10.05.2021 | 17:26

Саха сирин 4 өрүһүгэр ураты бэлэмнээх буолуу эрэсиимэ биллэрилиннэ

Саха сирин 4 өрүһүгэр ураты бэлэмнээх буолуу эрэсиимэ биллэрилиннэ
Ааптар: Киин Куорат

Өлүөнэ өрүскэ муус күүскэ барыыта Иркутскай уобаласка бэлиэтэнэр. Саха сирин кыраныыссатыгар чугаһыыра 407 км хаалбыт. Дьокуускайдааҕы күнү-дьылы кэтээн көрөр сулууспа билгэлээһининэн, Саха сиригэр муус ыам ыйын 12-13 күннэригэр чугаһыаҕа. Ленскэй уонна Өлүөхүмэ оройуоннарыгар уу таһыма сууккаҕа 20-240 см эбиллэр. Билиҥҥи туругунан уу таһыма нуорма иһинэн. 


Өлүөнэ өрүс хаҥас тардыытыгар Нүүйэ өрүскэ муус хамсааһына сэдэх, уу таһыма 345 см, нуорма иһинэн. 
Өлүөхүмэ өрүскэ муус хойуутук устар, алын уонна үөһээ кытыылара Куду Күөл нэһилиэнньэлээх пууҥҥа бэлиэтэнэр. 100 км усталаах хамсааһын сууккаҕа 100 км сыҕарыйбыт.  
Алдан өрүскэ уонна кини тардыыларыгар уу таһыма эбиллэн иһэр, ол курдук сууккаҕа 10-80 см үрдээбит. Уҥа тардыытыгар муус бара турар.   
Амма өрүс мууһа Алдан уонна Амма оройуоннарыгар күүскэ хамсыыр. Устар муус уһуна 423 км. Аны 1-2 суукканан муус Амма, Чурапчы оройуоннарынан ааһыаҕа. Аллараа тардыытыгар, Таатта улууһун Төрүт гидропуоһугар 2-3 суукканан муус хамсыыра күүтүллэр. 
Бүлүү өрүскэ уу эбиллэ турар, таһыма сууккаҕа 10-65 см үрдээбит. Сунтаар учаастагар Бүлүү өрүс мууһа ыам ыйын 12-17 күннэригэр хамсыыра сабаҕаланар. 


Дьааҥы, Индигиир уонна Халыма өрүстэргэ уу таһыма сууккаҕа 3-13 см эбиллибит. 
«Халаан уутун кэмэ саҕаламмытынан сибээстээн РСЧС Саха сиригэр Ленскэйдээҕи, Амматааҕы, Өлүөхүмэтээҕи уонна Алданнааҕы салаалара ураты бэлэмнээх буолуу эрэсиимигэр киирэн үлэлииллэр. Муус харарыгар бэлэмнэнэн 30 туонна дэлби тэбэр эттиктэр саппаастара хараллан сытар. Ону ыытар 2 хамаанда үлэлииргэ бэлэм», – диир СӨ Ыксаллаах быһыыга-майгыга министиэристибэтин Кылаабынай управлениетын начаалынньыга Павел Гарин.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Николай Винокуров:  «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
Дьон | 19.11.2022 | 18:00
Николай Винокуров: «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
«Боотур» этэрээт байыастарын ортотугар биһиги биир дойдулаахпыт Алаһыай нэһилиэгиттэн төрүттээх Николай Винокуров баарын истэн, кэпсэтиэхпин баҕардым. Ол эрэн сэһэргэһиибин хайдах-туох саҕалыахпын тобуларбар олус ыарахан этэ. Бу үлэ, үөрэх, сайдыы, тэрээһин туһунан суруйуу, кэпсэтии буолбатах... Бу — олох, дьылҕа, тыын былдьаһыы, өлүү-сүтүү, инники олох иһин охсуһуу туһунан сэһэргэһии. Николай тута хоруйдаабытыгар...
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьон | 25.11.2022 | 10:20
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьокуускайга саха тылын учууталларын сийиэстэрин сэргэ өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо декадата ыытылла турар. Оттон чулуу айымньыбыт баай философиятын кэлэр ыччакка тиэрдэр биир бэртээхэй ньыманан тыйаатыр буолар. Бу дьыл сэтинньитигэр Олоҥхо тыйаатыра «Дьорҕостой Бэргэн» куукуланан испэктээк туруоран сүрэхтээбитэ. Режиссер Гаврил Мэҥкээрэп Николай Калинович Шамаев-Чопчухаан (Үөһээ Бүлүү) олоҥхотунан туруоруутун Дьокуускай куорат хас да уһуйааныгар...
Мария Матвеева:  «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Дьон | 26.11.2022 | 10:00
Мария Матвеева: «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Тыа сиригэр көмүс куоластаахтар, үҥкүүһүттэр, айар, суруйар дьон баалларын куруук кэрэхсии, сэргии истэбит. Ханна да сырыттарбын талааннаах дьону кытта билсэрбин, санаа атастаһарбын туохтааҕар да ордоробун.
Элэгэнтэй Адамов:  «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Дьон | 20.11.2022 | 11:00
Элэгэнтэй Адамов: «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Бүгүҥҥү нүөмэргэ Чурапчы улууһун Чакыр нэһилиэгин олохтооҕо Элэгэнтэй Адамовы кытта тыа сирин олоҕун, итэҕэл, уус идэтин, сайдыы, норуот дьылҕатын, кэскилин туһунан сэһэргэстибит. Дьоҕурдаах киһи анаарыыта киэҥэ, этэр тыла оруннааҕа сөхтөрдө.