30.06.2020 | 14:41

Абытыый-абытай!

Абытыый-абытай!
Ааптар: Киин Куорат

Сарсын уонна өйүүн Дьокуускайга муҥутуур өҥүрүк куйаас күннэр тураллара сабаҕаланар. Куйаастан быыһанар норуот ньымаларын уонна быраастар сүбэлэрин сыымайдаан көрүөххэ:

1. Абыраллаах массаас.

Куйааска, күн сыралҕаныгар, бастатан туран, биһиги мэйиибит, вегетативнай ньиэрбинэй систиэмэбит эмсэҕэлиир диэн физиолог быраас Светлана Смирнова суруйар. Итиигэ киһи туох баар уорганнарыттан сигналлар мэйиигэ тиийэллэр. Уорганнар үлэлэрин мэйии сааһылаан биэриэхтээҕин сороҕор кыайбат. Онуоха 3 эрэ мүнүүтэлээх бэйэни массаастаныы абырыан сөп.

  • Тойон эрбэхпитинэн уонна ыйар тарбахпытынан кулгаахпыт эминньэҕин күүскэ кымаахтыы тутабыт (1 мүнүүтэ устата).
  • Тойон эрбэхпитинэн аллараа уоспут аннынан сыҥаахпыт уҥуоҕун күүскэ баттыыбыт (1 мүнүүтэ устата).
  • Тойон эрбэхпитин уонна ыйар тарбахпытын бэйэ-бэйэлэригэр күүскэ баттаан тутабыт (1 мүнүүтэ устата).

2. Күөх өҥ итииттэн быыһыыр.

Медиктэр сүбэлииллэринэн, куйааска киһи тулалыыр эйгэтигэр баар күөх өҥү көрүөхтээх. Күнтэн хаххалыыр ачыкыбыт күөх өстүөкүлэлээх буоллаҕына киһи итиини тулуйара чэпчиир.

Күөх өҥ ньиэрбэҕэ үчүгэй дьайыылаах. Психотерапевт Татьяна Клименко суруйарынан, бу өҥ, харах ньиэрбэтин үлэтин тупсарар буолан, организм температуратын уларытарыгар көмөлөһөр.

Күөх өҥнөөх ас-үөл эмиэ киһини сөрүүкэтэр күүстээх. Ол иһин сайын оҕурсу, кабачок, күөх от арааһын, цуккини, салаат сэбирдэҕин аһылыкка туттар үчүгэй.

3. Таҥас-сап арааһа наада.

Итиигэ киһи төһө кыалларынан чаҕылхай таҥаһы-сабы кэтиэхтээх. Киһи ньиэрбэтин күүрдэр кыһыл өҥнөрү буолбакка, сырдык күөх, араҕас, оруосабай, сиреневай өҥнөрү кэтэр туһалаах.

4. Элеутерококк үүнээйи.

Бу үүнээйи организм стресстэри аһарынарыгар көмөлөһөр. Итиини, тымныыны, кислород аҕыйааһынын тулуйарга барытыгар көмөлөһөр кыахтаах. Күҥҥэ 25-30 хааппыланы ханнык баҕарар утахха, чэйгэ куттан иһиэххэ сөп.

5. Мелисса уонна розмарин.

Фитотерапевт Елена Корсун бу икки оту айылҕа саамай туһалаах энергетиктэрэ диэн суруйар. Чэй оҥоһуннахха ордук туһалаах эбит: 1 ч.нь. мелиссаҕа уонна 1 ч.нь. розмариҥҥа  оргуйбут ууну кутабыт. Сойбутун кэннэ лимон сүмэһинин, мята сэбирдэҕин эбэн биэриэххэ сөп.

6. Муус туһата.

Итии күҥҥэ мууһунан массаастаныы абыраллаах буолуоҕа. Холодильникка мууһу кубиктыы тоҥорон бэлэмнэнэбит.

Бастаан мууһунан сүүскүтүн, моойгутун, кэтэххитин массаастаныҥ. Онтон тобуккутугар, тоҥолоххутугар уонна илиигит бэгэччэгэр мууһу ууран ылыҥ.

7. Сэрээккэлээмэҥ!

Быраастар сүбэлииллэринэн, итиигэ элбэҕи хамсанар-имсэнэр, спордунан дьарыктанар, эрчиллэр наадата суох. Куйаас күҥҥэ сүүрэр, футболлуур, волейболлуур да сөбө суох.

Физиолог Светлана Смирнова чэпчэки хамсаныылардаах аэробиканан дьарыктаммыт ордук диэн суруйар. Маны тэҥэ итиигэ хаамыынан сарсыарда эрдэ эбэтэр киэһэ олох хойут, харбааһынынан, йоганан, ушунан дьарыктаныахха сөп.

***

Итиигэ бырастыынаны тоҥорор, таҥаһы илитэн баран саптар сыыһа. Цистит, сэбиргэхтэтии маннык ньымалартан тута үөскүүр кыахтаах. Саамай куттала суох ньыма – вентилятор. Вентилятор киһи атаҕар үрэр гына туруохтаах, оччоҕо сөрүүкүүргэ ордук көмөлөөх буолар.

Куйааска аһыы, туустаах, тумалаах уонна минньигэс аһы сиир табыллыбат. Бу аһылык киһини өссө тиритиннэрэр.

Элбэх клетчаткалаах уонна белоктаах аһылык ордук. Холобур, куурусса этин кытта салаат сэбирдэхтэрин сиир туһалаах. Утаҕы ханнарарга ыраас уу ордук барсар.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Коркинныы олоруохха, Коркинныы айыахха
Дьон | 10.09.2021 | 15:49
Коркинныы олоруохха, Коркинныы айыахха
Итинник угуйар-көҕүлүүр ааттаах хамсааһын  Дьокуускай куоракка “Строительнай” эргиэн киинигэр саха улуу саарынынан ситимнэнэр. ХХ үйэ чулуу киһитэ, Саха АССР үтүөлээх учуутала, ССРС, РСФСР, Саха АССР үтүөлээх тириэньэрэ, “Бочуот Знага” уонна “Октябрьскай өрөбөлүүссүйэ” уордьаннар кавалердара  Дмитрий Петрович КОРКИН үөрэнээччилэрэ XXI Олимпиадаҕа Чыпчаал ситиһиилэригэр ананан, улахан педагог буоларынан 2018 сылтан улахан тэрээһин күһүн...
Педиатр Елена ИВАНОВА:  «Улаатар оҕоҕо — ураты болҕомто»
Дьон | 21.09.2021 | 12:00
Педиатр Елена ИВАНОВА: «Улаатар оҕоҕо — ураты болҕомто»
Бүгүн “Яннамед” медицинскэй клиника педиатр бырааһа Елена Владимировна Иванова ыалдьыттыыр. Кинини кытта оҕо доруобуйатын туһунан кэпсэтиибитин сэргээн ааҕыҥ.   Быраас анала – Кыра оҕо туга ыалдьарын сатаан кэпсээбэт, уопсайынан, кырачаан дьону кытта үлэлиир ыарахан. Педиатрияны тоҕо талбыккыный? Үлэҥ уратытын туһунан кэпсиигин? –  Мин оҕолору кытта үлэлиэм диэн эрдэттэн быһаарыммытым. Эдьиийим...
Дьокуускай куорат мин харахпынан
Куорат олоҕо | 12.09.2021 | 10:00
Дьокуускай куорат мин харахпынан
Сахабыт сирин килбэйэр киинэ, тапталлаах куораппыт 389 сааһын томточчу туоларынан барыгытын эҕэрдэлиибит. Биһиги ааҕааччыларбытыттан Дьокуускай куорат дьон олороругар туох үчүгэйдээҕин уонна мөкү өрүттэрдээҕин ыйыталастыбыт.   Маргарита, 29 саастаах, маҕаһыын атыыһыта: Куорат кытыытынааҕы оройуоннары тоҕо сайыннарбаккыт? Куорат киинигэр түргэнник кэлэр-барар уустук. Уопсастыбаннай тырааныспары  уларытыахха уонна сайыннарыахха наада. Биһиги ааспыт үйэ 70-с...
Киин куорат  мураллара
Куорат олоҕо | 11.09.2021 | 13:17
Киин куорат мураллара
Кэнники аҕыйах сылга Дьокуускай дьиэлэрэ стрит-арт көмөтүнэн улаханнык уларыйдылар. Олохтоох уонна тас дойду худуоһунньуктара олус чаҕылхай, киһи өйүгэр хатанар ойууларынан куорат тас көстүүтүн киэргэттилэр. Хаһыаппыт бу нүөмэригэр 2016 сылтан Дьокуускайга оҥоһуллубут мураллары сырдатабыт.  Мурал – дьиэ эркинигэр эбэтэр иһигэр уруһуйданар уустук ойуу.   «Айыыһыт» Ханна баарый? Лермонтов уул., 56, Щорс...