04.05.2021 | 19:11

Илиинэн суруйуу – эмтэнии биир көрүҥэ

Илиинэн суруйуу – эмтэнии биир көрүҥэ
Ааптар: Айыына ДОНСКАЯ
Бөлөххө киир

Билиҥҥи көмпүүтэр үйэтигэр илиинэн суруйарбыт улам аҕыйаан иһэр.  XX үйэ 80-с сылларыттан саҕалаан «суругунан эмтэнии» ньымата киэҥник сайдыбыта.  

Киһи күн аайы 15-30 мүнүүтэ устата бэйэтин ис туругун, тугу этиэн баҕарарын илиинэн суруйара олус туһалааҕын учуонайдар дакаастаабыттар. Бу дьарык кини доруобуйатыгар бары өттүнэн үчүгэйдик дьайар эбит. Санаа түһүүтэ суох буолар, утуйар уу нуорматыгар түһэр, бэл диэтэр, иммунитет бөҕөргүүр. 
Тоҕо оннук буоларый? Тоҕо диэтэххэ, илиинэн суруйарга мэйиигэ баар иэнийии (эмоция) учаастагын таһыгар баар нейроннар кытталлар эбит. Оттон көмпүүтэргэ бэчээттээтэххэ, олох атын учаастактар үлэлииллэр диэн быһаарбыттар. Киһи туохтан эмит долгуйдаҕына, кыыһырдаҕына «Мин холкубун» диэн этиини 20 төгүл суруйдаҕына уоскуйар үһү. 
Илиинэн суруйарга, холобур, үөрэтэр матырыйаалыҥ өйгөр ордук хатыыгын, болҕомтолоох буолаҕын уонна толкуйуҥ кэҥиир диэн учуонайдар быһаараллар. Итиннэ үлэлэһэр нейроннар билгэ уорганнарын (органы чувств), ону кытта хамсанар, саҥарар уо.о.д.а. уобаластары кытта ситимнээхтэр. 
Үчүгэй уонна чуолкай буочарынан суруйуу (каллиграфия) Кытайга, Японияҕа, Америкаҕа уонна да атын сирдэргэ улахан сэҥээриини ылар. Пекиннээҕи институт доцена Юань Пу «Каллиграфия уонна доруобуйа» ыстатыйатыгар каллиграфияны цигун гимнастикаҕа холуур. Бу дойдуларга илиинэн үчүгэйдик уонна чуолкайдык суруйуу киһи доруобуйатын бөҕөргөтөр, мэйии үлэтин күүһүрдэр, оннооҕор олоҕун уһатар дииллэр. 
Санкт-Петербург куоракка энтузиастар мэйии өттүнэн доруобуйаларыгар хааччахтаах оҕолору бастаан 15 мүнүүтэттэн саҕалаан каллиграфиянан дьарыктаабыттар. 7 кылааска киирэллэригэр үгүс оҕо математикаҕа, поэзияҕа, искусствоҕа дьоҕура сайдан барбыт. Сорохторо оннооҕор инбэлиит учуотуттан уһуллубуттар. 
Итинник каллиграфияҕа сыһыаннаах хас да холобуру аҕалыахха сөп. 
Иллэҥ кэммитигэр уруучуканан элбэхтэ суруйуохха. Бу дьарык туһатын бэйэбит эппитинэн-хааммытынан билиэххэ. 

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дьоҕур-талаан арыллыыта
Спорт | 26.01.2023 | 18:00
Дьоҕур-талаан арыллыыта
Дьиҥинэн, Орто дойдуга кэлбит киһи барыта туохха эрэ дьоҕурдаах, талааннаах. Дьэ, ол арыллара, туттуллара дэбигис кыаллыбат. Ону үрдүк үөһээ айыыларбыт бэйэлэрэ быһааран эрдэхтэрэ. Биллэн турар, улаханнык сыраластахха, күнү-дьылы бараатахха, сүрэхтээх-бэлэстээх, туруу үлэһит, айылҕаттан айдарыылаах буоллахха эрэ дьоҕур, талаан кэлиэн сөп. Дьөгүөр Картузов, дьэ, кырдьык, айылҕаттан хатаҕаламмыт киһи. Тыа киһитин сиэринэн...
Сардаана Токоемова:  «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Дьон | 28.01.2023 | 16:00
Сардаана Токоемова: «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Иис сахаларга урут-уруккуттан хааммытыгар баар. Билигин биһиги ортобутугар талааннаах иистэнньэҥнэр, норуот маастардара аҕыйаҕа суохтар. Кустуктуу субуллар оһуор быысапкалары, сахалыы тыынынан илгийэр кылтан, сиэлтэн оҥоһуктары, туостан көбүөрдэри, сэлээппэлэри, халадаай былаачыйалары, оноолоох соннору, хаһыаччыктары о.д.а. саха дьахталлара ис сүрэхтэриттэн тигэллэр. Бу тигиилэргэ төһөлөөх дууһа сылааһа ууруллубута буолуой диэн киһи сөҕө эрэ саныыр....
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Куорат олоҕо | 01.02.2023 | 17:00
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Дьокуускай куорат историятыгар аан бастаан 990 миэстэлээх улахан оскуола аны күһүн үлэҕэ киириэхтээх.  990 миэстэ диэн бырайыактаммытынан уйунар кыаҕа буоларын өйдүөххэ наада. Киин куораппытыгар миэстэ тиийбэт кыһалҕата баарын тухары оскуолаларбыт 2-3 төгүл ноҕоруускалаах, иккилии симиэнэнэн үлэлии олоруохтара турдаҕа. Онон бу саҥа оскуолаҕа балтараа тыһыынчаҕа тиийэ оҕо үөрэнэрэ буолуо диэн барыллаан...
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Дьон | 03.02.2023 | 12:00
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Саха сирин дьоно-сэргэтэ төһө да тыһыынчанан килэмиэтиринэн ыраах олордоллор, өйдөрө-санаалара Кыайыы эрэ туһугар сытара. Биир дойдулаахтарбыт харчынан, облигациянан, үрүҥ көмүһүнэн, кыһыл көмүһүнэн, балыгынан, күндү түүлээҕинэн о.д.а. көмөнү хара көлөһүннэрин тоҕон туран фроҥҥа ыыппыттара. Ийэлэрбит, эбэлэрбит ыарахан үлэлэрин быыһыгар төһөлөөх кээнчэни, үтүлүгү тигэн ыыппыттарай! Дэлэҕэ сэрии...