07.07.2022 | 14:00

Бырдах

Бырдах
Ааптар: Розалия ТОМСКАЯ

Учуонайдар бырдаҕы 400 000 төгүл улаатыннаран көрбүттэр – кини төбөтүгэр 100 харахтаах эбит. Биир аччык бырдах ыйааһына – 1 миллиграмм, топпут бырдах – 5 миллиграмм. Айаҕар 48 тиистээх, 3 сүрэхтээх – биир ортотунан уонна икки кынатыгар эмиэ туһунан сүрэхтэрдээх. Хас биирдии сүрэҕэ икки кылаапаннаах.

Бырдах сылааһы билэр уорганнаах. Маннык уорган, бэл, чыычаахтарга суох. Ол аата кини хараҕынан буолбакка, ордук сылааһынан сирдэтинэр. Онон хараҥаҕа кумаар көрбөт дии  саныырбыт сыыһа эбит. Кыһыл оҕо этин температурата улахан киһиттэн үрдүк буолар, онон түүн ордук оҕону буулуур.

Хааны анаалыстыыр уорганнаах. Икки киһиттэн биирин, минньигэс диэбитин эрэ талан уулуур.

Хааны убатар кыахтаах. Киһи хаана хойуу буолан, бырдах ону бэйэтэ убатан иһэр.

Бастаан ыстыырыгар ыарыытын биллэрбэт анестезиялаах. Ол иһин ыарыытын, ыстаан, хааммытын испитин эрэ кэннэ, анестизията аастаҕына билэбит.

Киһини-сүөһүнү тыһы эрэ бырдах ыстыыр, атыырдар үүнээйи сүмэһининэн аһылыктаналлар. Тыһылар хааны сымыыттаары иһэллэр. Хаанынан тимир уонна белок киирэр. Топпут бырдах 200-чэкэ сымыыты уурар кыахтаах. Оттон аччык бырдах 5-10 эрэ сымыыттыыр эбит.

Киһи кулгааҕар иһиллэр дыыгынас саҥа – тыһы бырдах кынатын тыаһа. Сөкүүндэҕэ 600-тэ сапсынар буолан, итинник тыастаах. Маннык тыаһынан кини атыыры ыҥырар. Атыырдар тыһы кумаар кынатын тыаһынан сааһын билэллэр, аҕа саастаахтарын ордороллор.

 

Бырдахтан харыстанар ньымалар

Бырдах гвоздика, базилик, эвкалипт уонна анис сытыттан куттанар эбит.

1. Валериана сыта уонна табах буруота кумаары киэр кыйдыыр.

Камфора сытын эмиэ сөбүлээбэт.

2. Өтөххө үүнэр көнө сүрүннээх дороххой от – локуура (пырей) сытыттан кумаар куотар.

3.  Черемуха эбэтэр базилик сибиэһэй сэбирдэхтэрин кырбаан, сыт таһааран, бырдаҕы үүрүөххэ сөп.

4.  Гвоздика, базилик, анис уонна эвкалипт. Бу арыыларынан бистэ сырыттахха эбэтэр духига таммалатан тутуннахха, бырдах чугаһаабат. Чүмэчигэ эбэтэр кутаа уокка эмиэ кутуохха сөп.

Уокка холбонор фумигатор анал убаҕаһа бүттэҕинэ, 100 бырыһыаннаах эвкалипт сүмэһинин туттуохха сөп.

5. Чааһынай дьиэҕэ, даачаҕа түннүк анныгар бузина олортоххо, үөнү-көйүүрү дьиэҕэ киллэрбэт. Түннүк анныгар помидор үүнэрэ эмиэ үөнтэн-көйүүртэн харыстыыр.

6. Тиит эриэхэтигэр сылабаарда оргутуҥ, кутаа уокка кытыан, эрбэһин отун быраҕан буруолатыҥ.  

7. Сытыган эрбэһин отун оргутан биһиннэххэ, бырдах ыстаабат.

 

Бырдах бааһын оһордорго:

— 1 ч. нь. соданы 1 ыст. ууга суурайан соттобут.

— Ууга нашатырнай испиири холбоон сотуннахха, кыһыппат.

— Марганцовкалаах уунан сотуннахха, кыһыйарын уоскутар.

— Бырдах сиэбит сирин кефиринэн биһиннэххэ, испитэ хаптайар.

— Черемуха, петрушка, мята, биэс тымырдаах от сэбирдэҕинэн сотуннахха, бааһы уоскутар.

— Былыргы «Звездочка» бальзам эмиэ олус туһалыыр.

Кумаардар араҕас, саһархай өҥү сөбүлээбэттэрин учуонайдар быһаарбыттар. Даачаҕа, ойуурга тахсаргытыгар араҕас таҥаһы таҥна сылдьыҥ.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Николай Винокуров:  «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
Дьон | 19.11.2022 | 18:00
Николай Винокуров: «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
«Боотур» этэрээт байыастарын ортотугар биһиги биир дойдулаахпыт Алаһыай нэһилиэгиттэн төрүттээх Николай Винокуров баарын истэн, кэпсэтиэхпин баҕардым. Ол эрэн сэһэргэһиибин хайдах-туох саҕалыахпын тобуларбар олус ыарахан этэ. Бу үлэ, үөрэх, сайдыы, тэрээһин туһунан суруйуу, кэпсэтии буолбатах... Бу — олох, дьылҕа, тыын былдьаһыы, өлүү-сүтүү, инники олох иһин охсуһуу туһунан сэһэргэһии. Николай тута хоруйдаабытыгар...
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьон | 25.11.2022 | 10:20
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьокуускайга саха тылын учууталларын сийиэстэрин сэргэ өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо декадата ыытылла турар. Оттон чулуу айымньыбыт баай философиятын кэлэр ыччакка тиэрдэр биир бэртээхэй ньыманан тыйаатыр буолар. Бу дьыл сэтинньитигэр Олоҥхо тыйаатыра «Дьорҕостой Бэргэн» куукуланан испэктээк туруоран сүрэхтээбитэ. Режиссер Гаврил Мэҥкээрэп Николай Калинович Шамаев-Чопчухаан (Үөһээ Бүлүү) олоҥхотунан туруоруутун Дьокуускай куорат хас да уһуйааныгар...
Мария Матвеева:  «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Дьон | 26.11.2022 | 10:00
Мария Матвеева: «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Тыа сиригэр көмүс куоластаахтар, үҥкүүһүттэр, айар, суруйар дьон баалларын куруук кэрэхсии, сэргии истэбит. Ханна да сырыттарбын талааннаах дьону кытта билсэрбин, санаа атастаһарбын туохтааҕар да ордоробун.
Элэгэнтэй Адамов:  «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Дьон | 20.11.2022 | 11:00
Элэгэнтэй Адамов: «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Бүгүҥҥү нүөмэргэ Чурапчы улууһун Чакыр нэһилиэгин олохтооҕо Элэгэнтэй Адамовы кытта тыа сирин олоҕун, итэҕэл, уус идэтин, сайдыы, норуот дьылҕатын, кэскилин туһунан сэһэргэстибит. Дьоҕурдаах киһи анаарыыта киэҥэ, этэр тыла оруннааҕа сөхтөрдө.