06.09.2021 | 11:00

Гипертония сэрэппэккэ «сиэн» сөп

Гипертония сэрэппэккэ «сиэн» сөп
Ааптар: Айыына Ксенофонтова

Урут аҕам саастаах дьон эрэ дабылыанньалара тахсарын курдук саныырбыт. Хомойуох иһин, билигин күөгэйэр күннэригэр сылдьар ыччат бу ыарыыга ылларара үгүс. Сорохтор улахаҥҥа уурбакка, кэмигэр көрдөрүммэккэ баалатан кэбиһэллэр. Аны туран, гипертония сэрэппэккэ “сиир” кутталлаах. Ол эбэтэр киһи ыалдьыбыт сибикитэ суох сылдьан эмискэ охтон түһүөн, суорума суолланыан сөп.  

Яковлева Екатерина Анатольевна – терапевт быраас, инстаграм ситимигэр @dr.kyn_888 диэн сахалыы блогтаах.  Кини гипертония туһунан судургу тылынан кэпсиирин, сүбэлиирин сэргээн ааҕыҥ. 

 

Искэн ыарыыга тэҥнээх

Гипертония – хаан баттааһынын ыарыыта, хаан сүүрэр тымырдарын үрдээһинэ буолар. Билбэт киһиэхэ маннык быһаарыам.  Хаан сүүрэр тымырыгар сүһүрүү барар, ону, холобур,  күөмэй ыарыытыгар,  ангинаҕа холуохха сөп, тымыр иһэ кытарар, оннук  кытардаҕына, бааһырдаҕына атеросклероз, холестерин “бляшкалара” үөскүүр уонна тымыры бүөлүүр, кыаратар, хаан баттааһына үрдээһинигэр тиэрдэр.

Гипертония икки көрүҥҥэ арахсар: бастакыта – ыарыы сибикитэ биллибэт, хаан баттааһына уора-көстө үрдүүр. Иккиһэ –  ис уорганыҥ мөлтөөтөҕүнэ, бэргээтэҕинэ хаан баттааһына үрдүүр. Онно эбии адаптацияны ааспат түгэн, куһаҕан дьаллык, стресс, сыыһа аһааһын, утумнааһынынан бэриллэр ыарыы киирэр.

Гипертония онкология араак ыарыытыгар тэҥнэһэр күүстээх.  Искэн туһунан истибит киһи барыта этэ тардар, куттанар. Хаан баттааһына үрдүүрүгэр ким даҕаны кыһаллыбат, баар да баар, бары ыалдьыахтаахпыт курдук саныыбыт.

Хаан баттааһына тоҕо үрдүүрүй?

1. Үгүс дьоҥҥо ыарыы сибикитэ суох буолар. Киһи дабылыанньата биллэрбэккэ күүскэ өрө тахсыан сөп, хас эрэ сыл устата үрдүк турукка сылдьан баран эмискэ инфаркт, инсульт буолан тутатына ыалдьан, эмискэ суорума суолланыан сөп.

 

2. Ыарыһах хаһан даҕаны бырааска көрдөрүммэт буоллаҕына... Хаан үрдээһинэ эмискэ инфаркт, инсульт ыарыыга тиэрдиэн сөп. Бу киһи хаан үрдээһинэ ыарыылааҕын өр кэмҥэ билбэккэ сылдьыан, олус баалатыан сөп. Оннук элбэх киһи эмискэ өлөр.

 

3. Киһи күн аайы дабылыанньа түһэрэр эми иһэр, ол үрдүнэн хаана үрдүүр буоллаҕына... Хайаан даҕаны быраас эмин дозатын көннөрөн биэриэхтээх эбэтэр эмин уларытыахтаах. Сороҕор ис, оһоҕос киртийбит, киһи хойуута мэлдьи хаайтарар, мээнэ аһыыр буоллаҕына эмиэ дабылыанньата тахсар, оччотугар ыраастаныан наада.

4. Туустаах ас эмиэ хаан баттааһынын үрдэтиэн сөп. Билиҥҥи кэлии  ас элбэх туустаах. Гипертоник сууккаҕа 3 грамм тууһу сиэхтээх.

5. Ыарыһах эмин кэмигэр испэт, көтүтэр, умнар. Эбэтэр дабылыанньата тахсыбыт эрэ кэмигэр иһэр буоллаҕына, эмэ туһалаабат буолуон сөп. Дабылыанньа эмэ эмтээбэт диэн өйдөөҥ, кини эһигини харыстыахтаах эрэ. Биир дабылыанньа эмэ сүрэххин, хараххын, бүөргүн харыстыыр.

 

6. Гипертония эмин хаһан даҕаны сарсыарда иһимэ, киэһэ утуйуоҥ иннинэ ис, үчүгэйдик утуйуоҥ. Дабылыанньа түүн утуйа сытар кэмҥэр уоран тахсар. Ол иһин инфаркт, инсульт ыарыыттан дьон үксэ түүн үөһэ тыыннара быстар. Суһал көмө, быраас кэлэригэр тиийбэккэ хаалыахтарын сөп.

 

7. Дабылыанньа эмин көтүтэр, сынньатар табыллыбат. Эбэтэр сорох дьон өр кэмҥэ иһэн баран, хаан баттааһына биир кэм буоллаҕына, үчүгэй буоллубут, үтүөрдүбүт диэн эмтэрин испэттэр. Оччоҕо ыарыылара хос көбөр, бумеранг курдук төттөрү кэлэ турар.

 

8. Гипертония психосоматикаттан быһаччы тутулуктаах. Ол аата киһи санаатыттан, майгытыттан бу ыарыы көбүөн сөп. Холобур, сорох ийэлэр, эбэлэр бэйэлэрин умнан туран, чугас дьоннорун олохторугар бааһаллар, орооһоллор, хонтуруоллууллар. Кинилэр бу ыарыынан ордук ыалдьыахтарын сөп.

9. Киһи бэйэтин көрүммэт, санааҕа ылларан элбэхтик аһыыр, ол түмүгэр уойар.  Кэнники кэмҥэ төрөөбүт аспытын таҥнаран, тас дойду  аһылыгын амсайарбыт үксээтэ, сорохтор көстүлэр да диэххэ сөп. Сонун дойду аһа уратыта диэн амтаннаах, туустаах, аһыы, сытыы сыттаах, минньитэр абылаҥнаах, киһини тардар күүстээх. Тас дойду аһа мөкүтэ элбэх, рафинированнай технологиялаах оҥоһуллар (ол аата бородууксуйа өр буорту буолбатын диэн араас технологияны туһаналлар. Харчы хамсыырын, бизнес сайдарын туһугар ону-маны тобулаллар). Бары буортулаах ас буоларын бэркэ билэбит, ол эрээри син биир сиибит. Эбиитин үлэ кэннэ аччык сылдьан мээнэ аһы атыылаһабыт, аччык мэйии глюкоза көрдүүр, түргэнник тотор аска наадыйар. Ол иһин бэйэҕит да билбэккитинэн оннук аһы ылбыт буолаҕыт.  Улааппыт, сиппит-хоппут киһи элбэхтик аһыыра көҥүллэммэт, уҥуоҕа улааппат, ол оннугар мээнэ аһаабыта сыаҕа кубулуйуон сөп. Уойбут, улахан истээх киһи ыарахан куулу сүгэргэ тэҥнэһэр. Ыйааһыныҥ эбилиннэҕинэ, аҕылыыгын, уҥуохтарыҥ уйбат буолаллар.

Хайдах харыстанабыт?

✅Дабылыанньаҥ эмин куруутун көтүппэккэ ис.

✅Сылга биирдэ-иккитэ бырааска көрдөр, сүбэлэт. Ыалдьыбыт эрэ кэмҥэр буолбакка, чэгиэн сылдьар кэмҥэр эмиэ көрдөрүн, эрдэттэн харыстан.

✅Хаан сүүрэр тымырдара бааһырбытын ОМЕГА 3 (рыбий жир) эрэ харыстыыр, сүһүрүүнү бохсор, олус күүстээх көмөлөһөр дьайыылаах.

✅Сүрэх кальцийа, магнийа тиийбэт буоллаҕына баарын биллэрэр. Ол иннинэ кальций, магний састааптаах минералла ис.

✅Сүрэх КОЭНЗИМ Q10 диэн бэйэтэ ферменнээх. Коэнзима бүттэҕинэ эмиэ ыалдьар, ытыыр, сүрэх үлэтэ кэһиллэр. Онон Коэнзимы хайаан даҕаны эрдэттэн ис.

✅ Дьахтар биилэ ортотунан 85 см, эр киһи биилэ 95 см буолар.

✅Сөпкө аһыыр киһи бэйэтин таптыыр уонна убаастыыр буолар. Хас күн аайы 30 мүнүүтэ сатыы хаамыҥ, сэрээккэлээҥ, үҥкүүлээҥ, мэлдьи үөрэ-көтө сылдьыҥ!

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Валентина Колодезникова-Айыына:  Киһи баҕарыах эрэ тустаах
Дьон | 04.08.2022 | 10:00
Валентина Колодезникова-Айыына: Киһи баҕарыах эрэ тустаах
Бүгүҥҥү нүөмэрбитигэр мас ууһа Валентина Колодезникова--Айыынаны кытта кэпсэтэбит. Валентина-Айыына уустар түөлбэлээн үөскээбит Баайаҕа нэһилиэгиттэн төрүттээх. Тутуу биригээдэтин салайааччыта. Дьоҕурун сөпкө туһаммыт уонна киэҥ эйгэҕэ таһаарбыт уус.
Үөрүүлээх түгэни - дьоһун көстүүлээх
Сонуннар | 05.08.2022 | 10:51
Үөрүүлээх түгэни - дьоһун көстүүлээх
Үөрэх дьыла чугаһаабытынан, бэйэбит үөрүүбүтүн үллэстэргэ сананныбыт. Ол курдук, быйыл Кэбээйи улууһун Мукучу нэһилиэгэр улахан оскуола дьиэтэ тутуллубута 90 сылын кэлэктиип туох эрэ ураты көстүүлээх көрсүөхтээх диэн быһаарыы ылынан, саҥа сахалыы истииллээх таҥас сакаастаан тиктэрбиппит. 
Минньигэстик аһааҥ
Тускар туһан | 05.08.2022 | 10:00
Минньигэстик аһааҥ
Сибиэһэй оҕуруот аһа дэлэгэй эрдэҕинэ, боростуой, минньигэс уонна битэмииннээх салааттарда астанан хаалыаҕыҥ.
НВК Саха бырагыраамата атырдьах ыйын 8-14 күнэ
Сонуннар | 03.08.2022 | 16:50
НВК Саха бырагыраамата атырдьах ыйын 8-14 күнэ
Понедельник, 8 августа 6:00 Сана кун 6+ 8:00 Утро Якутии 6+ 9:00 Сана кун 6+ 10:00 Утро Якутии 6+ 11:00 Тиэргэн 6+ 11:30 ПроАвто 12+ 12:00 "Якутия" информационная программа 12+ 12:15 Асчыттар 6+ 13:00 Дойдум дьоно 12+ 13:15 Актуальное интервью 12+ 13:30 "Саха сирэ" информационнай биэрии  12+ 13:45 "Якутия" информационная...