17.04.2020 | 10:25

“Баһаалыста, дьиэҕитигэр олоруҥ”

“Баһаалыста, дьиэҕитигэр олоруҥ”
Ааптар: Киин Куорат

Медиктэр социальнай ситимнэргэ: “Биһиги эһиги тускутугар үлэбитигэр хаалабыт. Эһиги биһиги туспутугар дьиэҕитигэр олоруҥ”,- диэн флеш-моб ыыттылар. Чахчы, билигин ыарахан эпидемияны утары охсуһуу инники кирбиитигэр үрүҥ халааттаах аанньаллар тураллар.

Саха сирин быраастара эмиэ бу флеш-мобка кыттыһан, өрөспүүбүлүкэ олохтоохторун “самоизоляцияҕа” олорорго ыҥырдылар. Оттон поликлиникаларга ыарыһахтары дьиэҕэ тиийэн көрүү ньымата ордук туһаныллар буолла. Холобур, Дьокуускайга 1-кы нүөмэрдээх поликлиника 554 үлэһититтэн 377 эмчитэ дьону дьиэҕэ көрүүгэ көспүт. Поликлиникаҕа бэйэтигэр улахан дьоҥҥо уонна оҕолорго суһал көмө кабинеттара үлэлииллэр. Ыарыһахтарга дьиэнэн сылдьар биригээдэлэр тэриллибиттэр. Коронавирус сэрэйилиннэҕинэ, суһаллык анал биригээдэ тиийэр. 1 саастарын туола илик оҕолору уонна хат буолбут дьахталлары учаскуобай быраастар дьиэҕэ тиийэн көрөллөр. Чэпчэтиилээх эми ылар араҥаҕа быраастар уонна сиэстэрэлэр эмтэрин илдьэн биэрэллэр.

Инбэлииттэр сыллата ааһар хамыыһыйаларын ыраахтан олорон ааһыахтарын сөп – докумуоннарын МСЭ бюротугар ыыталлар.

Дьокуускай поликлиникаларыгар быраастар ыарыһахтары дьиэлэринэн кэрийэллэригэр анаан СӨ Бырабыыталыстыбатын массыыналара көмөҕө кэлбиттэрэ.

Доруобуйа харыстабылын тэрилтэлэрин үлэһиттэрэ бары саҥа эпидемияны утары үлэҕэ суһал үөрэҕи аастылар. Үлэ чааһын кэнниттэн эмчиттэри дьиэлэригэр таһыы тэрилиннэ. Сорох эмчиттэри дьиэлээхтэриттэн тэйитэн, гостиницаҕа олордор ньыма эмиэ олохтонно. Дьокуускай куорат Үөрэххэ салаатын көҕүлээһининэн, медиктэр оҕолоро суукканы эргиччи үлэлиир оҕо саадыгар сылдьар кыахтаннылар. Балыыһалар саастаах үлэһиттэрин уоппускаҕа ыыттылар.

Оттон үтүө санаалаах дьон эмчиттэргэ ким туох кыахтааҕынан көмөлөһөр. Ол курдук, киин куоракка бэлэм аһы аҕалан биэриинэн дьарыктанар сулууспалар коронавируһу утары үлэлии сылдьар эмчиттэргэ босхо ас таһаллар. Ол аата кинилэртэн ас сакаастаан аһаабыт дьон, эмчиттэргэ барар ас сороҕун уйунабыт, үтүө дьыаланы оҥоробут.

Индрайвер таксига медиктэр сакаастара көстөр гына, анал бэлиэ тахсан кэлэр гына оҥоһулунна – таксист бэйэтин баҕатынан эмчити буор-босхо эбэтэр чэпчэтиилээх тарыыбынан тиэйиэн сөп.

Иммунитеты хайдах күүһүрдэбит

Киһи иммунитета ийэ иһигэр үөскүөҕүттэн сайдан барар. Ол эрэн олох укулаата хайдаҕыттан доруобуйа туруга олус тутулуктаах. Иммунитет үлэтин, бастатан туран, күннээҕи аһылык сүрүннүүр. Аһылыкпыт иҥэмтиэлээх, туһалаах битэмииннэрдээх буолуохтаах. Натуральнай эт, балык, үрүҥ ас доруобуйаҕа туһалаахтар.

Белок, углеводтар уонна сыа – күннээҕи аһылыкка хайаан да баар буолуохтаахтар. Диетологтар сүбэлииллэринэн, кэлбэккэ-барбакка дьиэ иһигэр хааллан олорон бурдук астан, фастфудтан, минньигэс астан аккаастаммыт ордук. Бу ааттаммыт астар бары чэпчэки углеводтар буолан, киһи сиэтэҕинэ, түргэнник аччыктыыр, ол иһин уойарга барар.  Уустук углеводтар – кытаанах бурдуктан оҥоһуллубут мохоруону, отруби булкаастаах килиэби сиир табыгастаах. 

Күннээҕи аспытыгар хайаан да сыа баар буолуохтаах эбит. А, D, Е, K битэмииннэр балык, эриэхэ сыатыгар бааллар.

Иммунитеты сайыннарар туһугар саамай сүрүнэ уубутун хана утуйуохтаахпыт. 7-8 чаастан кырата суох утуйабыт уонна, төһө кыалларынан, эти-хааны чэбдигирдэр хамсаныылары оҥоробут.

Блогердарга итэҕэйимэҥ

Билиҥҥи блогердар, медицинэҕэ сыһыана суох да буоллахтарына, араас сүбэни-аманы тарҕатар идэлээхтэр. Биир биллэр блогер “имбирдээх чэй истэххитинэ, коронавирус сыстыбат” диэбитигэр, имбирь хамаҕатык атыыга барар буолан хаалбыта. Дьокуускай фрукта атыылыыр лааппыларыгар, билигин имбирь киилэтэ 500 солк. тиийдэ. Оттон официальнай медицинэ имбирь туһатын бигэргэппэт.

“Карантин” кэмигэр күннээҕи эрэһиими тутуһабыт, дьиэбитин сөп буола-буола салгылатабыт, сөрүүн ууга душтаныахха сөп.

Куһаҕан дьаллыктартан аккаастанарга саамай тоҕоостоох кэм кэллэ. Табахтааһын, арыгылааһын доруобуйаны айгыратар дьаллык буоларын бары билэбит. Оттон кутталлаах дьаҥ тарҕаммыт кэмигэр, буортута өссө улаатыан сөп.

Коронавирустан сылтаан күүрэр, араас сураҕы истэ-истэ ыгылыйар, аһара куттанар наадата суох диэн психологтар сүбэлииллэр. Кылаабынайа, чугас дьоҥҥутун харыстааҥ. Туох эрэ саҥаҕа үөрэниҥ, гаджеттары баһылааҥ.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Төлөн: «Кэрэни туойарбыттан дуоһуйабын»
Дьон | 18.06.2021 | 19:46
Төлөн: «Кэрэни туойарбыттан дуоһуйабын»
Бу күннэргэ балаһабар дьоруой көрдөөн биир дойдулаахпар, буолаары буолан ийэм төрөөбүт сириттэн төрүттээх, Өнөр Эбэтэ дуо дэппит Уус Алдан улууһун биир кэрэ-мааны айылҕалаах, дьэдьэн, хаптаҕас силигилии үүнэр, сардаана сибэккинэн симэммит алаастардаах, лэһигирэс көмүс хатырыктааҕынан аатырбыт Өнөртөн төрүттээх киһини дьүөгэм булан биэрдэ. Онон, билсиҥ, хоһоон хонуутугар хорутуулаахтык суруйар, оһохчут быһыытынан улууһугар...
Станислав Свинобоев Бухарестка уһаарыллыыта
Спорт | 11.06.2021 | 10:24
Станислав Свинобоев Бухарестка уһаарыллыыта
Станислав Свинобоев Бухарестка уһаарыллыыта Мэҥэ Хаҥаластан төрүттээх, 18 саастаах Станислав Свинобоев саас Иркутскайга 21-гэр диэри саастаахтарга көҥүл тустууга  Арассыыйа чемпиона буолбута. Итинник түһүлгэттэн кыһыл көмүс мэтээл кэлбэтэҕэ 11 сылыгар  эбиитин орто ыйааһыҥҥа  70 кг аҕалыыта уонна атырдьах ыйыгар Башкортостан киинигэр Уфаҕа ыытыллыахтаах аан дойду 21-гэр диэри саастаахтарга чемпионатыгар Арассыыйа чиэһин...
Абитура чугаһаата! Бэлэмҥин дуо?
Тускар туһан | 09.06.2021 | 19:59
Абитура чугаһаата! Бэлэмҥин дуо?
Абитура чуһаата. Эмиэ биир эппиэттээх, тиритиилээх-хорутуулаах, сүүрүүлээх-көтүүлээх кэм тиийэн кэллэ. Быйылгы үөрэххэ туттарсааччылар тугу билиэхтээхтэрий? Докумуоннары тутар киин  хамыыһыйа хайдах үлэлиирий? Туттарсыыга туох докумуоннар ирдэнэллэрий? Бу уонна атын да ыйытыыларга хоруйу мантан аллара ааҕыҥ. Бэлиэтээн эттэххэ, Дьокуускай куорат оскуолаларын быйыл 11 кылааһы уопсайа 2180 оҕо бүтэрэр. Онтон 205 выпускник «Үөрэххэ...
Киин куоракка коррупцияны утары научнай-практическай конференция ыытыллар
Сонуннар | 17.06.2021 | 18:30
Киин куоракка коррупцияны утары научнай-практическай конференция ыытыллар
Дьокуускайга бэс ыйын 16-17 күннэригэр коррупцияны утары судаарыстыбаннай политика тыын боппуруостарыгар научнай-практическай конференция буола турар.  Конференция онлайн көрүҥүнүнэн барар. Дискуссионнай балаһааккаҕа судаарыстыбаннай былааска уонна олохтоох бэйэни салайыныы уорганнарыгар коррупцияны уонна сокуону кэһиини сэрэтэр сыаллаах салаалар бэрэстэбиитэллэрэ Уһук Илин регионнарыттан кытталлар. Конференцияҕа кыттаары Дьокуускайга РФ Президенин Управлениетын уонна РФ Президенин Уһук...