07.04.2023 | 18:00

Саха ыччатын угуйар киҥкиниир киэҥ куйаар

Саха ыччатын угуйар киҥкиниир киэҥ куйаар
Ааптар: Розалия Томская
Бөлөххө киир

Дьокуускайга иккис төгүлүн ыытыллыбыт С.П.Королев аатынан научнай ааҕыыларга космонавт-испытатель Олег Артемьев кэлэн барда. Космос куйаарыгар чахчы тахса сылдьыбыт, СССР уонна Арассыыйа 118-с космонавта, аан дойду 534-с астронавта буолбут билиҥҥи кэм геройун кытта саҥа арыллыахтаах 39-ус нүөмэрдээх оскуолаҕа көрсүһүү буолан ааста.

Королев ааҕыыларыгар оскуола үөрэнээччилэрэ тэхиньиичэскэй, гуманитарнай, естесственно-научнай хайысхаларынан бырайыактары көмүскүүллэр. Куонкурус ийэ дойду уонна аан дойду космонавтикатын ситиһиитин киэҥ эйгэҕэ тарҕатар, талааннаах оҕолору өйүүр, идэлэрин таларга тирэх буолар  сыаллаах.

Сүүмэрдиир түһүмэххэ 1012 кыттааччы настаабынньык учууталларын кытта кытыннылар, кинилэртэн 320 бастыҥ үлэлээхтэр 9 секцияҕа арахсан үлэлээтилэр. Троицкай, Красноярскай, Дьокуускай, Покровскай, Өлүөхүмэ, Амма, Дьааҥы, Бүлүү, Горнай, Ньурба, Уус Алдан кыттааччылара муһуннулар. Экспертэринэн Космофизика уонна аэрономия институтун, РНА СС  Криолитозона уонна биологическай кыһалҕалары үөрэтэр институтун, ХИФУ, АГИКИ, Дьокуускайдааҕы авиационнай тэхиньиичэскэй училищетын, Сибээс уонна энергетика колледжын, “Айар уустар” Креативнай индустрия колледжын уһуйааччылара, Дьокуускай куорат эбии үөрэхтээһинин тэрилтэлэрин бастыҥ учууталлара буоллулар.

Иккис төгүлүн ыытыллар тэрээһиҥҥэ быйыл летчик-космонавт, Арассыыйа геройа, Москва дууматын дьокутаата Олег Артемьев; Троицкай куорат баһылыга Владимир Дудочкин; “РИСКСАТ” научнай чинчийэр хампаанньа генеральнай дириэктэрэ, тэхиньиичэскэй наука кандидата, полковник, МАИ доцена Алексей Кучейко; “Арктика уонна космос” бырайыактыыр сессия салайааччыта, РФ Космонавтикаҕа Федерациятын чилиэнэ Ольга Мороз; МАИ Аэрокосмическай институтун дириэктэрэ Ольга Тушавина ыалдьыттаатылар. Кинилэр дьүүллүүр сүбэҕэ үлэлээтилэр.

Тэрээһин үөрүүлээх арыллыытыгар ытык ыалдьыттары үҥкүү ансаамбыллара, хомус кэлэктииптэрэ эҕэрдэлээтилэр. Дьокуускай куорат Үөрэххэ управлениетын салайааччыта Мария Петрова Олег Артемьевка "Любимый город" кинигэни бэлэх туттарда. Бу 75 грамм эрэ ыйааһыннаах Дьокуускай туһунан хоһооннору түмпүт кинигэни Арассыыйа геройа, Саха сирин чугас доҕоро Олег Кононенкоҕа тиксэриэхтээхтэр. Космонавт куйаарга көтөрүгэр бэйэтин кытта 1 киилэ тус малын ылар кыахтаах, ол иһин бу кинигэ ону учуоттаан, олус дьоҕус кээмэйинэн оҥоһуллубут.

***

Бастакы бэрэсидьиэммит Михаил Ефимович Николаев космоһынан улаханнык үлүһүйэр. Саамай улахан баҕа санаата – сахаттан космонавт тахсыан баҕарар.

Биһиги хаһыаппытыгар хас да сыллааҕыта психология наукатын кандидата, социальнай психология, имиджелогия, акмеология, космос уонна авиация психологиятын, аэрокосмическэй эйгэҕэ уопсастыбаннаһы кытта сибээс исписэлииһэ, 40-тан тахса научнай үлэ ааптара, “Москватааҕы авиационнай институт” Научнай чинчийэр университет” омук тылыгар институтун “Үрдүк технологияларга реклама уонна уопсастыбаннаһы кытта сибээс” кафедратын доцена Саргылаана Захарова интервьютугар маннык диэбиттээх: “Мин саныахпар, киһиэхэ кыаллыбат диэн суох. Бу олоххо тугу эрэ күүскэ баҕарар, туохха эрэ дьүккүөрдээхтик дьулуһар буоллаххына, тугу барытын ситиһиэххэ, кыайыахха сөп. Аан дойду сокуоннарын кытта сөпсөһөн, Таҥара көмөлөстөҕүнэ, ыра санаа барыта туолан иһэр айылгылаах. Ситиэххэ-хотуохха, онно бэлэм буолуохха эрэ наада диибин.

Космонавтар этэрээттэригэр Арассыыйа ханнык баҕарар гражданина сүүмэрдээһиҥҥэ кыттар кыахтаах. Саамай сүрүнэ – Роскосмос ирдэбиллэригэр сөп түбэһэр буолуохтааххын. Онон биһиги да дьоммутуттан холонон көрүөхтэрин сөп. Мин бэйэбит оҕолорбутугар эрэнэбин, кыахтаахтар бааллар дии саныыбын”

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Былатыан Эверстов:  «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Дьон | 06.06.2024 | 10:00
Былатыан Эверстов: «Элбэх дьоҥҥо сонуну кэпсиир кыахтаах буолар — дьол»
Хас сир аайы ураты дьон баар буолар. Кинилэр олохторун хара маҥнайгыттан атыннык олоро сатыыллар. Барыларыгар баар курдук нус-хас дьылҕаҕа дураһыйбаттар. Оннук дьикти киһинэн Дьааҥы улууһугар олорор эрээри, өрөспүүбүлүкэ, дойду, аан дойду үгүс бэлиэ спортивнай түгэннэрин көтүппэккэ хамнаһа суох сырдатар суруналыыс, киэҥ сырыылаах айанньыт, коллекционер, фотограф, спортсмен, норуот тапталын ылбыт Платон...
Татьяна Гоголева:  «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
Дьон | 13.06.2024 | 10:00
Татьяна Гоголева: «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
«Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятын төрүттээбит, үгүс көлүөнэ талааннаах ыччаты көччөх гынан көтүппүт Татьяна Гоголева, чахчы, Саха сиригэр тыыннаах номох буолбут киһи. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын, социальнай эйгэтин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына олоҕун тухары оҥорбута, айбыта-туппута, үйэтиппитэ үгүс.   Кини туһунан бу иннинэ сурулунна ини, суруллубата ини. Ол эрээри...
Элбэх оҕолоохторго — ураты болҕомто
Сонуннар | 06.06.2024 | 16:00
Элбэх оҕолоохторго — ураты болҕомто
2024 сыл ыам ыйын 28 күнүгэр ыытыллыбыт Ил Түмэн сэттис (уочараты таһынан) пленарнай мунньаҕар норуот дьокутааттара «Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр элбэх оҕолоох ыал статуһун туһунан» өрөспүүбүлүкэ сокуонугар уларытыылары киллэриини өйөөтүлэр.   Санатан эттэххэ, дойду баһылыга Владимир Путин 2024 сыл тохсунньу ыйыгар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэттэр статустарын болдьоҕо суох оҥорбута. Ол эбэтэр үс уонна...
Арыгы атыытын бобуутун полиция үлэһиттэрэ хонтуруоллуохтара
Сонуннар | 08.06.2024 | 11:51
Арыгы атыытын бобуутун полиция үлэһиттэрэ хонтуруоллуохтара
Куорат баһылыга Евгений Григорьев дьаһалынан VIII-с «Азия оҕолоро» Оонньуулар ыытыллар кэмнэригэр бэс ыйын 25 күнүттэн  от ыйын 8 күнүгэр диэри Дьокуускай куоракка арыгылаах утах атыыта бобуллар. Ол эбэтэр бу күннэргэ арыгылаах утах атыытыгар идэтийэр эргиэн туочукалара сабыллаллар, атын маҕаһыыннарга арыгы атыылыыр отделлар үлэлээбэттэр.  Бу хаарчах арыгынан эргинэр кафе, ресторан, бар...