21.11.2020 | 11:33

Ситимнээх үлэ оҕону сайыннарар, ситиһиигэ кынаттыыр

Ситимнээх үлэ оҕону сайыннарар, ситиһиигэ кынаттыыр
Ааптар: Киин Куорат

Урукку сылларга үөрэхтээһин систиэмэтэ доруобай уонна инбэлиит оҕолору араарара. Доруобуйаларынан хааччахтаах оҕолор саастыылаахтарын кытта үөрэнэллэригэр, бэйэлэрин дьоҕурдарын сайыннаралларыгар уустуктары көрсөллөрө. Арыт-ардыгар тэҥэ суох курдук сананаллара үгүс буолара.

Дьокуускай куоракка Оҕо (обургу оҕо) Киинэ СӨ Үөрэххэ министиэристибэтин инклюзивнай үөрэхтээһиҥҥэ тирэх киининэн буолар. Эбии үөрэхтээһин тэрилтэтэ доруобуйаларынан хааччахтаах оҕолор дьоҕурдарын сайыннаралларыгар үгүс үлэни ыытар. Ол курдук, бу нүөмэргэ ааттыын да сырдык, сылаас “Солнечный мир” диэн Киин туһунан кэпсиэхпит. 

Инклюзивнай үөрэхтээһин сүрүн сыала – оҕо барыта үөрэхтээһин бары көрүҥнэрин ыларыгар тэҥ кыаҕы биэрии, онно наадалаах бары усулуобуйаны тэрийии.

Бүгүҥҥү нүөмэргэ Киин инклюзивнай үөрэхтээһиҥҥэ үлэтин, кэскиллээх бырайыактарын, инники былааннарын, оҕолор, педагогтар, төрөппүттэр уопсай ситиһиилэрин туһунан старшай методист, СӨ үөрэҕириитин туйгуна Светлана Васильевна Кычкина кэпсиир.

Доруобай оҕолору кытта тэҥҥэ

Эбии үөрэхтээһин ураты оҕолор, хааччахтааһыны билбэккэ, саастыылаахтарын кытта тэҥҥэ бэйэлэрин кыахтарын, дьоҕурдарын арыйалларыгар, сайыннаралларыгар, дьарыктаах буолалларыгар кыах биэрэр.  Ону өйдөөн, 2008 сыллаахха “Солнечный мир” Киин тэриллибитэ. Үлэбит үс хайысханан салайтарар: үөрэх, проектнай үлэ, «Дебют» сайыҥҥы оскуола.

         Педагогтар төрөппүттэргэ, учууталларга семинардары, маастар-кылаастары ыыталлар, өрөспүүбүлүкэ, Арассыыйа, о.д.а. таһымнаах тэрээһиннэргэ уопут атастаһаллар.

         Доруобай оҕолору кытта айар дьарыктар олус туһалаахтар. Бэйэ-бэйэҕэ көмөлөһө, тэҥҥэ үлэлии үөрэнэллэр. Ураты оҕолор айар үлэҕэ кыттыһан, интэриэстэрэ күөдьүйэр, сатабыллара элбиир, инники идэлэрин быһаарыналлар.

Хас биирдии педагог үөрэх дьылын тухары Киин социальнай-психологическай сулууспатын кытта оҕолор сайдыыларын таһымын кэтээн көрөр.

Киэн туттуубут – идэлэригэр бэриниилээх дьоммут

         Идэлэригэр бэриниилээх педагогтар көмөлөрүнэн, өйөбүллэринэн иитиллээччилэрбит арыллаллар, сайдаллар, ситиһиилэнэллэр. Куорат, өрөспүүбүлүкэ, Арассыыйа, норуоттар икки ардыларынааҕы таһымнаах куонкурустарга, бэстибээллэргэ Гран-при, лауреат, дипломант буолаллар.

         Биһиги педагогтарбыт өрөспүүбүлүкэтээҕи уонна Бүтүн Арассыыйатааҕы куонкурус кыайыылаахтара уонна призердара буолалларынан киэн туттабыт.

Маннык ситимнээх үлэ оҕо уопсастыбаҕа, куорат, өрөспүүбүлүкэ сайдыытыгар туһалаах киһи буолан тахсарыгар кынаттыыр дии саныыбыт.  

Күннээх дойду эйгэтэ сырдык, сылаас

Инбэлиит оҕолор айар дьоҕурдарын сайыннарар сыаллаах хас сыл аайы«Солнечный мир» диэн аһаҕас бэстибээл ыытабыт. Социальнай партнердарбытыгар, чуолаан «Дети Саха-Азия» норуоттар икки ардыларынааҕы оҕо пуондатыгар,  «Харысхал» аһымал пуондаҕа барҕа махталбытын тиэрдэбит.

2010 сыллаахха «Дети Солнечного Мира» диэн өрөспүүбүлүкэтээҕи уопсастыбаннай коммерческайа суох түмсүү тэриллибитэ. Доруобайаларынан хааччахтаах оҕолорго уонна кинилэр дьиэ кэргэннэригэр көмөлөһөр социальнай бырайыактарга улахан болҕомто уурар. 

Бу сыллар тухары социальнай суолталаах бырайыактарбыт көдьүүстээхтэрин көрдүбүт. Өрөспүүбүлүкэ уонна куорат баһылыгын  граннарыгар хаһыс да сылын кыттабыт. Ситиһиибит үгүс.

Быйыл «Обургу оҕолорго «Фортуна» психологическай инклюзивнай устуудьуйа» диэн бырайыакпытынан «Алмазэргиэнбанк» гранын кыайдыбыт.  «Знания без границ» диэн дистанционнай инклюзивнай эбии үөрэхтээһин кабинета» бырайыак Дьокуускай куорат бүддьүөтүттэн субсидияны ылла.

Коронавирус дьаҥа тарҕанан, былааннаммыт тэрээһиннэр онлайн форматынан ыытылыннылар. Ол курдук, «Фортуна» устуудьуйа үлэтин кылгастык билиһинэрдэххэ, Инстаграмҥа быһа эфирдэр, араас трениннэр, практическай дьарыктар, төрөппүттэргэ онлайн көрсүһүүлэр, о.д.а. буоллулар. Сыалбытын-сорукпутун ситистибит.

«Знания без границ» кабинет дьиэлэригэр олорон үөрэнэр эбэтэр дьарыкка кыайан сылдьыбат оҕолор бэйэлэрин саастыылаахтарын кытта алтыһалларыгар, айар үлэнэн бииргэ дьарыктаналларыгар төһүү күүс буолуоҕа. Оҕолор 5 бырагырааманан инклюзивнай дистанционнай ньыманан дьарыктаныахтара: "Палитра" уруһуй устуудьуйата, "Ай сулустар" этноустуудьуйа, "Дебют" уус-уран тыл устуудьуйата,  "Күнчээнэ"  мастарыскыай, оҕуруо. Барыта 100 оҕо (онтон 40-на доруобуйаларынан хааччахтаах) хабыллыаҕа. Маны таһынан төрөппүттэри эмиэ кытыннарыахпыт.

Бырайыак чэрчитинэн бөлөҕүнэн уонна биирдиилээн дьарыктар, оҕолор үлэлэринэн быыстапкалар, куонкурустар, идэҕэ холонуулар (парикмахер, кулинария, графическай дизайн, звукооператор), маастар-кылаастар, төрөппүттэргэ консультациялар ыытыллыахтара.

Төрөппүт – төһүү күүс

Киин үлэтэ үтүмэн, бырайыага баһаам, былаана киэҥ.  Инклюзивнай үөрэхтээһин төрөппүт көмөтө суох кыаллыбат. Маныаха «Доверие» төрөппүттэр кулууптара төһүү күүс буолар.

Төрөппүт эрэ барыта күҥҥэ көрдөрбүт көмүс чыычааҕын, тапталлаах оҕотун сайыннарыан баҕарар. Оттон ураты оҕолоох дьоҥҥо сороҕор бу уустук боппуруос. Оҕо барахсан, кимтэн эрэ итэҕэс курдук санаммакка, бэйэтин саастыылаахтарын кытта тэҥҥэ улаатарыгар инклюзивнай үөрэхтээһин өйөбүл буолар.

Дьокуускай куоракка Оҕо (обургу оҕо) Киинэ бу хайысхаҕа ылсан үлэлиирэ кэрэхсэбиллээх. 

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Сонуннар | 15.07.2021 | 13:00
Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Куорат баһылыга Евгений Григорьев уопсастыбаннай аһыыр сирдэри кэҥэтэр уонна арыгы атыылыыр сирдэри социальнай эбийиэктэртэн тэйитэр туһунан этии киллэрдэ. Ол туһунан кини «Сахамедиа» медиа-кииҥҥэ ыытыллыбыт «Дополнительные ограничения времени, условий и мест розничной продажи алкоголя в Якутии» дискуссияҕа эттэ.  Баһылык ВОЗ дааннайдарынан арыгыттан сылтаан өлүү Арассыыйа 100 тыһыынча олохтооҕор ылан көрдөххө эр...
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Дьон | 17.07.2021 | 13:00
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Кинини  айылҕаттан ураты экстрасенс, сүппүт дьону булааччы быһыытынан сахалар эрэ буолбакка, өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр олорооччулар эмиэ билэллэр. Бүгүҥҥү кэпсиир дьоруойум “Саха сирин экстрасенстара – 2015” күрэххэ “Лучший экстрасенс Якутии” ааты сүкпүт ДОЙДУУНА. Дойдууна элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүтэ, кинилэр бииргэ төрөөбүт тохсуолар. Хаҥалас улууһа киинэ түспүт, сиргэ үктэммит дойдута буолар. Ийэтэ...
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
Тускар туһан | 18.07.2021 | 11:30
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
8 саастарын туола илик оҕолор ыарыйдахтарына бэриллэр бүлүтүөн  төлөнүүтэ дьэ уларыйда.  Балаҕан ыйын 1 күнүттэн 8-тарыттан кыра саастаах оҕо ыарыйдаҕына, төрөппүтүгэр “больничнай илиис” төлөбүрэ хамнас 100%-гар тэҥнэһиэҕэ. Билигин бу төлөбүр үлэ ыстааһыттан эрэ тутулуктаах. Эдэр төрөппүттэр ыстаастара кыра буоллаҕына, «больничнай илиис» төлөбүрэ хамнастарынааҕар төһө эмэ кыра буолар.  “Больничнай” төлөбүрүн үрдээһинэ...
Аан дойду 2021 — чемпионката
Спорт | 22.07.2021 | 18:28
Аан дойду 2021 — чемпионката
Бу күннэргэ улаханнык үөрдүбүт Матрена Ноговицынаны кытта 100 харахтаах дуобакка аан дойду чемпионката буолбутунан төлөпүөнүнэн  эҕэрдэлээн интервью ыллым. Матрёна Ноговицына – 1991 с. сэтинньи 6 күнүгэр Чурапчы улууһугар Мугудайга төрөөбүтэ.  64-100 харахтаах дуобаттарга  араас саастаахтарга  аар-саарга кыайыыларын аахпакка, аҥаардас 100 харахтаах дуобакка дьахталларга эрэ ситиһиилэрэ маннык: 2004 сылтан  Арассыыйа дьахталларга...