07.10.2020 | 17:39

Бэлисипиэтинэн умнуллубат айан

Бэлисипиэтинэн умнуллубат айан
Ааптар: Киин Куорат

Өрөбүл күннэри  киһи сынньанаары, сиппэтэҕин ситэрээри, санаатын сааһылаары кэтэһэр. Ол курдук, биһиги, велосканди бөлөх кыргыттара: Яковлева Нюргустана Павловна, Яковлева Мария Егоровна, Петрова Домна Егоровна сааскыттан ыра санаа оҥостубут биир идеябытын олоххо киллэрдибит. Ол курдук, Ньурба-Түүкээн хайысханан бэлисипиэтинэн  айаннаан кэллибит.

Халлааммыт туран  биэрэн, суолбут тупсан, айанныырга үчүгэй, харгыһа суох сырыттыбыт. Ньурбаттан сарсыарда 6 чааска хоҥнубуппут. Чаппанда, Дьаархан, Марха муостатыгар, бэлиэ сирдэргэ тохтоон, сирбитин-уоппутун аһатан, айылҕа кэрэ көстүүлэрин хаартыскаҕа түһэрэн, Хаҥаласка эбиэккэ тиийбиппит.

Нюргустана дьонугар, саха сайдам ыалыгар Афанасьевтарга ыалдьыттаабыппыт. Сатабыллаах хаһаайка Афанасьева Маргарита Иннокентьевна көрсөн, кучу чэйинэн, араас морсунан, оҕуруот дэлэгэй аһынан, сир аһын араас көрүҥүн барыанньатынан, сибиэһэй сүөгэйинэн, арыылаах алаадьынан күндүлээбитэ.

Хаҥаластар бэрт интэриэһинэй музейдаахтар диэни истибиппит да, көрө илик этибит. Ыал  аҕа баһылыга Ариан Афанасьев бэрт түргэнник музей дириэктэрин кытта кэпсэтэн, көрө барар буолбуппут. Варвара Андреевна Петрова аатынан краеведческай музей дириэктэрэ Зинаида Васильевна үөрэ-көтө  көрсүбүтэ.

Бары ытыктыыр киһибит Варвара Андреевна олоҕун кэпсиир экспонаттары, хаартыскалары, үлэлээн ааспыт сылларын кэпсиир ахтыылары, бу дьоҕус гынан баран, олус суолталаах музейга сэргээбиппит. Уу чуумпуга Зинаида Васильевна наҕыллык, хас биирдии экспонат туһунан истиҥник кэпсээбитэ. Хос хос туһунан тематикалаах. Манна – Сата уустара урут тутта сылдьыбыт тэриллэрэ, оҥоһуктара, туттубут иһиттэрэ. Биһиги билбэтэхпитин билэн, история кэрэһитэ буолан турар урукку тэриллэри, иһиттэри, оһуордары сөҕө-махтайа көрбүппүт. Айаннаан иһэрбитин да умнан ылбыппыт.

Норуоттар икки ардыларынааҕы "Фестиваль Вудфордской печи" тимир уустарын онлайн бэстибээлин кыттыылааҕа, элбэх куонкурус кыайыылааҕа, призера Ариан Васильевич Афанасьев оҥоһуктарын, оҕолор үлэлэрин кэрэхсээбиппит. Хомустара,  эчи, нарынын, оһуордара намчытын. Быһахтара сытыытын! Эр киһи курун оһуора туспа кэпсиир суолталааҕын бэркэ интэриэһиргээбиппит.

Ариан Васильевич уус кыһатыгар оҕолору эбии үөрэтэр, дьарыктыыр эбит. Оҕолор улахан киһиттэн итэҕэһэ суох олус мындыр  оҥоһуктаахтар. Харах хайгыы эрэ көрөр. Аны таһырдьа тахсан Ариан Васильевич тимири уһаарар оһоҕу көрдөрбүтэ, соторутааҕыта буолан ааспыт тимир уустарын бэстибээлин туһунан кэпсээбитэ.

Истиҥ кэпсэтии, талааннаах дьоннуун алтыһан, үлэлэрин көрөн, ситиһиилэрин кэрэхсээн, санаабытыгар, өссө күүс-уох эбинэн айаммытын салҕаабыппыт.

Хаҥаластан тахсыыбытыгар мохсоҕол көтөр олорорун көрбүппүт. Айаммыт мэлдьи аргыстаах буолар диэн үөрбүппүт.

Бэлисипиэппит көлүөһэтэ сыыйыллан тыаһыыра эрэ иһиллэрэ. Кыргыттарым харахтарыгар сөҕүү, киэн туттуу... Суолбут ырааҕын, онон-манан оллур-боллур да түһүүлээҕин-тахсыылааҕын билбэккэ, Хаҥаластан Түүкээҥҥэ диэри бэрт түргэнник айаннаабыппыт.

Бу айаммыт дьоһун-мааны дьоннуун билсиһиини бэлэхтээтэ, кинилэр талааннарыгар өссө сүгүрүйдүбүт. Ариан Васильевич, талааныҥ өссө арыллан истин, ситиһии кынаттан!

Санаа... Киһини кынаттыыр, сырдыкка, кэрэҕэ угуйар сүдү күүстээх. Уһун айаммытыгар бииргэ сылдьыбыт, биир санаанан салайтарбыт кыргыттарбар махтанабын. Биһиги чугастааҕы дэриэбинэлэргэ тиийэн, тыыммытын эрчийэн, тапталлаах Куочайбытыгар көнүл бэлисипиэттээн, эрдэттэн дьарыктаах буолан, сыалбытын ситистибит.

Дьэ, итинник айаннаан икки улууһу ситимниир Түүкээммит саҥа муостатыгар тиийэ сырыттыбыт.

Домна Петрова, Ньурба

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
Сонуннар | 18.05.2022 | 15:00
Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
«Развитие овощеводства и картофелеводства» саҥа федеральнай бырайыак чэрчитинэн субсидия бэриллэр буолуоҕа. Манан дьоҕус уонна орто предпринимателлэр, маны сэргэ, “самозанятайдар” уонна кэтэх хаһаайыстыбалаах дьон эмиэ туһаныахтарын сөп. Ол курдук, судаарыстыба хортуоппуйу уонна да атын оҕуруот аһын олордуунан дьарыктанар оҥорон таһаарааччылары өйүүр миэрэлэри кэҥэтиэҕэ. Бу туһунан уураахха Арассыыйа бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлэ Михаил Мишустин...
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Сынньалаңңа | 12.05.2022 | 12:30
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Тоҥ буору тобулан тахсар хорсун сибэкки ньургуһун барахсан олоххо тардыһыытынан, кэрэ көстүүтүнэн эрэ буолбакка, араас ыарыыны эмтиир кыахтааҕынан өбүгэ саҕаттан аатырар. Аныгы үйэ киһитэ ньургуһунан хайдах эмтэниэн сөбүй? Бу туһунан айылҕаттан айдарыылаах норуот эмчититтэн туоһуластыбыт. Юлия Юрьевна Николаева – норуот эмчитэ, “Арчы дьиэтин” иһинэн үлэлиир өбүгэ үгэһин, сиэрин-туомун дьоҥҥо тарҕатар,...
Дьокуускайга саҥа сквер баар буолуоҕа
Сонуннар | 08.05.2022 | 09:01
Дьокуускайга саҥа сквер баар буолуоҕа
Саха АССР Конституциятын уонна Декларациятын бэлэмниир хамыыһыйа кыттыылааҕа Георгий Семенович Ефимов быйыл төрөөбүтэ 130 сылын туолла. Г.С. Ефимов 1892 сыл муус устар 10 күнүгэр Дьааҥы Бастакы Дьуhаал (билиҥҥи  Дулҕалаах) нэһилиэгэр Семен Васильевич Ефимов-Дьуhаал Сэмэн дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ. Дьэкиимэп аҕа ууhуттан өрөбөлүүссүйэ иннинэ Дьааҥы биллэр баайдара, меценаттара, үөрэхтээхтэрэ, улуус кулубалара үөскээбиттэрэ....
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Куорат олоҕо | 14.05.2022 | 15:00
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Кэлэр сэрэдэҕэ, ыам ыйын 18 күнүгэр, аан дойдуга Музей күнэ бэлиэтэнэр. Быйыл Таатта улууһугар кыраайы үөрэтэр музей тэриллибитэ 77 сыла.   Музей тэриллиитэ норуодунай худуоһунньук И.В. Попов аатын кытта ыкса ситимнээх. Дэгиттэр дьоҕурдаах, хас да экспедицияҕа сылдьыбыт (бастакы Сибиряковскай экспедиция 1894-96 сс.), баай матырыйаалы муспут буолан да буолуо, 1938 с. саҕалаан...