Тыла суох – норуот суох

1934 сыл муус устар 2 күнүгэр РСФСР Наркома Дьокуускайдааҕы пединститукка саха уонна нуучча тылын отделениеларын арыйар туһунан уурааҕа тахсыбыта.
Онно олоҕуран, 1935 сыллаахха – нуучча тылын, 1939 сыллаахха саха тылын салаалара аһыллыбыттара. Ити сыл ылыллыбыт биэс бастакы устудьуонтан үһэ саха тылыгар киирбитэ. 1939 сыллаахха Л.Н. Харитонов “Саха тылыгар сыһыат көрүҥнэрэ” диэн тиэмэҕэ кандидатскай үлэтин көмүскээбитэ. Кини 1946 сыллаахха саха тылын кафедрата аһыллыбытыгар бастакы сэбиэдиссэйинэн анаммыта.

Манна даҕатан эттэххэ, төрөөбүт төрүт тылбыт салаатын бастакы преподавателлэринэн М.С. Гуревич, В.В. Яковлев, Н.С. Григорьев, Н.М. Заболоцкай, Б.А. Павловскай, Н.О. Саввин, Х.И. Константинов үлэлээбиттэрэ. 1946 сылга тиийэн, саха уонна нуучча тылын кафедралара аһыллыбыттара. Саха тылыгар бастакы сэбиэдиссэйинэн Л.Н. Харитонов анаммыта. 
Онон быйыл ийэбит үүтүн кытта тэҥинэн иҥэриммит төрөөбүт тылбытын үрдүк үөрэх кыһатыгар үөрэтэр буолбуппут лоп курдук 85 сылын туолла. История бу кэрэ бэлиэ түгэнигэр сыһыаран, ХИФУ Култуурунай киинигэр сэтинньи 11 күнүгэр «Сэргэлээхтэн кынаттанан» диэн бэрт сэргэх, сахалыы тыыннаах иһирэх кэнсиэр буолан ааста.

Аата да ыйа сылдьарын курдук, үгүстэрэ манна үөрэнэн, олох киэҥ аартыгар үктэммит ырыаһыттарбыт, үҥкүүһүттэрбит кытыннылар. Ол курдук, А. Дьячковскай-Ырыа Саарын, Кылаан Кындыл, “Айархаан” этно-бөлөх, Тамара Попова, Аскалон Семенов, Марфа Прибылых, Артур Семенов-Тоҥ Саха, Алена Яковлева-Анна Дива ылбаҕай ырыаларын, хомуска оонньуулларын иһиттибит. “Ямская гармонь” дьаамсыктар удьуордарын ансаамбыла, “Уран”, “Күндэл” уонна “Братья народов” үҥкүүһүттэр бөлөхтөрө кэнсиэри ситэрэн-хоторон биэрдилэр. Билигин үөрэнэ сылдьар устудьуоннар ырыаларын истэн, эдэр кэммитин санаан, долгуйан да ыллыбыт. Солбук көлүөнэ баарыттан үөрдүбүт. Сайда-үүнэ тур, сахабыт тыла!