01.08.2021 | 15:14

Хоту – соҕуруу

Хоту – соҕуруу
Ааптар: Киин Куорат

Кус кэлбит сураҕа бөһүөлэги тилийэ сүүрдэ. Хаһан баҕарар буоларын курдук, ким бастакы кус төбөтүн хампы ыстаабытын туһунан сураҕы – садьыгы манааһын кэмэ саҕаланна.
Бүөтүр обургу ботуруон атыылаһан, саатын массыынатыгар укта сылдьыбыта ыраатта. Кини быйыл бастакы куһу булгуччу бастакынан өлөрөргө туруна сылдьар. Ол – бу ,,көтөр кириибэ,, диэннэрэ салыннарбат. Этэр ньымаларын барытын тутустахха, туох да буолбатыгар бигэтик эрэнэ саныыр.
Сарсыарда тыҥ хатыыта ойон туран массыынатын эһээт, ”сыр” гыннаран хаалла. Хоту диэки сырылатан кэлбитэ, кинини күүппүт курдук көҕөн үөрэ түһэн олорор эбит. Биһиги киһибит үөрэн сүрэҕэ тилигирии түстэ. Массыынатын тыа саҕатыгар туруораат, үөмэн киирэн ытыалаан бардырҕатта. Хата, биэстэ эстэрин илдьэ кэлэн абыранна. Үс көҕөнү хаалларан, үөрүүтүттэн үөгүлээн ылла. Бу бөһүөлэккэ саамай бастакы куһу кини өлөрдөҕө дии.
Уруккутун курдук сааскы чычаас ууну саллырҕаччы кэһэн киирэн иһэн, өйүгэр көтөр кириибэ көтөн түстэ. Киэһээ аһылык саҕана кэргэнэ быраабыла бөҕөнү кэпсээбитэ, мааска, бэрчээкки туһунан этэ да барыллыбат, кылаабынайа, «өлөрөн баран маһынан иилэн ылан кулуһуҥҥа түүтүн сиэтэҕин, иһин уҥкучах хаһан онно көмөҕүн” диэни санаан кэллэ. ,,Ээ, чэ, оннук мачайдаммаппын, бэрчээкким, мааскам баар, ылан үргээн кээһиллиэ, умата хайыы сылдьыллыбат», –  дии санаата. Мааскатын, бэрчээккитин кэтэн, кустарын ылан ботуоҥкатыгар угаттаата. Дьэ, онтон хотуна «олох түүтүн үргээн, астаан дьиэҕэ аҕалыллыахтаах үһү» диэбитэ өйүгэр охсулунна. Куһун үргүүр мучумааныгар түстэ. Субу манна үргүөҕүн, аһын ылан баран түүнү үргэҥнэтэн хаалларар сүрэ бэрт курдук. Онон кустарын атын сиргэ үргүүргэ сананна. Аллаах атаҕар массыынатыгар олорон, дьиэтин ааһа көтүтэн, кус түспэтэх сирин булан, ойуур саҕатыгар үргээн бурҕаҥнатта, иһин хоойун ылан сиргэ көмтө. Кустарын этин, быраабыла быһыытынан, салапаан мөһөөччүккэ уган, ботуоҥкатыгар хаалаата. Этиллибит быраабыланы тутуспут курдук сананан, астынна.
Дьиэтигэр кэлбитэ, чаһы үлэ чааһын тоҥсуйа көрүстэ. Дьиэ хотуна да үөрэ көрсүбэтэ.
«Хайа бу айылаах түүнү супту ханна сырыттыҥ? Дьиэҕин ааһа көтөн баран, хантан кэллиҥ?» –  диэн уоттаах доппуруос ортотугар хорос гынна.
«Хайа, доҕоор, онтон куспун үргээн, астаан кэллим, бултаабыт сиргэ астыыр сүрэ бэрт курдук этэ…».
Кус үргэнэн, астанан бэлэм кэлбитин истэн, дьиэтээҕи хотун сымныы быһыытыйда. «Дьэ, ким билэр, ханнык да кусчут куһу хоту өлөрөн баран соҕуруу тиийэн үргээн астаабытын туһунан остуоруйаҕа да истибэтэҕим. Аныгы үйэҕэ кустуур да ньымабыт уларыйан эрдэҕэ. Чэ, сүөкээ, үлэҕэр бара оҕус», – диэн буолла.
Өссө да элбэҕи, хоту – соҕуруу туһунан туустааҕы, тумалааҕы истэргэ бэлэм турбута, хата «кус кириибэ» туран быыһаатаҕа үһү.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Спорт | 14.01.2022 | 20:42
«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Ханна да тиийдэххэ, физкультуранан уонна спордунан утумнаахтык дьарыктанааччылар бааллар.  Хамсык ыарыы өрө турбут кэмигэр дьарыктанааччылар ахсааннара эбиллэ турара үөрдэр. Онлайн ситимин нөҥүө көхтөөхтүк дьарыктыыллар. Балтараа сыллааҕыта тэриллибит “Финанс” РИК гендириэктэрэ Дмитрий Захаров салайааччылаах “Sakhalifting”-турникка тардыныы бассаап-бөлөх ааспыт сылы дьоһуннук түмүктээтэ. Кэккэлэрэ да хаҥаан иһэр, көрдөрүүлэр да тупсаллар. 13 саастаах оҕотуттан...
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Сонуннар | 11.01.2022 | 12:00
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Тохсунньу 8 күнүгэр «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция үөрүүлээхтик арылынна. Манна 34 оройуонтан 1 700 тахса үөрэнээччи бэйэлэрин научнай-чинчийэр  үлэлэрин түмүгүн билиһиннэрэллэр.  «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция куораттааҕы түһүмэҕэр 2021 сыл сэтинньи 10 күнүттэн ахсынньы 16 күнүгэр диэри дистанционнай форматынан...
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Сонуннар | 11.01.2022 | 16:00
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Олохтоох дьаһалта «Быдан Эргиир» ХЭТ киин куоракка колумбарийдаах крематорий тутарыгар көҥүлү биэрдэ. Ити туһунан куорат баһылыгын нэдиэлэтээҕи планеркатыгар этиллиннэ диэн иһитиннэрдэ  Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата.  Куораты тутууга уонна тырааныспар инфраструктуратыгар Департамент информациятынан, 2021 сыл кулун тутар ыйыгар «Национальная мемориальная компания» ХЭТ диэн Арассыыйа территориятыгар кремациялыыр комплекстары тутуу операторыттан коммерческай этии киирбит....
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Сонуннар | 11.01.2022 | 14:00
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Олохтоох дьаһалта тырааныспарга уонна суол инфраструктуратыгар Управлениетын информациятынан, Окружной шоссеҕа суолга куттал суох буолуутун хааччыйар сыаллаах икки светофор холбоммут. Кинилэр суол икки өттүнэн – Окружной шоссе быһа охсуһуутуттан уонна Космонавтар  уулуссаларыттан чугас тураллар. Бу туһунан Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.  Светофордар суол икки өттүнэн барар тырааныспары тэҥҥэ тохтотор гына оҥоһуллубуттар. Оччоҕо...