01.08.2021 | 16:00

Дьэ, сүбэһит

Дьэ, сүбэһит
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Сааскы күн сандаара тыгара кэрэ да буоллаҕаа. Аана, халлаан сылыйан, син онно – манна барар буолан үөрэ сылдьар. Кыһыҥҥы тымныыга хаайтаран, ыарытыйан даҕаны, дьиэҕэ олорон дьүүкээрэ сыста.
Күн барахсан сардаҥата сирэйин сылаастык кууспахтыырыттан, ириэс тыал сирэйин сэмээр имэрийэн ыларыттан астына – астына, хааман истэ. Ол иһэн күндү дьүөгэтин Маайатын көрүстэ. Өр көрсүспэтэх буоланнар, үөрэн бөҕө.
 –  Хайаа, дорообо, Маайа! Хантан көһүннүҥ?  –  Аана чаҕаара түстэ.
– Ыалдьан, балыыһаттан эмтэнэн таҕыстым …
– Тыый, ол айылаах тугуҥ ыалдьан балыыһаланныҥ? – диэн Аана дьүөгэтин аһыммыт хараҕынан көрөн турда.
– Дьэ, сэгэриэм, кырдьыгынан эттэхпинэ, туоҕум ыалдьарын билбэтим. Эдэр оҕолор көрөллөр, туох эрэ диэн нууччалыы тылы кыбытан быһаараллар. Дуолун өйдөөбөппүн да, эмтэрин иһэн син бэрт буоллум.
– Оо, буоллаҕа, ол хайдах тугуҥ да ыалдьарын билбэт эрээри  молохочуостарга уоппут оҥорторо сылдьаҕыный? Дьэ, туох диэн ыарыы үһү? Нууччалыы да буоллун, этэн көр, – диэн Аана токкоолоһон турда. Уруккуттан ыарытыйар буолан, ыарыы аатын син удумаҕалатар, эмин да таба туттан эмтэнэрэ үгүс буолан, арыт биэлсэрдээҕэр ордук сананан кэлэр үгэстээх.
– Туох эрэ коруоналаах сосуд сужениелаан, онтон сердцебиенньэлиир үһү туох эрэ, онтон капилярдар быһыта баран көҕөрөр үһүлэр.
– Һэ, олох нойосуус үөрэппиккин дуу? – Ааныс саҥа аллайда .
– Хайдах нойосуустуом суоҕай? Күн аайы киирэн быһаарбыта буолаллар буоллаҕа дии. Дьэ, туох диэн ыарыы эбитэ буолла? Эн билэриҥ буолаарай?
– Дьэ, дьүөгээ, мин өйдүүрбүнэн, коруоналаах сосуд диэн буоллаҕына, наака, төбөҥ буолуохтаах, корона төбөҕө сылдьар буолбат дуо? Онтон ,,сосуд” диэн иһит буоллаҕа дии. Онтон иһиккэ тугу кутаҕын? Убаҕаһы кутаҕын. Оччоҕо төбөҕө туох иһиттэниэн сөбүй? Хааны эрэ иһиттиэххэ сөп. Ол хааны төбөҕө туох иһиккэ кутуохха сөбүй? Тымырга эрэ. Онон сылыктаан, анааран көрдөххө, тымырдарыҥ ыалдьаллар эбит.
– Тымырым даа? Хотуой, ол тымыр хайдах ыалдьар үһү? Аата сүрүн! – диэн Маайа сөҕөн хараҕын муҥунан көрдө.
– Хайдах ыалдьыа суоҕай? Ыалдьан кыарыыр эбит, “сужениелаах” диэбиттэр диигин буолбат дуо? Онон анааран көрдөххө, төбөҕөр тымырдарыҥ кыараан, хааҥҥын бүөлээн, үчүгэйдик сүүрдүбэттэрин түмүгэр, сүрэҕиҥ ноҕоруускалаан ыалдьар буолуон сөп эбит, – диэн Аана ,,аһара бэркэ быһаардым” диэн астынан хоноллон аҕай турда.
– Дьэ, итиччэ быраас курдук сананан быһааран баран, хайдах эмтэнэри билэриҥ буолаарай ? – диэн Маайыс дьүөгэтин дьээбэлээх хараҕынан көрөн турда. 
Мин санаабар, дьиэҕэр олорбокко, иистэнэргин тохтотон, таһырдьа сылдьыаххын наада. Өссө кыратык сүүрэ түһэриҥ бэрт буолуо этэ.
– Онтон, дьүөгээ, эн тоҕо таһырдьа быкпат буоллуҥ? Тугуҥ ыалдьар? – диэн аны Маайыс токкоолоһор уочарата буолла.
– Мин диэн хаама сылдьар ыарыы хаата буоллаҕым дии. Сүрэҕим, төбөм ыалдьар.
– Һэ, онтон мин курдук ыарыылаах эбиккин буолбат дуо? Оччоҕо тоҕо таһырдьа сүүрбэккин, хаампаккын ? – диэн Маайыс дьүөгэтин ыган турда.
– Хотуой, ол мин эн курдук ыарыылаах үһүбүн дуо? Атын соҕус буоллаҕа дии.
– Ээйиис, ол сүрэх ыарыытыгар барыларын таһырдьа сырытыннараллар диэн баран, эн сүбэ эрэ биэрээччиннэн сылдьаары гынаҕын дуо? Тугу барытын бэйэттэн саҕалаан сүбэлиир ордук буолаарай? Тугу да түмүктээн билбэт эрээри “үһү-бадах” сүбэлээбит да диэн, – аны Маайыс куолулаан турда.
– Хотуой, өссө босхо сүбэ истэн баран, махтаныаххын билбэккэ, куолулаан тураары гынныҥ дуо? – Аана өһүргэнэ быһыытыйда.
– Ол бэйэҥ боруобалаабатах аата, миигин сүүрдэн-көтүтэн, бэйэҥ этэриҥ курдук, миэхэ уоппут оҥороору гынаҕын дуо?– диэн Маайыс сөбүлээбэтэҕин биллэрэн, тыаһы иһиллээбит көтөр курдук хонойуоҕунан хонойон турда.
– Чэ, ээх, дьүөгээ, иккиэн ыарыһах ааттаах дьон эмиэ туохпут бэрт былдьаһыытай. Барыах, миэхэ, онно баран кинигэни хаһан көрүөх, хайдах эмтэнэр туһунан булуохха, – диэн Ааныс, Маайыһа кыйахаммытын билэн,  аны “сосуда сужениелаан” охтон түһүө диэн, куттанна.
– Хата инньэ диэ, барыахха, – диэн баран Маайыс дьүөгэтин хонноҕун анныттан ылан, Ааныс дьиэтин диэки бара турдулар.

Ымыычаана, Һунтаар

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Замполит Александр:  «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Дьон | 12.07.2024 | 12:00
Замполит Александр: «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Бу сурук кэлбитин туһунан миэхэ Уус Алдан улууһун социальнай политика салаатын үлэһитэ, хаһыаппар сырдаппыт, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан үлэлии сылдьар Наталья Охлопкова от ыйын 3 күнүгэр эрийэн, хаһыаккар таһаарыаҥ дуо диэбитин тута сөбүлэспитим. Онон, сурук хайдах баарынан тылбаастаан, ааҕааччыларбар тиэрдиэм, Саха сирэ дьоруойдарын билиэхтээх!   “Наталья, дорообо! Мин аатым Александр. Мин...
Мария Мигалкина:   «Кэлии сиэмэлэринэн үлүһүйүмэҥ»
Дьон | 19.07.2024 | 10:00
Мария Мигалкина: «Кэлии сиэмэлэринэн үлүһүйүмэҥ»
Мин бүгүн ааҕааччыларбар, ордук хаһаайкаларга, 35 сыл үлэлээбит уопуттаах агроном, билигин биэнсийэлээх, дойдутугар сайылыы сылдьар Мария Семеновна Мигалкинаны кытта тэлгэһэтигэр тиийэн, үүнээйитин, сибэккитин көрө-көрө, дуоһуйа, астына кэпсэттим.   Сибэккигэ уоҕурдууну хото туттабын Бастатан туран ааҕааччыларга циния диэн сибэкки туһунан кэпсиэҕим. Урут биһиги “Циния обыкновенная” диэни олордор этибит, билигин “Циния кустовая” диэн...
Дьулустаан Ноговицын: ДЬУЛУС! ТУЛУС! КЫАЙ!
Дьон | 11.07.2024 | 10:00
Дьулустаан Ноговицын: ДЬУЛУС! ТУЛУС! КЫАЙ!
«Киин куорат» хаһыат бүгүҥҥү ыалдьыта – Туймаада туонатын Үрүҥ Тунах ыһыаҕын «Дыгын оонньуулара» күөн-күрэһин Таас Боотура, быйылгы күрэх муҥутуур кыайыылааҕа Дьулустаан Ноговицын.   Дьулустаан Ноговицын: – Дьокуускай куорат 1№-дээх баһаарынай чааһын байыаһа, төрөппүттэригэр соҕотох уол, эдьиийигэр быраат, тапталлаах кэргэн, үс оҕо амарах аҕата; – Мас тардыһыытыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин, Арассыыйа уонна аан...
Изабелла Попова: Сүрэхпэр сөҥөрбүт дьүөгэлэрим
Дьон | 19.07.2024 | 12:00
Изабелла Попова: Сүрэхпэр сөҥөрбүт дьүөгэлэрим
Арассыыйа үөрэҕириитин туйгуна, Саха сирин үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, хас да кинигэ ааптара Изабелла Ильинична Попова бүгүн өрөгөйдөөх үбүлүөйүн көрсө өссө биир кинигэтин сүрэхтиир. Дьэ, кырдьык, сүрэхтиир... Сүрэҕин сылааһын иҥэрбит кинигэтин!   Ахтар-саныыр дьүөгэлэрим, Аламаҕай сэгэрдэрим, Саһарҕалаах сарсыардабын Сандаарытар куоларым!   Сүр... Сүрэх, сүрдээх, сүрэхтиир... Сахабыт тыла барахсан тугун бэрдэй! Биир тылтан силистэнэн-мутуктанан...