «Дьокуускай – Аллараа Бэстээх» хайысханан 15 паром сылдьыаҕа, Амма сэлиэнньэтин иһинэн оптуобустар, ыһыах түһүлгэтигэр тиэрдэр шатллар сүүрүөхтэрэ. Түһүлгэҕэ 3...