02.11.2020 | 09:28

Оҕо төрөппүт бас билиитэ буолбатах

Оҕо төрөппүт бас билиитэ буолбатах
Ааптар: Киин Куорат

Төрөппүттэр – хас биирдии киһи олоҕор саамай тутаах дьоммут. Оҕоҕо ийэ, аҕа таптала сүдү улахан оруоллааҕын бары бэркэ диэн билэбит. Ол эрээри оҕоҕо бу таптал хайдах дьайарын, кини суолтатын ырытан көрүөҕүҥ.

Бастатан туран, биһиги олохпут былаһын тухары оҕобутун хонтуруоллуу сатыыбыт. Кыра эрдэҕиттэн, оскуолаҕа киирбитин кэнниттэн, кини оскуолаҕа барарын-кэлэрин көрсөбүт, уруогун аахтарабыт, иллэҥ кэммитин бииргэ атаарабыт, уруок кэннэ ханнык куруһуокка дьарыктаныахтааҕын, оскуолаҕа хайдах сылдьыбытын, тугу гыммытын билэ-көрө, онно орооһо сатыыбыт. Кылгастык эттэххэ, оҕо баҕатын аахсыбакка, наар төрөппүт эппитинэн буолуохтааҕын курдук. Биллэн турар, төрөппүт оҕобун наһаа күүскэ таптыыбын дии саныыр. Оҕо кэлин улаатар-уларыйар сааһыгар ыарахаттары көрсүөн сөп. Бары билэргит курдук, бу кэмҥэ оҕо уйулҕатыгар, этигэр-сиинигэр кэккэ уларыйыылар бараллар. Эһиги кини оннугар барытын быһаара сылдьыбыккытын кини сөбүлээбэт, өйдөөбөт буолуо. Оннук түгэҥҥэ төрөппүт: «Оҕом тэйдэ, миигин өйдөөбөт, мин кини туһугар…» – дии саныыр.

Иккиһинэн, сорохтор мин саамай үчүгэй төрөппүт буолуохтаахпын дии саныыр, ол эбэтэр оҕо иитиитин ытык иэс оҥостон өрө тутар. «Баарым тухары оҕобун иитиэхтээхпин, барытыгар эппиэттиибин, тугу барытын оҥоруом, көмөлөһүөм». Маннык аһара үлүһүйүү кэлин төрөппүккэ охсуулаах. Кини өссө да тугу эрэ ситэри оҥорботум дэнэр.

Үһүс көрүҥ. Икки инники курдук наһаа тэнийбэтэх эрээри, эмиэ баар суол. Төрөппүт оҕону олох бэйэтин бас билиитин курдук саныыр. «Мин оҕом, миэнэ эрэ, кини мин сорҕом. Оҕом бэйэм курдук буолуохтаах, хайдах баҕарбыппынан барыахтаах». Ис хоһооно туохха сытарый? Оҕо улаатан баран кини курдук буолбатаҕыттан хомойуу, хоргутуу. Холобур, «Мин оскуоланы кыһыл көмүс мэтээлинэн бүтэрбитим, кини суох» диэн.

Өссө биир көрүҥ баар эбит – иллюзорнай. Ол эбэтэр оҕону ханнык эрэ систиэмэни тутуһан иитии. Оҕону эрдэ сайыннара сатаан, оҕо доруобуйатын, туругун учуоттаабакка, күүһүнэн араас «закаливание» көрүҥнэрин туһаныы, итэҕэлгэ сыһыарыы. Онтон кэлин төрөппүт эмиэ оҕустарар. Холобур: «кинини сайыннараары ыарахан баҕайы сыаналаах набор ылан биэрбиппит, онно наадыйбат». Эбэтэр маннык: «Оҕом ыарыйдаҕына эрэйдэнэр, ол иһин кинигэ ааҕан, дьон сүбэтин ылан,  араас ньыманы боруобалаатым, тоҕо эрэ туһалаабат», – диэн сонньуйар. Ханнык төрөппүккэ эн куһаҕаҥҥын, оҕоҕун сатаан ииппэтэххин диэн этиэххиний?

Хас биирдии киһи оҕо иитиитигэр тус көрүүлээх. Ханнык баҕарар ийэ, аҕа оҕотун таптыырын уйулҕатын таһымынан, бэйэтин өйдөбүлүнэн барыа суохтаах.

Оҕо төрөппүтүн курдук диэн мээнэҕэ эппэттэр. Оннооҕор «Яблоко от яблони недалеко падает» диэн этии баар. Онон хас биирдии төрөппүт тус туругун, уйулҕатын ырытан көрөн, оҕо санаатын учуоттаан, өйөөн иитиэхтээх. Этэргэ дөбөҥ курдук.

Оҕону сөпкө иитэргэ наадалаах сүбэлэр.

  • Хас биирдии оҕо үүт-үкчү буолбат,  бэйэтэ айылҕалаах.
    • Ханнык баҕарар төрөппүт – оҕоҕо саамай чугас киһи.
    • Ийэ таптыырын курдук оҕону ким да таптаабат.
    • Оҕо эһигиттэн олох олорорго үөрэнэр.
    • Кини эн бас билииҥ буолбатах.
    • Оҕо сыыһыан сөп, эн эмиэ.
    • Киһи олоҕун тухары үөрэнэр.
    • Өйдүүр хаһан баҕарар ыарахан – сыаналыыр чэпчэки.
    • Оҕо бэйэтин олоҕунан олорор, эн олоххун хатылаабат.
    • Оҕо бэйэтэ кистэлэҥнээх буолуохтаах, эһиги эмиэ.
    • Иирсии баар, ол эрээри ону сатаан сыаналыахтааххын.
    • Киһи үөрүүттэн-көтүүттэн бөҕөргүүр, сайдар.

Бу судургу этиилэри умнумуоҕуҥ уонна өйдүөҕүҥ.     

Лидия Петухова,

Сокуоннай саастарын ситэ илик оҕолору социальнай реабилитациялыыр киин психолога.

 

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Саха снайпера Пантелеймон Руфов
Дьон | 11.07.2021 | 11:30
Саха снайпера Пантелеймон Руфов
Пантелеймон Руфов Үөһээ Бүлүүттэн төрүттээх, Руфовтар иллээх  дьиэ кэргэттэригэр төрдүс уол оҕонон төрөөбүт. Кини билигин Рязань куоракка аармыйа генерала Василий Филиппович Маргелов аатынан воздушно-десантнай гвардейскай училищены бүтэрэн кэллэ. Бу саха оҕотугар олус сэдэх көстүү буоларынан сибээстээн эһиэхэ Пантелеймоннуун кэпсэтиибин таһаарабын. - Биэс сыллаах үөрэҕи бүтэрдим. Манна офицердар, спецназтар иитиллэн үөрэнэн...
Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Сонуннар | 15.07.2021 | 13:00
Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Куорат баһылыга Евгений Григорьев уопсастыбаннай аһыыр сирдэри кэҥэтэр уонна арыгы атыылыыр сирдэри социальнай эбийиэктэртэн тэйитэр туһунан этии киллэрдэ. Ол туһунан кини «Сахамедиа» медиа-кииҥҥэ ыытыллыбыт «Дополнительные ограничения времени, условий и мест розничной продажи алкоголя в Якутии» дискуссияҕа эттэ.  Баһылык ВОЗ дааннайдарынан арыгыттан сылтаан өлүү Арассыыйа 100 тыһыынча олохтооҕор ылан көрдөххө эр...
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Дьон | 17.07.2021 | 13:00
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Кинини  айылҕаттан ураты экстрасенс, сүппүт дьону булааччы быһыытынан сахалар эрэ буолбакка, өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр олорооччулар эмиэ билэллэр. Бүгүҥҥү кэпсиир дьоруойум “Саха сирин экстрасенстара – 2015” күрэххэ “Лучший экстрасенс Якутии” ааты сүкпүт ДОЙДУУНА. Дойдууна элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүтэ, кинилэр бииргэ төрөөбүт тохсуолар. Хаҥалас улууһа киинэ түспүт, сиргэ үктэммит дойдута буолар. Ийэтэ...
Бары күүһү ойуур баһаардарын утары!
Сонуннар | 12.07.2021 | 11:30
Бары күүһү ойуур баһаардарын утары!
От ыйын 9 күнүгэр "Марха өрүс көмүскээччилэрин" түмсүүтэ Дьокуускай куорат общественниктарын, Ил Түмэн дьокутааттарын, СӨ бырабыыталыстыбатын, Дьокуускайдааҕы Дума, Общественнай Палата чилиэннэрин, суруналыыстары, блогердары, улуустар землячестволарын көҕүлээччилэрин, улуустар бэрэстэбиитэллэрин, бары тэрилтэ үлэһиттэрин кытта көрсөн Горнай, Ханалас уонна да атын улуустарга улахан ойуур баһаардара турбуттарынан, Бүлүү федеральнай суол кылгас кэмҥэ сабылла сылдьыбытынан...