06.09.2021 | 11:00

Гипертония сэрэппэккэ «сиэн» сөп

Гипертония сэрэппэккэ «сиэн» сөп
Ааптар: Айыына Ксенофонтова

Урут аҕам саастаах дьон эрэ дабылыанньалара тахсарын курдук саныырбыт. Хомойуох иһин, билигин күөгэйэр күннэригэр сылдьар ыччат бу ыарыыга ылларара үгүс. Сорохтор улахаҥҥа уурбакка, кэмигэр көрдөрүммэккэ баалатан кэбиһэллэр. Аны туран, гипертония сэрэппэккэ “сиир” кутталлаах. Ол эбэтэр киһи ыалдьыбыт сибикитэ суох сылдьан эмискэ охтон түһүөн, суорума суолланыан сөп.  

Яковлева Екатерина Анатольевна – терапевт быраас, инстаграм ситимигэр @dr.kyn_888 диэн сахалыы блогтаах.  Кини гипертония туһунан судургу тылынан кэпсиирин, сүбэлиирин сэргээн ааҕыҥ. 

 

Искэн ыарыыга тэҥнээх

Гипертония – хаан баттааһынын ыарыыта, хаан сүүрэр тымырдарын үрдээһинэ буолар. Билбэт киһиэхэ маннык быһаарыам.  Хаан сүүрэр тымырыгар сүһүрүү барар, ону, холобур,  күөмэй ыарыытыгар,  ангинаҕа холуохха сөп, тымыр иһэ кытарар, оннук  кытардаҕына, бааһырдаҕына атеросклероз, холестерин “бляшкалара” үөскүүр уонна тымыры бүөлүүр, кыаратар, хаан баттааһына үрдээһинигэр тиэрдэр.

Гипертония икки көрүҥҥэ арахсар: бастакыта – ыарыы сибикитэ биллибэт, хаан баттааһына уора-көстө үрдүүр. Иккиһэ –  ис уорганыҥ мөлтөөтөҕүнэ, бэргээтэҕинэ хаан баттааһына үрдүүр. Онно эбии адаптацияны ааспат түгэн, куһаҕан дьаллык, стресс, сыыһа аһааһын, утумнааһынынан бэриллэр ыарыы киирэр.

Гипертония онкология араак ыарыытыгар тэҥнэһэр күүстээх.  Искэн туһунан истибит киһи барыта этэ тардар, куттанар. Хаан баттааһына үрдүүрүгэр ким даҕаны кыһаллыбат, баар да баар, бары ыалдьыахтаахпыт курдук саныыбыт.

Хаан баттааһына тоҕо үрдүүрүй?

1. Үгүс дьоҥҥо ыарыы сибикитэ суох буолар. Киһи дабылыанньата биллэрбэккэ күүскэ өрө тахсыан сөп, хас эрэ сыл устата үрдүк турукка сылдьан баран эмискэ инфаркт, инсульт буолан тутатына ыалдьан, эмискэ суорума суолланыан сөп.

 

2. Ыарыһах хаһан даҕаны бырааска көрдөрүммэт буоллаҕына... Хаан үрдээһинэ эмискэ инфаркт, инсульт ыарыыга тиэрдиэн сөп. Бу киһи хаан үрдээһинэ ыарыылааҕын өр кэмҥэ билбэккэ сылдьыан, олус баалатыан сөп. Оннук элбэх киһи эмискэ өлөр.

 

3. Киһи күн аайы дабылыанньа түһэрэр эми иһэр, ол үрдүнэн хаана үрдүүр буоллаҕына... Хайаан даҕаны быраас эмин дозатын көннөрөн биэриэхтээх эбэтэр эмин уларытыахтаах. Сороҕор ис, оһоҕос киртийбит, киһи хойуута мэлдьи хаайтарар, мээнэ аһыыр буоллаҕына эмиэ дабылыанньата тахсар, оччотугар ыраастаныан наада.

4. Туустаах ас эмиэ хаан баттааһынын үрдэтиэн сөп. Билиҥҥи кэлии  ас элбэх туустаах. Гипертоник сууккаҕа 3 грамм тууһу сиэхтээх.

5. Ыарыһах эмин кэмигэр испэт, көтүтэр, умнар. Эбэтэр дабылыанньата тахсыбыт эрэ кэмигэр иһэр буоллаҕына, эмэ туһалаабат буолуон сөп. Дабылыанньа эмэ эмтээбэт диэн өйдөөҥ, кини эһигини харыстыахтаах эрэ. Биир дабылыанньа эмэ сүрэххин, хараххын, бүөргүн харыстыыр.

 

6. Гипертония эмин хаһан даҕаны сарсыарда иһимэ, киэһэ утуйуоҥ иннинэ ис, үчүгэйдик утуйуоҥ. Дабылыанньа түүн утуйа сытар кэмҥэр уоран тахсар. Ол иһин инфаркт, инсульт ыарыыттан дьон үксэ түүн үөһэ тыыннара быстар. Суһал көмө, быраас кэлэригэр тиийбэккэ хаалыахтарын сөп.

 

7. Дабылыанньа эмин көтүтэр, сынньатар табыллыбат. Эбэтэр сорох дьон өр кэмҥэ иһэн баран, хаан баттааһына биир кэм буоллаҕына, үчүгэй буоллубут, үтүөрдүбүт диэн эмтэрин испэттэр. Оччоҕо ыарыылара хос көбөр, бумеранг курдук төттөрү кэлэ турар.

 

8. Гипертония психосоматикаттан быһаччы тутулуктаах. Ол аата киһи санаатыттан, майгытыттан бу ыарыы көбүөн сөп. Холобур, сорох ийэлэр, эбэлэр бэйэлэрин умнан туран, чугас дьоннорун олохторугар бааһаллар, орооһоллор, хонтуруоллууллар. Кинилэр бу ыарыынан ордук ыалдьыахтарын сөп.

9. Киһи бэйэтин көрүммэт, санааҕа ылларан элбэхтик аһыыр, ол түмүгэр уойар.  Кэнники кэмҥэ төрөөбүт аспытын таҥнаран, тас дойду  аһылыгын амсайарбыт үксээтэ, сорохтор көстүлэр да диэххэ сөп. Сонун дойду аһа уратыта диэн амтаннаах, туустаах, аһыы, сытыы сыттаах, минньитэр абылаҥнаах, киһини тардар күүстээх. Тас дойду аһа мөкүтэ элбэх, рафинированнай технологиялаах оҥоһуллар (ол аата бородууксуйа өр буорту буолбатын диэн араас технологияны туһаналлар. Харчы хамсыырын, бизнес сайдарын туһугар ону-маны тобулаллар). Бары буортулаах ас буоларын бэркэ билэбит, ол эрээри син биир сиибит. Эбиитин үлэ кэннэ аччык сылдьан мээнэ аһы атыылаһабыт, аччык мэйии глюкоза көрдүүр, түргэнник тотор аска наадыйар. Ол иһин бэйэҕит да билбэккитинэн оннук аһы ылбыт буолаҕыт.  Улааппыт, сиппит-хоппут киһи элбэхтик аһыыра көҥүллэммэт, уҥуоҕа улааппат, ол оннугар мээнэ аһаабыта сыаҕа кубулуйуон сөп. Уойбут, улахан истээх киһи ыарахан куулу сүгэргэ тэҥнэһэр. Ыйааһыныҥ эбилиннэҕинэ, аҕылыыгын, уҥуохтарыҥ уйбат буолаллар.

Хайдах харыстанабыт?

✅Дабылыанньаҥ эмин куруутун көтүппэккэ ис.

✅Сылга биирдэ-иккитэ бырааска көрдөр, сүбэлэт. Ыалдьыбыт эрэ кэмҥэр буолбакка, чэгиэн сылдьар кэмҥэр эмиэ көрдөрүн, эрдэттэн харыстан.

✅Хаан сүүрэр тымырдара бааһырбытын ОМЕГА 3 (рыбий жир) эрэ харыстыыр, сүһүрүүнү бохсор, олус күүстээх көмөлөһөр дьайыылаах.

✅Сүрэх кальцийа, магнийа тиийбэт буоллаҕына баарын биллэрэр. Ол иннинэ кальций, магний састааптаах минералла ис.

✅Сүрэх КОЭНЗИМ Q10 диэн бэйэтэ ферменнээх. Коэнзима бүттэҕинэ эмиэ ыалдьар, ытыыр, сүрэх үлэтэ кэһиллэр. Онон Коэнзимы хайаан даҕаны эрдэттэн ис.

✅ Дьахтар биилэ ортотунан 85 см, эр киһи биилэ 95 см буолар.

✅Сөпкө аһыыр киһи бэйэтин таптыыр уонна убаастыыр буолар. Хас күн аайы 30 мүнүүтэ сатыы хаамыҥ, сэрээккэлээҥ, үҥкүүлээҥ, мэлдьи үөрэ-көтө сылдьыҥ!

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Спорт | 14.01.2022 | 20:42
«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Ханна да тиийдэххэ, физкультуранан уонна спордунан утумнаахтык дьарыктанааччылар бааллар.  Хамсык ыарыы өрө турбут кэмигэр дьарыктанааччылар ахсааннара эбиллэ турара үөрдэр. Онлайн ситимин нөҥүө көхтөөхтүк дьарыктыыллар. Балтараа сыллааҕыта тэриллибит “Финанс” РИК гендириэктэрэ Дмитрий Захаров салайааччылаах “Sakhalifting”-турникка тардыныы бассаап-бөлөх ааспыт сылы дьоһуннук түмүктээтэ. Кэккэлэрэ да хаҥаан иһэр, көрдөрүүлэр да тупсаллар. 13 саастаах оҕотуттан...
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Сонуннар | 11.01.2022 | 12:00
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Тохсунньу 8 күнүгэр «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция үөрүүлээхтик арылынна. Манна 34 оройуонтан 1 700 тахса үөрэнээччи бэйэлэрин научнай-чинчийэр  үлэлэрин түмүгүн билиһиннэрэллэр.  «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция куораттааҕы түһүмэҕэр 2021 сыл сэтинньи 10 күнүттэн ахсынньы 16 күнүгэр диэри дистанционнай форматынан...
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Сонуннар | 11.01.2022 | 16:00
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Олохтоох дьаһалта «Быдан Эргиир» ХЭТ киин куоракка колумбарийдаах крематорий тутарыгар көҥүлү биэрдэ. Ити туһунан куорат баһылыгын нэдиэлэтээҕи планеркатыгар этиллиннэ диэн иһитиннэрдэ  Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата.  Куораты тутууга уонна тырааныспар инфраструктуратыгар Департамент информациятынан, 2021 сыл кулун тутар ыйыгар «Национальная мемориальная компания» ХЭТ диэн Арассыыйа территориятыгар кремациялыыр комплекстары тутуу операторыттан коммерческай этии киирбит....
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Сонуннар | 11.01.2022 | 14:00
Окружной шоссеҕа саҥа светофордар
Олохтоох дьаһалта тырааныспарга уонна суол инфраструктуратыгар Управлениетын информациятынан, Окружной шоссеҕа суолга куттал суох буолуутун хааччыйар сыаллаах икки светофор холбоммут. Кинилэр суол икки өттүнэн – Окружной шоссе быһа охсуһуутуттан уонна Космонавтар  уулуссаларыттан чугас тураллар. Бу туһунан Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.  Светофордар суол икки өттүнэн барар тырааныспары тэҥҥэ тохтотор гына оҥоһуллубуттар. Оччоҕо...