18.04.2024 | 12:00

Кыыл Уолун кытта оһуохай таһаарыахха

Кыыл Уолун кытта оһуохай таһаарыахха
Ааптар: Айталина Софронова
Бөлөххө киир

А.Е. Кулаковскай аатынан Норуоттар доҕордоһууларын киинигэр Саха сиригэр киэҥник биллэр урбаанньыт, «A-PRO» устуудьуйа салайааччыта, «Ayana» медиаплатформа ааптара Николай Апросимов Сергей Зверев-Кыыл Уолун талааныгар сүгүрүйэр «VR KYYL UOLA» диэн өссө биир саҥа IT бородууксуйатын сүрэхтээтэ.

Норуот тылын үйэтитиигэ улахан болҕомто

«Ayana» сыһыарыы нууччалыыттан эбэҥки тылыгар тылбаастыырын таһынан, эбэҥкилии ырыаны холбуур, хартыыналары, видеолары көрдөрөр бүтүн медиа платформа буолла. «Алиса», «Маруся» саҥарар көмөлөһөөччүлэр курдук искусственнай өйүнэн үлэлээн, киһи курдук кэпсэтэр. «Ayana» билигин 33003 паара нуучча уонна эбэҥки тылларыттан турар, ааптардар тыл ахсаанын салгыы кэҥэтэр соруктаахтар.

Манна даҕатан эттэххэ, Николай Апросимов 2024 сыл олунньутугар Таймыыр төрүт норуоттарыгар анаан түөрт тылынан үлэлиир сыһыарыылары оҥорбут.

 

Кэлэр кэскили өйүүр тэрилтэ

«VR KYYL UOLA” бырайыак ааптара этэринэн, билигин тылбыт, култуурабыт тыыннаах хааларыгар, симэлийбэтин туһугар улахан эппиэтинэһи эдэр көлүөнэ ылыахтаах. Ол эрээри ханнык баҕарар инновационнай бырайыак, биллэн турар, үбүлээһинэ, хамаандата уонна кини тула эрэллээх дьоно суох буоллахтарына, хайдах даҕаны кыаллыбат, олоххо киирбэт. Матвей Евсеев салайааччылаах «Арктик Капитал» хампаанньа «Ayana» бырайыакка хара тэриллиэҕиттэн суолта ууран, чахчы туһалаах бородууксуйа уһаарыллан тахсан эрэрин өтө көрөн, өйүүрүн биллэрбит. Бу саҥа бырайыагы эмиэ кини тэрилтэтэ үбүлээбитин иһин ааптар Матвей Николаевичка махталын биллэрэр.

 

Добун тойуксут, үтүөкэн үҥкүүһүт Кыыл Уола – тыыннаах!

Эһиил С.А. Зверев – Кыыл Уола төрөөбүтэ 125 сылын туолар. Оттон төһө да элбэх сыл аастар, Кыыл Уолун баай фольклорнай, литературнай нэһилиэстибэтэ суолтатын сүтэрбэт. Ону кытта кини баай тыла-өһө, философията түптээн үөрэтиллэ илик. Буолаары буолан аныгы үйэ «планшет быһа сиэбит» оҕолоро бэйэлэрэ ааҕан, хасыһан үөрэтэллэрэ саарбахтардаах. Ону кытта олорор олохпут барыта смартфону, көмпүүтэри уонна искусственнай өйү кытта ыкса ситимнээх буолла.

Бу күн көрсүһүүгэ кэлбит ыалдьыттарга анаан Николай Апросимов хамаандата уонна «Арктик Капитал» хампаанньа кыттыһан VR-ачыкы нөҥүө көстөр «VR KYYL UOLA” бырайыагы сүрэхтээтилэр.

«Биһиги Сунтаар улууһуттан төрүттээх саха норуотун уһулуччулаах сэһэнньитэ Сергей Афанасьевич Зверев – Кыыл Уолун олоҥхолорунан, айымньыларынан, сэһэннэринэн сирдэтинэн VR-ачыкынан көстөр бырайыагы оҥордубут, маны таһынан Олоҥхо дойдута Сунтаар ытык сирдэрин, кэрэ миэстэлэрин, ыһыах ыһыллар түһүлгэтин киллэрдибит.

Туһанааччы араас тутуулары, ураты көстүүлэри көрөн, дуоһууйууну ылар. Айымньылар персонажтарын кытта сэһэргэһиэххэ уонна оһуохайдыахха сөп, атын оонньооччулары кытыннарыахха эмиэ сөп. Ону тэҥэ Сергей Зверевтиин атах тэпсэн олорон кини олоҥхолорун, ырыатын-тойугун сэргии истэр, баар курдук ылынар кыахтаахпыт.

Ити курдук тылы уонна култуураны тарҕатыыга, креативнай бырайыактары олоххо киллэриигэ олус дьоһуннаах хардыыны оҥордубут дии саныыбын. Персонажпытыгар араас үөрүйэхтэри биэриэххэ сөп, киниэхэ тыл билиитин уонна виртуальнай эйгэҕэ үөрэтэр көстүүлэри ыытыахха сөп.

Инникитин атын историческай персонажтары айан киллэриэхпит. Холобура, эбэҥки норуотун кинээһэ Гантимураны кытта ох саанан ытыахха, айылҕа кэрэ көстүүлэрин көрүөххэ сөп”, - диэн ааптар Николай кэпсиир.

 

Сунтаардар виртуальнай дойдуга

Сунтаар улууһун дьоно-сэргэтэ көрсүһүү кэмигэр бэйэлэрин холоннулар, ааспыт үйэ кэрэ хартыыналарын көрөннөр, сөхтүлэр-махтайдылар. Санатан эттэххэ, билигин бырайыакка үлэ бастакы түһүмэҕэ оҥоһуллубут. Сайын сунтаардарга бырайыагы сүрэхтээһин кэмигэр хас да киһи тэҥинэн виртуальнай оһуохайга кыттара сабаҕаланар. Онтон эһиил виртуальнай персонаж үҥкүүлүүрүн таһынан, туһанааччыны кытта сахалыы сэһэргэһиэҕэ. Бу платформаҕа олоҕуран араас мультимедиа бородуукталарын көрүөххэ, бириэмэни туһалаахтык атаарыахха, тылы үөрэтиэххэ, култуура баай историятын өссө төгүл чиҥэтиэххэ сөп буолуоҕа.

Айан таһаарааччы санаатынан, бырайыак саха тылыгар, култууратыгар интэриэһи күүһүрдүөҕэ.

 

«AYANA» оффлайн эмиэ үлэлиир

«AYANA» ааптара Николай «AYANA Offline» сыһыарыы өссө тупсарыллан тахсыбытын туһунан сэһэргээтэ. Ол курдук, ханнык баҕарар тылы нууччалыы да, эбэҥкилии да суруйдаххытына, сөпкө тылбаастыыр буолбут. Сыһыарыы интэриниэтэ даҕаны суох үлэлиир кыахтаах. Онон, холобура, эбэҥки тылын үөрэтиэн баҕалаахтар эбэтэр умна быһыытыйбыттар сыһыарыыны төлөпүөҥҥүтүгэр  хачайдаан туһаныҥ.

 

Ийэ тылбыт, култуурабыт сайда турдун

Николай Апросимов виртуальнай тылдьыттары кытта салгыы үлэлиир былааннаах. Билигин нуучча тылыттан сахалыыга уонна коряк тылыттан тылбаастыыр тылдьыттары оҥоро сылдьар. Бырайыак ааптардара номнуо сыһыарыытын оҥорон, тылбаастанар тылларга бырагыраама кодтарын киллэрэллэр. Маны таһынан ааптар аныгы технологиялар кыра, төрүт омуктарга арыый да бытааннык киирэллэрин тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.

Төрөөбүт тылбыт тыыннаах хаалыыта бэйэбититтэн, хас биирдиибититтэн эрэ тутулуктаах.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Дьон | 16.05.2024 | 14:00
Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Нэдиэлэ аайы саҥаттан саҥа киһини билсэр, салгыы кинини кытта сибээһи тутар, суруйсар суруналыыс идэлээх киһи үлэтин биир эмиэ интэриэһинэй өрүтэ. Мин анал байыаннай дьайыыга сылдьар суруйбут, ааҕааччы киэҥ эйгэтигэр таһаарбыт уолаттарбын үгүстэрин билсэбин, ыйыталаһабын, ханна тиийбиттэрин, сылдьалларын сураһабын, хомойуох иһин, сорохторун сүтэрэбин...   Хачыгаардыы сылдьан бэбиэскэ туппутум Анал байыаннай дьайыыга мобилизация...
Татьяна Иванова:  «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Дьон | 16.05.2024 | 16:00
Татьяна Иванова: «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Арассыыйаҕа Дьиэ кэргэн сылынан уонна Дьиэ кэргэн аан дойдутааҕы күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, таптал кыымыттан саҕыллан биэс уон биэс сыл бииргэ олоруу дьолун билбит Татьяна, Петр Ивановтар дьиэ кэргэн туһунан сырдатабын.   Киһи төрүүрүгэр олоҕо барыта үөһэттэн суруллан кэлэр ыйаахтаах, ол  сиэринэн оҕо, ыччат буола үүнэн, сирдээҕи тапталы көрсөн, ийэ, аҕа дьолун...
Дархан этээччи Валентин Хорунов:  «Саха оһуохайа аан дойду дьонун түмүөҕэ...»
Дьон | 23.05.2024 | 10:00
Дархан этээччи Валентин Хорунов: «Саха оһуохайа аан дойду дьонун түмүөҕэ...»
Былырыын балаҕан ыйын 7 күнүгэр Саха Өрөспүүбүлүкэтин Ил Дархана Айсен Николаев Оһуохай күнүн олохтуур туһунан Ыйаахха илии баттаабыта. Дьэ, ол үөрүүлээх күммүт – ыам ыйын 25 күнэ үүнэрэ икки хонук хаалла.  Бүгүҥҥү нүөмэрбит ытык-мааны ыалдьыта – Саха Өрөспүүбүлүкэтин Дархан этээччитэ Валентин Хорунов.   Дьуохар биһигэр улааппыт дьоллоохпун – Валентин Васильевич, саха...
Оҕуруотчут кистэлэҥнэрэ
Тускар туһан | 23.05.2024 | 18:00
Оҕуруотчут кистэлэҥнэрэ
Кылгас, ол эрээри өҥүрүк куйаас сайыннаах Сахабыт сиригэр эгэлгэ сибэккилэри, оҕуруот аһын арааһын үүннэрэн ылабыт. Сылтан сыл аайы соҕуруу дойдуга силигилии үүнэр сонун үүнээйилэр көрүҥнэрин олордон,  тиэргэммит, дьиэбит  кэрэ көстүүлэнэр, ону тэҥэ оҕуруот аһыттан, отонноох талахтартан кэнсиэрбэлэри, хомпуоттары оҥосторбут элбээтэ.    Бастыҥ тиэргэннээх  хаһаайка Мин бүгүн сайыҥҥы сырал күннэргэ ис сүрэхтэн...