23.01.2021 | 13:34

Сардаана Ушницкая: "Хайаҕа саарбах дьон суохтар"

Сардаана Ушницкая: "Хайаҕа саарбах дьон суохтар"
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Арай, интэриниэт Сардаана Ушницкая диэн аатынан туолбут. Эчи, бэрдин. Ити балтым дии. Чыкырык. Сүрэҕим үөрэр. Биһиги ыал буоларга быһаарынан убайбар дьукаах буолбуппут. Икки эдэр ыал. Убайым аах, билигин гроссмейстер, Петр Ушницкай,  нарын кыыстаахтар. Лена диэн. Онтон Сардаананы Таҥара бэлэхтээбитэ. Аҕыс хонон баран биһиэхэ Саргылаана кэлбитэ.

Ол кэмҥэ убайым Владимир Высоцкай “Альпинистка” диэн граммпластинкатын хос-хос холбуура. Ыраахха үрдүккэ угутара. Онтон, баҕар, айанньыт буолбуппут буолуо. Мин ханна сылдьыбатахпыный? Хотугу полюска кытта тиийбитим. Аны балтым ити. Сардаана оҕо эрдэҕинэ аҕатыгар төһүү көмөлөһөөччү этэ. Ол иһин ити. Убайым уола суох буолан кыыһын дьиэ ис-тас үлэтигэр тэҥҥэ көмөлөһүннэрэрэ. Аппа уҥуор чааһынай дьиэттэн ити кыыс үрдүккэ таласпыта...

Урбаанньыт, “Панда” маҕаһыыннар ситимнэрин төрүттээччи-бас билээччи  Сардаана Ушницкая Африка саамай үрдүк чыпчаалын – 5895 м Килиманджаро хайатын дабайда.

Ити туһунан кини бэйэтэ Instagram страницатыгар суруйда. Утуйа сытар вулкан үрдүттэн түһээтин кытта, ыраах  Танзанияттан  бассаап ситиминэн кэпсэттибит. Кыыс этэринэн, билигин Африкаҕа +23 кыраадыс сайыҥҥылыы сылаас. 

– Биһиги бөлөхпүт алта киһилээх. Олортон чыпчаалга биэс киһи ытынна. Эдэр дьон бары араас регионтан, Москваттан, Челябинскайтан, Сыктывкартан сылдьаллар. Сөптөөхтүк акклиматизацияланнахха эрэ альпинист итиччэ үрдүккэ тахсар кыахтанар.  Биһиги биэс күн устата ыттыбыппыт, хас күн аайы кыра-кыралаан, холобур, саҕаланыытыгар 3000 м, онтон 3600 м, салгыы түһэбит, 3900 м баран утуйабыт, онтон эмиэ тахсабыт, ол курдук түөрт күн устата ыттабыт. Бэһис эрэ күҥҥэ чыпчаалы дабайыыны саҕалаабыппыт. 3000 м саҕалаан кислород биллэ аччаабыта,  салгын тиийбэт буолбута, мэйиибит эргийбитэ, хотуолуоххун баҕараҕын, ким эрэ иһэ ыалдьар. Төһөнөн үөһэ тахсаҕын да, оччонон этиҥ-хааныҥ алдьарыйар. Кэлбит дьонтон чыпчаал үрдүгэр альпинистартан сорохторо эрэ дабайаллар. Онно эрчиллии эрэ суолтаны ылбат, организм хайаҕа хайдах дьайара, “хайа ыарыыта” хас киһиэхэ атыннык  көстөр, – диир  Сардаана.

Икки сыллааҕыта кини бастаан Илин Саян  хайаларыгар тиийбит. Ол кэмтэн ыла хайаҕа тардыспыта. Икки ыйынан Камчаткаҕа икки вулкаҥҥа сылдьыбыта. Быйыл сайын “Бурятия-Саха сирэ” официальнай альп-сбордарга бэлэмнэниини ааспыта. Онно икки чыпчаалга тахсыбыта.

Килиманджаро – кини бастакы дьоһуннаах үрдүгү дабайыыта. Сардаана спорка, музыкаҕа, айар үлэҕэ холонуута күүстээх. Экстримҥэ тардыһыыта оҕо эрдэҕиттэн биллибитэ.  Альпинизмҥа эрэ буолбатах, тиэхиньикэни интэриэһиргиир, матассыыкылынан, бэлисипиэтинэн, спортивнай массыынанан үлүһүйэр.

–Хайаҕа киһи бэйэтин кыаҕын билээри, күүһүн холоноору ыттар. Ханнык баҕарар  спорт мүччүргэннээх, оттон альпинизм өссө сэрэхтээх. Барыта экспедициялартан уонна айаннартан тутулуктаах, мин маршруттарым арыый лайтовай, туристическай этилэр. Маннык дьоһуннаах хайаларга ыттыыга олох эрдэттэн бэлэмнэниэххэ наада, саатар балтараа сыл иннинэ, оттон мин балтараа ыйынан саҕалаабытым.

2020 сылга пандемия буолан, барарым дуу, барбатым дуу биллибэт этэ. Кросс сүүрэрим, тренажернай саалаҕа эрчиллэрим, бассейҥҥа харбыырым.

Аны инники былааннарбар Европаҕа Монблан  хайаларыгар барар санаалааҕым, арааһа, быйыл Эльбруска тиийэрим буолуо. Африкаҕа билиэт Дьокуускайтан Москваҕа диэрини аахпакка туран, сыаната 75 тыһыынча солкуобай курдуга, Танзанияҕа мантан көтөр  рейстэр суохтар, онон Афинанан Эфиопияҕа көппүппүт. Мин санаабар, хайаны дабайыыга кытаанахтык санаммыт киһи тахсыан сөп. Хайаҕа мээнэ дьон суохтар. Үрдүккэ ыттарга 50-60 саастаахтар кэлэллэр, Килиманджароттан түһэн истэхпитинэ, 75-тээх европеец-оҕонньору көрсүбүппүт. Итинэн киһи сааһа быһаарбат диэххэ сөп. Бу спорт көрүҥэ ыарахан сыаналаах, ыраах айаны үрдүнэн, экипировка, кыһыҥҥы, сайыҥҥы таҥас-сап, элбэх харчыны ирдиир, – диэн Сардаана Африка сүрэҕиттэн санаатын үллэстэр.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Дьон | 16.05.2024 | 14:00
Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Нэдиэлэ аайы саҥаттан саҥа киһини билсэр, салгыы кинини кытта сибээһи тутар, суруйсар суруналыыс идэлээх киһи үлэтин биир эмиэ интэриэһинэй өрүтэ. Мин анал байыаннай дьайыыга сылдьар суруйбут, ааҕааччы киэҥ эйгэтигэр таһаарбыт уолаттарбын үгүстэрин билсэбин, ыйыталаһабын, ханна тиийбиттэрин, сылдьалларын сураһабын, хомойуох иһин, сорохторун сүтэрэбин...   Хачыгаардыы сылдьан бэбиэскэ туппутум Анал байыаннай дьайыыга мобилизация...
Татьяна Иванова:  «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Дьон | 16.05.2024 | 16:00
Татьяна Иванова: «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Арассыыйаҕа Дьиэ кэргэн сылынан уонна Дьиэ кэргэн аан дойдутааҕы күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, таптал кыымыттан саҕыллан биэс уон биэс сыл бииргэ олоруу дьолун билбит Татьяна, Петр Ивановтар дьиэ кэргэн туһунан сырдатабын.   Киһи төрүүрүгэр олоҕо барыта үөһэттэн суруллан кэлэр ыйаахтаах, ол  сиэринэн оҕо, ыччат буола үүнэн, сирдээҕи тапталы көрсөн, ийэ, аҕа дьолун...
Дархан этээччи Валентин Хорунов:  «Саха оһуохайа аан дойду дьонун түмүөҕэ...»
Дьон | 23.05.2024 | 10:00
Дархан этээччи Валентин Хорунов: «Саха оһуохайа аан дойду дьонун түмүөҕэ...»
Былырыын балаҕан ыйын 7 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана Айсен Николаев Оһуохай күнүн олохтуур туһунан Ыйаахха илии баттаабыта. Дьэ, ол үөрүүлээх күммүт – ыам ыйын 25 күнэ үүнэрэ икки хонук хаалла.  Бүгүҥҥү нүөмэрбит ытык-мааны ыалдьыта – Саха Өрөспүүбүлүкэтин Дархан этээччитэ Валентин Хорунов.   Дьуохар биһигэр улааппыт дьоллоохпун – Валентин Васильевич, саха...
Бэс ыйыгар Ленин болуоссата тутуллан бүтүөҕэ
Сонуннар | 13.05.2024 | 13:58
Бэс ыйыгар Ленин болуоссата тутуллан бүтүөҕэ
Ленин болуоссатыгар сотору муусукалаах, араас өҥнөөх фонтаннар, түүҥҥү уоттаах сцена, 13 миэтэрэ үрдүктээх сэргэлэр о.д.а. баар буолуохтара диэн суруйан турабыт. Бу күннэргэ фонтан эркинин оҥоруу бүтэн, түгэҕин бастакы араҥа билиитэлэрин кута сылдьаллар. Ол курдук, «Сэттэ» тутуу хампаанньатын маастара Иван Кузьмин иһитиннэрэринэн, технологическай тутуу эркинин оҥоруу бүтэн, билигин фонтан түгэҕин бастакы...