25.03.2020 | 19:04

Степановтар музей балаҕаннаахтар

Степановтар музей балаҕаннаахтар
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Чурапчы улууһун Одьулуунугар Степановтар дьиэлэрин тиэргэнигэр саха балаҕанын музей оҥостубуттар. Ыал ийэтэ, эбээтэ Христина Исааковна өбүгэ олоҕун туһунан ыччатыгар өйдөтөр үлэни хайдах тобулбутун кэпсиир:

– Биһиги 70 сааспытын ааспыт дьоммут, кырдьаҕас ыалбыт. 6 оҕолоохпут, 10-тан тахса сиэннээхпит. Мин үйэм тухары буҕаалтырдаабытым, кэргэним Иван Иванович ДТ-75 тырахтарыыһынан өргө диэри үлэлээбитэ.

Саха балаҕанын музей оҥорор туһунан санаа Одьулууҥҥа кэлэн барбыт улахан халаан уутун кэннэ үөскээбитэ. Бастаан балаҕаммытыгар бэйэбит олорор дьиэбит этэ. Онтон уу кэлэн барбытын кэннэ балаҕаммыт муостата эҥин барыта өрө сүргүллэн, оһоҕо сууллан түспүтүгэр оҕолорбут көтүрэн кэбиһээри гыммыттара. Онуоха аҕалара “биһиги манна музей тэриниэхпит” диэн тохтоппута. Онон бу музейбыт барыта аҕабыт идеятынан олохтоммута диэххэ наада.

Аҕабыт маһынан уһанар, мин иистэнэбин. Онон илиибитинэн ону-маны син сатыыр дьоммут. Халаан кэннэ балаҕаммытын чөлүгэр түһэрбиппит. Былыргылыы олоҕу көрдөрөр сыаллаах-соруктаах буоламмыт, буор муостанан хаалларбыппыт уонна аҕабыт оҕолорун кытта наара ороннору оҥортообута. Эргэ малы-салы аймахтарбытыттан хомуйбуппут. Ким туохтааҕынан биэрбиттэрэ.

Мындаҕаайыттан Дьөгүөр Дьөгүөрэбис Аммосов диэн убайбын анаан-минээн ыҥыран таһааран, былыргылыы ньыманан симии көмүлүөк оһох оҥорбуппут. Оһох оҥоһуутугар оҕолор, сиэннэр бары илии-атах буолан көмөлөспүт буоланнар, билигин да оһохторун наһаа күндүтүк көрөллөр-истэллэр. Оттон көннөрү көрө кэлэр дьон былыргылыы оҥоһуллубут көмүлүөгү эргиччи тутан-хабан имэрийэ сылдьан сыныйан көрөн бараллар. Наһаа үчүгэй буолар эбит – уоту тардара, сылааһы биэрэрэ, олох буруолаабат.

Ийэм былыргы ыксаабын сөргүтэн, иһити-хомуоһу муспуппут. Эһэлэрэ сиэннэригэр былыргы оҕо оонньуурдарын оҥорбута: талах ынахтартан

саҕалаан, хабылыгы, хаамысканы барытын. Былыр кулунчук атаҕын туйаҕын быалаан аттаах оонньуурун санаан оннугу оҥорбута – бу билигин оҕо аймах саамай сэҥээрэр экспоната буолан хаалла.

Биһиги, эһээлэр уонна эбээлэр, былыргы олохпут укулаатын туһунан аныгы оҕолорго төһө баҕарар элбэҕи кэпсиэхпитин сөп. Ол эрэн оҕолорбут ол кэпсээннэртэн төһөтүн өйдүөхтэрэ биллибэт. Оттон маннык кырдьык баар этэ диэн кэпсээн баран, туттаран, оонньотон көрдөрдөххө, өссө туһалаах буолара биллэр. Эһиги өбүгэлэргит бу иһиккэ уу баһаллара, маннык чугууҥҥа эт буһарынарбыт, хатараанньыга лэппиэскэ буһара, маннык таҥнарбыт-саптарбыт о.д.а. көрдөрө-көрдөрө кэпсиир наһаа үчүгэй. Оттон сиэннэрбит бу балаҕаммытынан Москваҕа тиийэ научнай-практическай конференцияларга ситиһиилээхтик кытталлар. Балаҕаммыт – биһиги саха ыччатын иитиигэ кыракый кылааппыт буолла диэн астына саныыбыт. Ким баҕалаах, Одьулууҥҥа кэлбит-барбыт ыалдьыт барыта кэлэн босхо көрөн барыан сөп.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дьоҕур-талаан арыллыыта
Спорт | 26.01.2023 | 18:00
Дьоҕур-талаан арыллыыта
Дьиҥинэн, Орто дойдуга кэлбит киһи барыта туохха эрэ дьоҕурдаах, талааннаах. Дьэ, ол арыллара, туттуллара дэбигис кыаллыбат. Ону үрдүк үөһээ айыыларбыт бэйэлэрэ быһааран эрдэхтэрэ. Биллэн турар, улаханнык сыраластахха, күнү-дьылы бараатахха, сүрэхтээх-бэлэстээх, туруу үлэһит, айылҕаттан айдарыылаах буоллахха эрэ дьоҕур, талаан кэлиэн сөп. Дьөгүөр Картузов, дьэ, кырдьык, айылҕаттан хатаҕаламмыт киһи. Тыа киһитин сиэринэн...
Сардаана Токоемова:  «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Дьон | 28.01.2023 | 16:00
Сардаана Токоемова: «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Иис сахаларга урут-уруккуттан хааммытыгар баар. Билигин биһиги ортобутугар талааннаах иистэнньэҥнэр, норуот маастардара аҕыйаҕа суохтар. Кустуктуу субуллар оһуор быысапкалары, сахалыы тыынынан илгийэр кылтан, сиэлтэн оҥоһуктары, туостан көбүөрдэри, сэлээппэлэри, халадаай былаачыйалары, оноолоох соннору, хаһыаччыктары о.д.а. саха дьахталлара ис сүрэхтэриттэн тигэллэр. Бу тигиилэргэ төһөлөөх дууһа сылааһа ууруллубута буолуой диэн киһи сөҕө эрэ саныыр....
Мөлүйүөҥҥэ тиийэ иликпит
Сонуннар | 21.01.2023 | 17:00
Мөлүйүөҥҥэ тиийэ иликпит
Сахастат 2022 сыл түмүгэр 2021 сыллаахха ыытыллыбыт (2020 сыллаахха ковид ыарыынан сибээстээн көспүтэ) нэһилиэнньэ биэрэпиһин барыллааһын түмүгүн таһаарбыта.  Саха сирин нэһилиэнньэтин ахсаана: 995,7 тыһ. киһи  (2022 сыл тохсунньу 1 күнүгэр 992 115 киһи этэ)
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Куорат олоҕо | 01.02.2023 | 17:00
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Дьокуускай куорат историятыгар аан бастаан 990 миэстэлээх улахан оскуола аны күһүн үлэҕэ киириэхтээх.  990 миэстэ диэн бырайыактаммытынан уйунар кыаҕа буоларын өйдүөххэ наада. Киин куораппытыгар миэстэ тиийбэт кыһалҕата баарын тухары оскуолаларбыт 2-3 төгүл ноҕоруускалаах, иккилии симиэнэнэн үлэлии олоруохтара турдаҕа. Онон бу саҥа оскуолаҕа балтараа тыһыынчаҕа тиийэ оҕо үөрэнэрэ буолуо диэн барыллаан...