08.02.2021 | 14:14

Куорат оҕолоругар олоҥхо суолтата

Куорат оҕолоругар олоҥхо суолтата
Ааптар: Киин Куорат

Наталья Иннокентьевна Мордовская, СӨ култууратын туйгуна, эбии үөрэхтээһин үрдүкү категориялаах педагога, оҕону олоҥхоҕо уһуйуу маастара:

–Ийэ тыл күнүн бэлиэтиирбит аҕыйах хонук хаалла. Саныыр санаам, баҕарар баҕам кэрэкэ бэйэлээх, хаарыан тылбытыгар харысхаллаахтык сыһыаннаһарбыт буоллар, сыыһырдан-киртитэн, дьүдьэтэн-дьүүкүрдэн, суолталаабакка, сордообокко сөпкө саҥарарбыт, уустаан-ураннаан, кырыылаан-кылааннаан баарынан-барҕардан, кэмэ суох баайын күннэтэ өйдөөн, күлүмнэтэ сырыттарбыт төһөлөөх эрэ бэрт буолуо этэй! Тылбыт дьадайбатыгар, сүппэтигэр, чөл хааларыгар туруулаһар ньыма, биллэн турар, кэнчээри ыччаты, уһуйаан, оскуола оҕотун кыра сааһыттан төрүт култуураҕа, фольклорга сыһыарыы буолар.

Оскуолаҕа саха тылын уонна литературатын уруоктарын кытта дьүөрэлээн фольклор ыытыллар сирдэригэр туох эмэ ситиһии кэлэр. Норуот остуоруйаларыттан, таабырыннарыттан, өһүн хоһоонноруттан, чабырҕаҕыттан саҕалаан, норуот ырыаларыгар, тойугар тиийэн баран олоҥхоҕо уһуйуу кэскиллээх үлэ. Итинник үлэлээн ситиһиилэргэ кэлбитим, саха оҕолорун куорат олоҕор нуучча тылын кытта тэҥҥэ сэргэстэһиннэрэн ийэ тылынан ураннык саҥарарга олоҥхо суолтата муҥура суох улахан. Сүүрбэттэн тахса сыл ити хайысханан үлэлээн кэлбит уопутум көрдөрөрүнэн бигэтик өйдөөтүм, төрөппүттэр, оҕолор ону бигэргэтэллэр, ситиспит ситиһиилэрим, тиксибит наҕараадаларым кэпсииллэр. Ис дьиҥэ оҕо омук быһыытынан кини кимин, туох силистээҕин-мутуктааҕын, баай тыла баараҕайын, онтон сомсон киһи кэрэмэһэ, саха саарына буолан тахсыахха сөбүн өйдүүргэ, сыаналыырга тиийиитэ буолар. Саха гимназиятын, 2-с нүөмэрдээх национальнай  политехническай оскуола  бастыҥ учууталлара ону таба өйдөөн, оҕолорун Оҕо дыбарыаһын иһинэн үлэлиир "Эллээйик" фольклор устуудьуйатыгар сылтан сыл аҕалан дьарыктаппыттара, ийэ тылынан бэркэ кэпсэтэр, онтон тирэх ылан салгыы эргиччи сайдар эдэр дьон тахсыталаабыттара.

Оҕо олоҥхо ис дьиҥиттэн, философиятыттан элбэҕи анаарар, омук быһыытынан киэн тутта улаатар, ханнык да эйгэҕэ тиийдэр хаайтарбакка, ыгыллыбакка, толлубакка норуотун туһунан киэҥник кэпсиир буола сайдарыгар  ылбыт билиитэ, олоҥхотун оҥкула кутугар-сүрүгэр иҥпитэ туһалыыр буолуохтаах.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Николай Винокуров:  «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
Дьон | 19.11.2022 | 18:00
Николай Винокуров: «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
«Боотур» этэрээт байыастарын ортотугар биһиги биир дойдулаахпыт Алаһыай нэһилиэгиттэн төрүттээх Николай Винокуров баарын истэн, кэпсэтиэхпин баҕардым. Ол эрэн сэһэргэһиибин хайдах-туох саҕалыахпын тобуларбар олус ыарахан этэ. Бу үлэ, үөрэх, сайдыы, тэрээһин туһунан суруйуу, кэпсэтии буолбатах... Бу — олох, дьылҕа, тыын былдьаһыы, өлүү-сүтүү, инники олох иһин охсуһуу туһунан сэһэргэһии. Николай тута хоруйдаабытыгар...
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьон | 25.11.2022 | 10:20
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьокуускайга саха тылын учууталларын сийиэстэрин сэргэ өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо декадата ыытылла турар. Оттон чулуу айымньыбыт баай философиятын кэлэр ыччакка тиэрдэр биир бэртээхэй ньыманан тыйаатыр буолар. Бу дьыл сэтинньитигэр Олоҥхо тыйаатыра «Дьорҕостой Бэргэн» куукуланан испэктээк туруоран сүрэхтээбитэ. Режиссер Гаврил Мэҥкээрэп Николай Калинович Шамаев-Чопчухаан (Үөһээ Бүлүү) олоҥхотунан туруоруутун Дьокуускай куорат хас да уһуйааныгар...
Мария Матвеева:  «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Дьон | 26.11.2022 | 10:00
Мария Матвеева: «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Тыа сиригэр көмүс куоластаахтар, үҥкүүһүттэр, айар, суруйар дьон баалларын куруук кэрэхсии, сэргии истэбит. Ханна да сырыттарбын талааннаах дьону кытта билсэрбин, санаа атастаһарбын туохтааҕар да ордоробун.
Элэгэнтэй Адамов:  «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Дьон | 20.11.2022 | 11:00
Элэгэнтэй Адамов: «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Бүгүҥҥү нүөмэргэ Чурапчы улууһун Чакыр нэһилиэгин олохтооҕо Элэгэнтэй Адамовы кытта тыа сирин олоҕун, итэҕэл, уус идэтин, сайдыы, норуот дьылҕатын, кэскилин туһунан сэһэргэстибит. Дьоҕурдаах киһи анаарыыта киэҥэ, этэр тыла оруннааҕа сөхтөрдө.