18.03.2022 | 12:00

«Күһүҥҥү ырыа» кимиэхэ анаммытай?

«Күһүҥҥү ырыа» кимиэхэ анаммытай?
Ааптар: Людмила Баишева-Федорова

Кулун тутар 15 күнүгэр саха норуодунай поэта Михаил Тимофеев төрөөбүтэ 90 сыла туолла.

Мин алын кылааска үөрэнэ сырыттахпына, дьикти курус ырыа баар буолла. Хайдах эрэ саха ырыатыттан атын. Киһи сүргэтин баттыыр, сүрэххин хам тутар. Киэһэ, күнүс араадьыйанан, тэлэбиисэринэн санньыардык иһиллэр.

 

Ол Михаил Тимофеев тылларыгар, композитор Герман Комраков мелодиятыгар “Күһүҥҥү ырыа” диэн элегия этэ.

Өссө мэҥэһиннэрэ "уос номохтоох" – ити эдэркээн поэт уол  табыллыбатах тапталын туһунан хоһуйбут, таптыыр кыыһа быраас, дьону быыһыы сылдьан ууга дэҥнэнэн бэйэтэ суорума суолламмыт үһү диэн. Тоҕо эрэ итинник кэпсэл өр сылларга баара.

Арааһа,  билигин санаатахха, хоһооҥҥо “баарыҥ дии”, “кэриэстээн” диэн тыллардааҕын  уонна музыката олус куруһун, мэктиэтигэр, дууһа кыланыытыныы иһиллэрин иһин буолуо...

 

Онтон хойут биирдэ поэт огдообото Александра Константиновна эрэдээксийэҕэ эрийбитигэр, өйдөөбүччэ, ыйыттым – Михаил Елисеевич ити хоһоону хаһан айбытай, кимиэхэ анаабытай диэн. Онуоха кини: “Ити миэхэ анаабыта. Биһиги кинилиин куорат таһыгар Сынньалаҥ дьиэтигэр билсибиппит. Кини доруобуйатынан аһаах буолан, күһүн аайы киирэн эмтэнэн, сынньанан сэниэ ылар эбит этэ... Мин буоллаҕына биирдэ эрэ киирдэҕим дии: эһиилигэр аттыгар баар буолуохпун, көрүөн баҕарбыт быһыылаах. Ахтыбыт иэйиитин айымньытыгар куппут...

Биһиги, урукку көлүөнэ кыргыттар, уолаттар, хас да сыл билсэн баран  холбоһорбут. Ол иһин кэргэннии олохпут бигэ, чиҥ буолара”, – диэн сүр холкутук уонна бэрт судургутук быһааран кэбиспитэ.

   

Онон, бу ис хоһоонунан даҕаны, музыкатынан даҕаны олус дьүөрэлэспит (гармониялаах), саха ырыатын эйгэтигэр ойуччу элегия айыллыбыт устуоруйата итинник.

 

КҮҺҮҤҤҮ ЫРЫА

Ыраахтан ыллыыр ырыабын

Ыйдаҥа киэһэ ыытабын,

Эйигин саныы-саныыбын,

Элгээни кыйа хаамабын.

 

Кэм-кэрдии түргэн да эбит:

Күһүммүт номнуо эргийбит.

Саһарбыт хатыҥ лабаата

Сэбирдэх кыымын тамнаата.

 

Былырыын күһүн баччаҕа

Баарыҥ дии эн бу чагдаҕа,

Тыыланан иһэн ыллыыргын,

Тыыммакка, истэр буоларым.

 

Ол онтон маҥнай тэппитэ

Сүрэхпэр таптал иэйиитэ!

Ол онтон куорсун аспыта

Ыҥырар музам ымыыта.

 

Көмүһүөм, бүгүн ол тыабын

Кэриэстээн кэлэн турабын.

Эйигин саныы-саныыбын,

Элгээҥҥэ тааһы тамныыбын.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Үлэҕэ ыыппытым, состоруулаах кэллэ
Сынньалаңңа | 22.09.2022 | 18:00
Үлэҕэ ыыппытым, состоруулаах кэллэ
Биһиги ыал буолан олорбуппут 20-тэн тахса сыл буолла. Кэргэммин хас хамсаныытын, тыынарын, атаҕын тыаһын, оннооҕор ааны арыйан киирэриттэн настарыанньата уларыйбытын олох ончу курдаттыы билэбин. Ол курдук чугастыыбыт, ол курдук бэйэ-бэйэбитин билсэн, биир сыалай буолбуппут ыраатта. Оннооҕор биир түүлү түһээн турааччыбыт, киэһээҥҥи аһылыкка тугу астыахтаахпытын, тугу сиэхпитин баҕарарбытын тэҥинэн этэн кэбиһэн...
Үлэни, дьиэ кэргэни өрө-тутан – үйэ аҥаара бииргэ
Дьон | 22.09.2022 | 10:00
Үлэни, дьиэ кэргэни өрө-тутан – үйэ аҥаара бииргэ
Быйыл балаҕан ыйыгар Дьокуускайга Саха АССР 100 уонна киин куорат төрүттэммитэ 390 сылларыгар анаммыт «Трудовые династии города Якутска» кинигэ сүрэхтэммитэ. Кинигэни Саха сирин бэчээтин туйгуна Юрий Троев таһаарда, ааптар-хомуйааччы – Матрена Кондратьева.
Үтүө үөрүйэх уонна практикаҕа таба туһаныы
Сонуннар | 22.09.2022 | 11:22
Үтүө үөрүйэх уонна практикаҕа таба туһаныы
Дьокуускай куорат спортивнай үҥкүүгэ тренердэрэ анал үөрэхтээһини көхтөөхтүк ааһаллар уонна бэйэлэрин сатабылларын үрдэтэллэр. Балаҕан ыйыгар ыытыллыбыт үөрэх бу сылга номнуо иккиһин буолла. Тустаах тосхол 2021 сыллаахха бигэргэниэҕиттэн 5 маастар- кылаас ыытылынна.
Саныахха бу ааспыт сайыны
Сынньалаңңа | 23.09.2022 | 18:00
Саныахха бу ааспыт сайыны
Сайыммыт элэс гынан ааспытын өйдөөбөккө да хааллыбыт. Харах далыгар сылдьар дьоммут сынньалаҥнарын хайдах атаардылар? Ким тугу ситистэ, ханна сырытта? Ол туһунан биһиги “сулус” доҕотторбутуттан сурастыбыт.