10.02.2023 | 12:00

Тииһи тупсарар астар

Киһи тииһин туруга 10 бырыһыана удьуоргар хайдах тиистээхтэриттэн, 90 бырыһыана хайдах көрүнэргиттэн тутулуктааҕын анал идэлээхтэр суруйаллар. Тииһи көрүнүүгэ күн аайы суунууну кытта стоматология өҥөтүнэн туһаныы киирсэр.
Тииһи тупсарар астар
Ааптар: Киин куорат
Бөлөххө киир

Тииспит бүтүн буоларыгар сөпкө аһааһын улахан оруоллаах. Тиискэ туһалаах астар бааллар:

Моркуоп, дьаабылыка, оҕурсу, сүбүөкүлэ – миилэҕэ уонна тиискэ туһалаах эттиктэрдээхтэр. Бу астарга баар бета-каротин, В, D, E, K, С, РР битэмииннэр, кальций, калий, магний, натрий, фосфор, йод, фтор, тимир, кобальт уонна үрүҥ көмүс тииһи бөҕөргөтөллөр, миилэҕэ хаан эргиирин тупсараллар. Наар сымнаҕас аһылыктаах киһи тииһэ кэбириир. Күннэтэ кытаанах аһы ыстыыр буоллахпытына, тииспит уонна миилэбит бөҕөргүүр.

Петрушка, латук салаат, эриэппэ луук, укуруоп, сельдерей. Күөх от үүнээйилэргэ В, Е, А, С, РР битэмииннэр, калий, кальций, магний, йод, натрий, фосфор, тимир, бета-каротин уонна фолиевай кислота бааллар, баларыҥ тииһи эрэ буолбакка, иммунитеты бүтүннүү күүһүрдэллэр, миилэ тымырдарын үлэтин тупсараллар, ол иһин ордук хааннырар миилэлээхтэргэ туһалаахтар. Петрушка уонна луук бактериялары өлөрөллөр, сүмэһиннэрэ тииһи маҥхатар кыахтаах.

Моонньоҕон, виноград, дьэдьэн, клюква. Отоннорго органическай кислота арааһа, пектиннэр, PP, А, В, С, Е, Н битэмииннэр, бета-каротин, кальций, магний, натрий, калий, фосфор, железо, йод уонна фтор бааллар. Кариеһы сэрэтэргэ клюква морса, виноград бэйэтинэн олус туһалаахтар. Дьэдьэн, моонньоҕон хааннырар миилэни оһордоллор.

Миндаль, кедр эриэхэтэ, кешью эриэхэлэргэ тиискэ туһалаах аминокислоталар, сыалар-арыылар бааллар. А, В, С, D, Е, Р битэмииннэр, кальций, магний, фосфор уонна да атын микроэлеменнэр тиискэ сыстыбыт бактериялары өлөрөллөр. Эриэхэ сиэһин тиис ыарыытын мүлүрүтүөн сөп. Кедр эриэхэтигэр баар ванадий эттигэ уҥуоҕу бөҕөргөтөр, фосфор тиис үүнэригэр көмөлөһөр. Эриэхэлэргэ баар кальций тиис уонна сыҥаах уҥуоҕун кытаатыннарар. Миндаль тиис ыарыытын мүлүрүтэргэ туттуллуон сөп.

Сыыр, иэдьэгэй, суорат – кальцийы таһынан А, В уонна D битэмииннээхтэрэ тииспитигэр олус туһалаах. Суорат организмҥа сероводород үөскүүрүн кыччатар, ол аата айах сытын тупсарар, фосфаттар, кальций уонна казеин тииһи минералларынан байыталлар. Сыыр кариеһы сэрэтэр, тиискэ кальцийы биэрэр, сили элбэтэн, айах иһигэр баар бактериялары суох оҥорорго көмөлөһөр. Иэдьэгэйгэ элбэх белок, үүт кислотата, тимир уонна магний баар – организм балары түргэнник ылынар буолан, уҥуох бөҕөргүүрүгэр, ньиэрбэ систиэмэтэ эттиктэринэн хааччыллыытыгар, хаан гемоглобина үрдүүрүгэр туһалаах.

Цитрустар: грейпфрут, лайм, апельсин. Калий, кальций, магний, натрий, фосфор, тимир, B, Е, С, РР битэмииннэр олус туһалаахтар. Грейпфруту күн аайы сиэтэххэ, айах иһэ, миилэ бааһырбат буолар. Лайм кариеһы сэрэтэр, эмаль кытаатарыгар туһалыыр. Апельсиҥҥа баар С битэмиин миилэҕэ коллаген үөскүүрүгэр төһүү буолар.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Полина Победа:  «Дьоллоох буолуҥ олоххутугар, түүлгүтүгэр»
Дьон | 29.02.2024 | 10:00
Полина Победа: «Дьоллоох буолуҥ олоххутугар, түүлгүтүгэр»
Бүгүҥҥү ыалдьыппын улаханнык билиһиннэрэр да наадата суох буолуо. Кинини, өрөспүүбүлүкэ сахалыы тыллаах олохтоохторо ПОЛИНА ПОБЕДА диэн ааттаах хоһоонньуту, социальнай ситим устун билбиттэрэ ыраатта. Полина Пантелеймоновна Находкина хомоҕой тыллаах хоһоонноро элбэх киһи кутун туталлар, махталын ылаллар. Кини ону таһынан имигэс үҥкүүһүт, шпагат түһэр, араас эрчиллиилэри холкутук оҥорор, төбөтүн оройугар турар –...
Ыар сүтүк
Дьон | 17.02.2024 | 16:00
Ыар сүтүк
Үүммүт саҥа сылга Баатара нэһилиэгэ уонна Мэҥэ Хаҥалас улууһа эрэ буолбакка, бүттүүн өрөспүүбүлүкэ ыар сүтүктэннэ.
Волонтер эр дьон. Кинилэр кимнээҕий?
Дьон | 22.02.2024 | 11:20
Волонтер эр дьон. Кинилэр кимнээҕий?
Биһиги волонтердар тустарынан ордук пандемия кэмигэр истибиппит. Кинилэр ыалдьыбыт, кыаммат дьоҥҥо астарын, эмтэрин босхо тиэрдэн биэриигэ, араас соруктарга сылдьыбыттара. Волонтердар ойуур баһаардарыгар эмиэ күүстэрин харыстаабакка үлэлээбиттэрэ.
«Үрүҥ илгэ»: эдэр худуоһунньук Семен Нучеканов быыстапката
Сынньалаңңа | 18.02.2024 | 12:00
«Үрүҥ илгэ»: эдэр худуоһунньук Семен Нучеканов быыстапката
Олунньу 8 күнүттэн “Худуоһунньук дьиэтэ” галереяҕа эдэр худуоһунньук Семен Нучеканов “Үрүҥ илгэ” ааптарыскай быыстапката арылынна.