05.10.2020 | 11:54

Сэрэнэ-сэрбэнэ сылдьыбыттааҕар “күлүктэн” тахсар ордук дуо?

Сэрэнэ-сэрбэнэ сылдьыбыттааҕар “күлүктэн” тахсар ордук дуо?
Ааптар: Киин Куорат

Саҥа нолуок үтүө уонна мөкү өрүттэрэ

Бэйэ тус дьарыктаахтарга анаммыт саҥа нолуок эрэсиимэ быйыл от ыйын 1 күнүттэн Арассыыйа бары регионнарыгар киирдэ. Билиҥҥитэ бу нолуогу киһи бэйэтэ баҕа өттүнэн талар. Күндү ааҕааччы, саҥа эрэсиим үтүө уонна мөкү өрүттэрин ырытан көрүөҕүҥ.

«Мин иккис оҕобун күүтэ сылдьабын, ийэ хапытаалынан дьиэ атыылаһыахпын баҕарабын. Ол эрээри кыра хамнастаах буолан, ипотека ылар кыаҕым суох. Дьэ, ол иһин үлэм таһынан эбии дохуоппун көрдөрөргө сананным. Иллэҥ кэммэр, өрөбүллэрбэр дьоҥҥо торт астыыбын. Ол гынан баран наһаа рекламаламмаппын, кистии-саба доҕотторбуттан уонна чугас дьоммуттан эрэ сакаас ылабын. Тоҕо диэтэр ыстарааптаныам, бэрэбиэркэҕэ түбэһиэм диэн куттанабын. Ыйга 8-15 тыһ. солк. син эбинэбин. Бэйэлэрэ тус дьарыктаахтарга анаммыт нолуок эрэсиимин (самозанятайдарга) талан, судаарыстыбаннай өҥөлөр порталын нөҥүө бэрт судургутук регистрацияланным. Нолуогун сууматын бэйэтэ ааҕар эбит. Билигин 22 тыһ. солк. бонустаахпын, тугу да төлүү иликпин”, ؘ– диэн кэпсиир Мария К.

         «Мин куораттан улууска дьону таһабын, такси өҥөтүн оҥоробун. InDriver сыһыарыынан үлэлиибин. Ол гынан баран, предприниматель быһыытынан регистрацияламмытым ыраатта, нолуок (дохуоттан 6%), ону таһынан пенсионнайга 36 238 солк. төлүүбүн. Ити миэхэ сүрдээх охсуулаах. Аны туран, биэнсийэбэр туох да эбиллибэт. Хайдах гыныахпыный, нолуокпун аччатаары, дохуоппун кыччатан көрдөрөбүн. Онон бу БТДь анаммыт нолуок миэхэ бэртээхэй ньыма эбит диэн, онно көстүм», – диир Алексей диэн сэһэргэһээччим.

         Манна диэн эттэххэ, бэйэлэрэ тус дьарыктаахтарга анаммыт (НПД - налог на профессиональную деятельность) нолуок эрэсиимин таларга икки эрэ биричиинэ баар курдук: кирэдьиит ылар кыахтаах гражданин статуһун ылыы уонна сокуоннайа суох биисинэһинэн дьарыктанааччылары уодьуганныыр миэрэлэртэн быыһаныы.

         Дьоҕус биисинэһи “күлүктэн” таһаарыыга судаарыстыба билигин “чыпчаххай” эрэ ньыматын туттар. Бу саҥа сокуоҥҥа эбии нолуогу кэмигэр төлөөбөтөххө эбэтэр дохуоту кистээтэххэ ыстарааптыыр санкциялар олохтоннулар. Бастаан ыстараап төлөммөтөх нолуогун ааҕар суумаҥ 20% тутуо, онтон иккис сырыыгар 100% былдьыа. Туох кистэлэ кэлиэй, бэл диэтэр, өр үлэлээбит урбаанньыттар нолуоктарын кэмигэр төлөөн быстыбаттар, сорохтор адьас да куотуналлар. Маннык кытаанах ыстарааптан сылтаан дохуоттарын судаарыстыбаҕа саҥа арыйбыт дьон бу эрэсиимтэн ханнан хаалыахтара суоҕа дуо?

Саҥа нолуок “ноолоох”

         Бу нолуок уратыларын саас-сааһынан көрүөххэ эрэ. Өскөтүн нолуок төлөөччү  өҥөтүн физическэй сирэйгэ, ол эбэтэр чааһынай киһиэхэ оҥорор буоллаҕына, дохуотуттан 4%, оттон юридическэй сирэйгэ, ол эбэтэр тэрилтэҕэ оҥорор буоллаҕына 6% төлүүр.

БТДь нолуогун талбыт киһи ОКВЭД-2 испииһэгиттэн хайа баҕарар көрүҥүнэн дьарыктаныан сөп. Ол эрээри манна хапсыбаттар: бэйэлэрэ оҥорботох табаардарын атыылааччылар, арыгынан, табаҕынан, бэнсиининэн эргинээччилэр, сир баайын хостооччулар, атын хампаанньаларга таһаҕас тиэйээччилэр, агентскай, комиссионнай дуогабардарынан үлэлээччилэр.

Бу эрэсиим дьиэлэрин куортамҥа биэрээччилэргэ эмиэ барсар. Эбии дохуоту көрдөрүөн баҕалаах судаарыстыбаннай сулууспалаахтарга бэртээхэй уонна соҕотох көҥүллэнэр ньыма.

“Мой налог” диэн Федеральнай нолуок сулууспатын мобильнай сыһыарыытынан пааспаргын уонна хаартыскаҕын киллэрэн сайаапкаҕын ыытыаххын сөп. Онтон Госуслуги.ру саайтынан регистрацияланар быдан судургу, манна туох да дааннайгын, хаартыскаҕын угарыҥ наадата суох буолар.

Нолуогуҥ суумата төһө буолбутун сыһыарыы бэйэтэ ааҕар, тус кабинеккар ааспыт ыйдааҕы нолуогуҥ иһитиннэриитэ кэлэр, ону 25 чыыһылаҕа диэри төлүөхтээххин. Өскөтүн суумаҥ нолуога 100 солкуобайтан итэҕэс буоллаҕына, тугу да ыыппаттар, ол оннугар кэлэр ыйгар эбэллэр.

Саҥа нолуок өссө биир “ноолоох”. Дохуоттан 4 даҕаны, 6 даҕаны бырыһыан – сиэрэ суох үрдүк. Арай ыйга уон тыһыынчаттан итэҕэһи аахсар буоллахха, нолуок суумата 1-2 быраһыаҥҥа диэри аччыыр. Ол туһунан Федеральнай Сокуон 2-с ыст.422-cнүөмэрдээх пуунугар ыйыллар. Онтон нолуок төлөөччү сыллааҕы дохуота 2 мөл. 400 тыһ. солкуобайтан элбэх буоллаҕына, урбаанньыт быһыытынан регистрацияланыахтаах (ИП эбэтэр ХЭТ).

Итэҕэһэ элбэх, барыһа да баһаам

Саҥа нолуок туһунан экспертэр санааларын истиэҕиҥ.

         Светлана Амбросьева, буҕаалтыр, «Сигма-актив» ХЭТ салайааччыта (Инстаграмҥа @sigma_aktiv):

Бу нолуок саамай үчүгэй өрүтэ – нолуок төлөөччү регистрацияны ааһара бэрт судургу. Сайабылыанньаны “Мой налог” сыһыарыыга биэрэҕин, хаартыскаҕын уонна пааспарыҥ копиятын ыытаҕын. Өссө билигин нолуок төлүүргэр 20 тыһ. солк. бонус көрүллэр. Кэмиттэн кэмигэр  отчуот туттарар наадата суох. Бу эмиэ бэртээхэй усулуобуйа. Пенсионнай пуондаҕа, ФСС-ка усунуос төлөөбөккүн. Ол оннугар үлэ ыстааһа ааҕыллыбат.

 Саҥа нолуок итэҕэһэ  да  элбэх. Үрдүк бырыһыан (дохуоттан 4% уонна 6%  диэн тустаахха олус элбэх), дохуоту хааччахтааһын (сылга 2 мөл. 400 тыһ. эрэ диэри көҥүллэнэр),  ыстарааптар, о. д.а. Баҕар, кэлин бу эрэсиими арыый сымнатыахтара диэн эрэниэҕиҥ.  Ити да буоллар, көҥүлэ суох биисинэһинэн дьарыктаныахтааҕар БТДь нолуогунан үлэлээбит быдан ордук. Мин санаабар, бу эрэсиим көҥүл өҥө оҥорооччуларга (фрилансердарга) ордук барсар.

Инна Васильева, «Бизнес Профи» ХЭТ аутсорсинговай хампаанньа толорооччу дириэктэрэ (Инстаграмҥа @businessprofy_ykt):

– Дьарыгыҥ көрүҥэ барсар эрэ буоллаҕынва “самозанятай” буолбут ордук. Бу эрэсиим ИП буолуохтааҕар быдан барыстаах. Бастатан туран, сыллата үрдүү турар страховой усунуостары төлөөбөккүн. Иккиһинэн, отчуот туттарбаккын. Үсүһүнэн, буҕаалтырдаммаккын, учуот оҥостумуоххун сөп. Нолуогуҥ сууматын “Мой налог” сыһыарыы бэйэтэ ааҕар. Итэҕэһэ диэн, ыстаас ааҕыллыбат уонна дьарык көрүҥнэригэр  хааччахтааһын баар. Холобура, араас табаардарынан эргинэр атыыһыттарга барсыбат. БТДь ордук саҥа саҕалыыр биисинэскэ ордук табыгастаах, дохуотуҥ улааттаҕына ИП эбэтэр ХЭТ көһөрүөххэ сөп.

Билигин саҥа нолуок эрэсиимин хайгыыр эрдэ. Хомойуох иһин, дойдубут экономиката быстар мөлтөх: олох таһыма намыһах, нэһилиэнньэ дохуота кыра. Дьиҥэ, балаһыанньаны көдьүүстээх нолуок систиэмэтэ тупсарыахтаах этэ. Федеральнай нолуогабай сулууспа бу иннинээҕи сүүйтэриилээх реформаларын умнан эрэр. Ону 2013 сыллаахха олохтоммут патентнай систиэмэни дойду үрдүнэн баара-суоҕа 800-кэ киһи талбыта да туоһулуур.

Онтон эн, күндү ааҕааччы, сыта-тура ырыҥалаан көр уонна саҥа эрэсиими талан, куттаммакка эбии дохуот оҥостор дьарыккын “күлүктэн” таһаар. Сэрэнэ-сэрбэнэ, моруу буола сылдьыбыттааҕар ол ордук курдук. Ол гынан баран, эппиэтинэстээх, бэрээдэктээх буоларыҥ ирдэнэр.

Сардаана Эверстова

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Сонуннар | 15.07.2021 | 13:00
Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Куорат баһылыга Евгений Григорьев уопсастыбаннай аһыыр сирдэри кэҥэтэр уонна арыгы атыылыыр сирдэри социальнай эбийиэктэртэн тэйитэр туһунан этии киллэрдэ. Ол туһунан кини «Сахамедиа» медиа-кииҥҥэ ыытыллыбыт «Дополнительные ограничения времени, условий и мест розничной продажи алкоголя в Якутии» дискуссияҕа эттэ.  Баһылык ВОЗ дааннайдарынан арыгыттан сылтаан өлүү Арассыыйа 100 тыһыынча олохтооҕор ылан көрдөххө эр...
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Дьон | 17.07.2021 | 13:00
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Кинини  айылҕаттан ураты экстрасенс, сүппүт дьону булааччы быһыытынан сахалар эрэ буолбакка, өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр олорооччулар эмиэ билэллэр. Бүгүҥҥү кэпсиир дьоруойум “Саха сирин экстрасенстара – 2015” күрэххэ “Лучший экстрасенс Якутии” ааты сүкпүт ДОЙДУУНА. Дойдууна элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүтэ, кинилэр бииргэ төрөөбүт тохсуолар. Хаҥалас улууһа киинэ түспүт, сиргэ үктэммит дойдута буолар. Ийэтэ...
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
Тускар туһан | 18.07.2021 | 11:30
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
8 саастарын туола илик оҕолор ыарыйдахтарына бэриллэр бүлүтүөн  төлөнүүтэ дьэ уларыйда.  Балаҕан ыйын 1 күнүттэн 8-тарыттан кыра саастаах оҕо ыарыйдаҕына, төрөппүтүгэр “больничнай илиис” төлөбүрэ хамнас 100%-гар тэҥнэһиэҕэ. Билигин бу төлөбүр үлэ ыстааһыттан эрэ тутулуктаах. Эдэр төрөппүттэр ыстаастара кыра буоллаҕына, «больничнай илиис» төлөбүрэ хамнастарынааҕар төһө эмэ кыра буолар.  “Больничнай” төлөбүрүн үрдээһинэ...
Аан дойду 2021 — чемпионката
Спорт | 22.07.2021 | 18:28
Аан дойду 2021 — чемпионката
Бу күннэргэ улаханнык үөрдүбүт Матрена Ноговицынаны кытта 100 харахтаах дуобакка аан дойду чемпионката буолбутунан төлөпүөнүнэн  эҕэрдэлээн интервью ыллым. Матрёна Ноговицына – 1991 с. сэтинньи 6 күнүгэр Чурапчы улууһугар Мугудайга төрөөбүтэ.  64-100 харахтаах дуобаттарга  араас саастаахтарга  аар-саарга кыайыыларын аахпакка, аҥаардас 100 харахтаах дуобакка дьахталларга эрэ ситиһиилэрэ маннык: 2004 сылтан  Арассыыйа дьахталларга...