17.04.2020 | 10:25

“Баһаалыста, дьиэҕитигэр олоруҥ”

“Баһаалыста, дьиэҕитигэр олоруҥ”
Ааптар: Киин Куорат

Медиктэр социальнай ситимнэргэ: “Биһиги эһиги тускутугар үлэбитигэр хаалабыт. Эһиги биһиги туспутугар дьиэҕитигэр олоруҥ”,- диэн флеш-моб ыыттылар. Чахчы, билигин ыарахан эпидемияны утары охсуһуу инники кирбиитигэр үрүҥ халааттаах аанньаллар тураллар.

Саха сирин быраастара эмиэ бу флеш-мобка кыттыһан, өрөспүүбүлүкэ олохтоохторун “самоизоляцияҕа” олорорго ыҥырдылар. Оттон поликлиникаларга ыарыһахтары дьиэҕэ тиийэн көрүү ньымата ордук туһаныллар буолла. Холобур, Дьокуускайга 1-кы нүөмэрдээх поликлиника 554 үлэһититтэн 377 эмчитэ дьону дьиэҕэ көрүүгэ көспүт. Поликлиникаҕа бэйэтигэр улахан дьоҥҥо уонна оҕолорго суһал көмө кабинеттара үлэлииллэр. Ыарыһахтарга дьиэнэн сылдьар биригээдэлэр тэриллибиттэр. Коронавирус сэрэйилиннэҕинэ, суһаллык анал биригээдэ тиийэр. 1 саастарын туола илик оҕолору уонна хат буолбут дьахталлары учаскуобай быраастар дьиэҕэ тиийэн көрөллөр. Чэпчэтиилээх эми ылар араҥаҕа быраастар уонна сиэстэрэлэр эмтэрин илдьэн биэрэллэр.

Инбэлииттэр сыллата ааһар хамыыһыйаларын ыраахтан олорон ааһыахтарын сөп – докумуоннарын МСЭ бюротугар ыыталлар.

Дьокуускай поликлиникаларыгар быраастар ыарыһахтары дьиэлэринэн кэрийэллэригэр анаан СӨ Бырабыыталыстыбатын массыыналара көмөҕө кэлбиттэрэ.

Доруобуйа харыстабылын тэрилтэлэрин үлэһиттэрэ бары саҥа эпидемияны утары үлэҕэ суһал үөрэҕи аастылар. Үлэ чааһын кэнниттэн эмчиттэри дьиэлэригэр таһыы тэрилиннэ. Сорох эмчиттэри дьиэлээхтэриттэн тэйитэн, гостиницаҕа олордор ньыма эмиэ олохтонно. Дьокуускай куорат Үөрэххэ салаатын көҕүлээһининэн, медиктэр оҕолоро суукканы эргиччи үлэлиир оҕо саадыгар сылдьар кыахтаннылар. Балыыһалар саастаах үлэһиттэрин уоппускаҕа ыыттылар.

Оттон үтүө санаалаах дьон эмчиттэргэ ким туох кыахтааҕынан көмөлөһөр. Ол курдук, киин куоракка бэлэм аһы аҕалан биэриинэн дьарыктанар сулууспалар коронавируһу утары үлэлии сылдьар эмчиттэргэ босхо ас таһаллар. Ол аата кинилэртэн ас сакаастаан аһаабыт дьон, эмчиттэргэ барар ас сороҕун уйунабыт, үтүө дьыаланы оҥоробут.

Индрайвер таксига медиктэр сакаастара көстөр гына, анал бэлиэ тахсан кэлэр гына оҥоһулунна – таксист бэйэтин баҕатынан эмчити буор-босхо эбэтэр чэпчэтиилээх тарыыбынан тиэйиэн сөп.

Иммунитеты хайдах күүһүрдэбит

Киһи иммунитета ийэ иһигэр үөскүөҕүттэн сайдан барар. Ол эрэн олох укулаата хайдаҕыттан доруобуйа туруга олус тутулуктаах. Иммунитет үлэтин, бастатан туран, күннээҕи аһылык сүрүннүүр. Аһылыкпыт иҥэмтиэлээх, туһалаах битэмииннэрдээх буолуохтаах. Натуральнай эт, балык, үрүҥ ас доруобуйаҕа туһалаахтар.

Белок, углеводтар уонна сыа – күннээҕи аһылыкка хайаан да баар буолуохтаахтар. Диетологтар сүбэлииллэринэн, кэлбэккэ-барбакка дьиэ иһигэр хааллан олорон бурдук астан, фастфудтан, минньигэс астан аккаастаммыт ордук. Бу ааттаммыт астар бары чэпчэки углеводтар буолан, киһи сиэтэҕинэ, түргэнник аччыктыыр, ол иһин уойарга барар.  Уустук углеводтар – кытаанах бурдуктан оҥоһуллубут мохоруону, отруби булкаастаах килиэби сиир табыгастаах. 

Күннээҕи аспытыгар хайаан да сыа баар буолуохтаах эбит. А, D, Е, K битэмииннэр балык, эриэхэ сыатыгар бааллар.

Иммунитеты сайыннарар туһугар саамай сүрүнэ уубутун хана утуйуохтаахпыт. 7-8 чаастан кырата суох утуйабыт уонна, төһө кыалларынан, эти-хааны чэбдигирдэр хамсаныылары оҥоробут.

Блогердарга итэҕэйимэҥ

Билиҥҥи блогердар, медицинэҕэ сыһыана суох да буоллахтарына, араас сүбэни-аманы тарҕатар идэлээхтэр. Биир биллэр блогер “имбирдээх чэй истэххитинэ, коронавирус сыстыбат” диэбитигэр, имбирь хамаҕатык атыыга барар буолан хаалбыта. Дьокуускай фрукта атыылыыр лааппыларыгар, билигин имбирь киилэтэ 500 солк. тиийдэ. Оттон официальнай медицинэ имбирь туһатын бигэргэппэт.

“Карантин” кэмигэр күннээҕи эрэһиими тутуһабыт, дьиэбитин сөп буола-буола салгылатабыт, сөрүүн ууга душтаныахха сөп.

Куһаҕан дьаллыктартан аккаастанарга саамай тоҕоостоох кэм кэллэ. Табахтааһын, арыгылааһын доруобуйаны айгыратар дьаллык буоларын бары билэбит. Оттон кутталлаах дьаҥ тарҕаммыт кэмигэр, буортута өссө улаатыан сөп.

Коронавирустан сылтаан күүрэр, араас сураҕы истэ-истэ ыгылыйар, аһара куттанар наадата суох диэн психологтар сүбэлииллэр. Кылаабынайа, чугас дьоҥҥутун харыстааҥ. Туох эрэ саҥаҕа үөрэниҥ, гаджеттары баһылааҥ.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Спорт | 14.01.2022 | 20:42
«Sakhalifting» тардынааччылара сөхтөрөллөр
Ханна да тиийдэххэ, физкультуранан уонна спордунан утумнаахтык дьарыктанааччылар бааллар.  Хамсык ыарыы өрө турбут кэмигэр дьарыктанааччылар ахсааннара эбиллэ турара үөрдэр. Онлайн ситимин нөҥүө көхтөөхтүк дьарыктыыллар. Балтараа сыллааҕыта тэриллибит “Финанс” РИК гендириэктэрэ Дмитрий Захаров салайааччылаах “Sakhalifting”-турникка тардыныы бассаап-бөлөх ааспыт сылы дьоһуннук түмүктээтэ. Кэккэлэрэ да хаҥаан иһэр, көрдөрүүлэр да тупсаллар. 13 саастаах оҕотуттан...
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Сонуннар | 11.01.2022 | 12:00
«Инникигэ хардыы» конференцияҕа Дьокуускайтан 263 үөрэнээччи кыттар
Тохсунньу 8 күнүгэр «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция үөрүүлээхтик арылынна. Манна 34 оройуонтан 1 700 тахса үөрэнээччи бэйэлэрин научнай-чинчийэр  үлэлэрин түмүгүн билиһиннэрэллэр.  «Шаг в будущее» – «Инникигэ хардыы» XXVI өрөспүүбүлүкэтээҕи научнай конференция куораттааҕы түһүмэҕэр 2021 сыл сэтинньи 10 күнүттэн ахсынньы 16 күнүгэр диэри дистанционнай форматынан...
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Сонуннар | 11.01.2022 | 16:00
Дьокуускай салалтата крематорий тутуутун көҥүллээтэ
Олохтоох дьаһалта «Быдан Эргиир» ХЭТ киин куоракка колумбарийдаах крематорий тутарыгар көҥүлү биэрдэ. Ити туһунан куорат баһылыгын нэдиэлэтээҕи планеркатыгар этиллиннэ диэн иһитиннэрдэ  Олохтоох дьаһалта пресс-сулууспата.  Куораты тутууга уонна тырааныспар инфраструктуратыгар Департамент информациятынан, 2021 сыл кулун тутар ыйыгар «Национальная мемориальная компания» ХЭТ диэн Арассыыйа территориятыгар кремациялыыр комплекстары тутуу операторыттан коммерческай этии киирбит....
Люба Готовцева:  «Киһи биир сиргэ тэпсэҥнии туруо суохтаах»
Дьон | 14.01.2022 | 20:54
Люба Готовцева: «Киһи биир сиргэ тэпсэҥнии туруо суохтаах»
Киһи олорорун тухары төһөлөөх элбэх киһини кытта билсэрэ, алтыһан ааһара буолуой?! Оттон суруналыыс буоллаххына, өссө элбэх киһини кытта көрсөҕүн, кэпсэтэҕин. Олоххор алтыспыт дьоҥҥун аны туран барыларын кытта сибээс туппаккын, ол эрэн искэр киллэрэн, олус үчүгэйдик саныы сылдьаҕын. Мин Любалыын, таптаан ааттыырбынан Любушкалыын, 2000 сыллар саҥаларыгар билсибитим. Онтон ыла хайдах эрэ...