27.02.2021 | 07:16

САЙЫЛЫКТАН СТАЛИНГРАДКА

САЙЫЛЫКТАН  СТАЛИНГРАДКА
Ааптар: Киин Куорат

Аҕа дойду Улуу сэриитин кыттыылааҕа Семен Федорович Борисов, Кыайыы 75 сылыгар тыыннаах тиийбитэ буоллар, төһө эрэ үөрүө-көтүө этэй? Мэҥэ Хаҥалас улууһун Дьабыыл нэһилиэгин Көйүү үрэҕин уола 1942 сыллаахха айгыр-силик айылҕа маанылаах кэмигэр, бэс ыйыгар бэбиэскэ тутан, Нэммэрэ сайылыктан барбыта.

Фроҥҥа тиийбиттэрэ, сир мэктиэтигэр дьигиһийэр, илгистэр, бургучуйар курдук эбитэ үһү. Сталинградскай фроҥҥа 883 стрелковай полка 2-с пантоннай батареятыгар сулууспалаабыта. Өстөөх быыстала суох буомбатын аннынан сылдьан, биһиги байыаннай чаастарбыт Волга өрүһү туоруур муостаны туппуттара.

Үс үллэр үөстээх, быстыбат быйаҥнаах Улуу Өлүөнэ өрүспүт илин эҥээригэр үөскээн-төрөөн улааппыт Семён Борисов 1942 сыл балаҕан ыйын бүтүүтэ хабыр хапсыһыыттан хаҥас илиитин икки тарбаҕын буулдьа хадьырыйан госпитальга киирэр. Арай ол сытан убайын Антон Ильич Борисов–Улахан Бачылланы эмискэ көрсө түһэн, хаһыы-ыһыы бөҕөнү түһэрэллэр, үөрүүлэриттэн куустуһа түһэллэр, дьоннорун, дойдуларын кэпсэтэн, ахтылҕаннарын таһаараллар. Сэмэн өр сыппат, арыычча буолаат, фашистскай Германия өһүөннээхтик, суостаахтык саҕалаабыт, урусхаллаабыт сэриитигэр, фроҥҥа төннөр. Онтон 1943 сыл алтынньытыгар Волга өрүһү туорааһыҥҥа хаҥас атаҕын снаряд оскуолкатыгар тэптэрэн, уһуннук байыаннай госпитальга  сытан эмтэнэр. Онтон демобилизация сокуонугар сөп түбэһэн, төрөөбүт Сахатын сиригэр иккис группалаах инбэлиит буолан эргиллэр. Дойдутугар дьоно-сэргэтэ уоттаах сэрии ыар охсуутуттан ас-таҥас тиийбэт, аас-туор олох хаарыйбыт кэмигэр олордохторуна, тиийэн кэлэр. Ийэлээх аҕата, кэргэнэ Кэтириис, тоҕустаах кыыһа Балагыай үөрэ-көтө көрсүбүттэрэ.

Сэриигэ ылбыт бааһырыыта олоҕун устата эрэйдээтэр даҕаны, илиитин үлэттэн араарбатаҕа, холкуос кытаанах үлэтигэр сылдьыбыта. Илиитин тарбаҕа тоҥон тахсарын иһин, кэргэнэ куобах тириититтэн анал хаа тигэрэ үһү, кыһынын атах таҥаһын үрдүнэн эбии холуоһа кэтэр эбит. Кэлин уоллаах кыыһы төрөтөн, оҕолорун үһүөннэрин үрдүк үөрэхтээн, олох үөһүгэр үктэннэрбитэ. Билигин сиэттэрэ, хос сиэттэрэ кыайыыны уһансыбыт эһэлэринэн киэн тутталлар.

Биир дойдулаахтара 1995 сыллаахха, Кыайыы 50 сылыгар, эйэлээх олох туһугар охсуспут, сэрии муҥун билбит дьоннорун ааттарын үйэтитээри, Нэммэрэ сайылыкка үрдүк монумент туруорбуттара. 2010 сыллаахха Семён Федорович оҕолоро Киимэлээх Катя уон биир харыйаны түөрэн аҕалан, монумент тула олордубуттара. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии бэтэрээнэ дьоһун, сэмэй, кэскиллээх олоҕу олорон 1984 сыллаахха олохтон барбыта. Ол сэрии ынырык кэмнэрэ норуот историятыгар умнуллуо суоҕа.

Анна КОЗЛОВА, Дьокуускай куорат

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Үлэҕэ ыыппытым, состоруулаах кэллэ
Сынньалаңңа | 22.09.2022 | 18:00
Үлэҕэ ыыппытым, состоруулаах кэллэ
Биһиги ыал буолан олорбуппут 20-тэн тахса сыл буолла. Кэргэммин хас хамсаныытын, тыынарын, атаҕын тыаһын, оннооҕор ааны арыйан киирэриттэн настарыанньата уларыйбытын олох ончу курдаттыы билэбин. Ол курдук чугастыыбыт, ол курдук бэйэ-бэйэбитин билсэн, биир сыалай буолбуппут ыраатта. Оннооҕор биир түүлү түһээн турааччыбыт, киэһээҥҥи аһылыкка тугу астыахтаахпытын, тугу сиэхпитин баҕарарбытын тэҥинэн этэн кэбиһэн...
Үлэни, дьиэ кэргэни өрө-тутан – үйэ аҥаара бииргэ
Дьон | 22.09.2022 | 10:00
Үлэни, дьиэ кэргэни өрө-тутан – үйэ аҥаара бииргэ
Быйыл балаҕан ыйыгар Дьокуускайга Саха АССР 100 уонна киин куорат төрүттэммитэ 390 сылларыгар анаммыт «Трудовые династии города Якутска» кинигэ сүрэхтэммитэ. Кинигэни Саха сирин бэчээтин туйгуна Юрий Троев таһаарда, ааптар-хомуйааччы – Матрена Кондратьева.
Үтүө үөрүйэх уонна практикаҕа таба туһаныы
Сонуннар | 22.09.2022 | 11:22
Үтүө үөрүйэх уонна практикаҕа таба туһаныы
Дьокуускай куорат спортивнай үҥкүүгэ тренердэрэ анал үөрэхтээһини көхтөөхтүк ааһаллар уонна бэйэлэрин сатабылларын үрдэтэллэр. Балаҕан ыйыгар ыытыллыбыт үөрэх бу сылга номнуо иккиһин буолла. Тустаах тосхол 2021 сыллаахха бигэргэниэҕиттэн 5 маастар- кылаас ыытылынна.
Саныахха бу ааспыт сайыны
Сынньалаңңа | 23.09.2022 | 18:00
Саныахха бу ааспыт сайыны
Сайыммыт элэс гынан ааспытын өйдөөбөккө да хааллыбыт. Харах далыгар сылдьар дьоммут сынньалаҥнарын хайдах атаардылар? Ким тугу ситистэ, ханна сырытта? Ол туһунан биһиги “сулус” доҕотторбутуттан сурастыбыт.