23.03.2022 | 16:00

Саха сиригэр түөрт сылгы собуота баар буолуоҕа

Саха сиригэр түөрт сылгы собуота баар буолуоҕа
Ааптар: Киин Куорат

Ньурба улууһугар ыытыллыбыт сылгы иитиитин сайыннарыыга анаммыт мунньахха түөрт хандьыдаакка «саха боруодатын үөскэтэр сылгы собуота» статус иҥэриллэр буолла. Бу туһунан өрөспүүбүлүкэ тыатын хаһаайыстыбатын миниистирэ Александр Атласов иһитиннэрдэ. 
«Саха боруодатын үөскэтэр сылгы собуота» статус иҥэриллэр хаһаайыстыбалара – «Хорообут» ХЭТ (Мэҥэ Хаҥалас улууһа), «Победа» ХЭТ (Таатта улууһа), Иван Яковлевич Строд аатынан СХПК (Амма улууһа) уонна «Арыылах» ПК (Үөһээ Дьааҥы оройуона).
Ити этиллибит сылгы собуоттарыгар статустара муус устар ыйга өрөспүүбүлүкэ тыатын хаһаайыстыбатын Министиэристибэтин иһинэн ыытыллар экспертнэй сүбэ мунньахха иҥэриллэрэ былааннанар. Инники өттүгэр кинилэргэ племенной үлэҕэ судаарыстыбаннай өйөбүл эбии миэрэлэрэ көрүллүөхтээхтэр.
«Өрөспүүбүлүкэ салалтата үөр сылгыны иитиигэ улахан болҕомтону уурар. 2017-2019 сылларга регион сылгы иитээччилэригэр 250 баазаны туттарга хас биирдии эбийиэккэ биирдии мөлүйүөн солкуобайдаах субсидия көрүллүбүтэ. Былырыын өрөспүүбүлүкэҕэ сылгы иитиитэ сайдарыгар 427 мөлүйүөн солкуобайтан тахса судаарыстыбаннай өйөбүл оҥоһуллубута», - диэн бэлиэтиир Ил Дархан Айсен Николаев. 
Ил Дархан «Өрөспүүбүлүкэ тыатын хаһаайыстыбатын сайыннарыы стратегическай хайысхаларын туһунан» Ыйааҕар сылгы собуоттарын ахсаанын 4-тэн 8-ка диэри элбэтэр соругу туруорбута. Билиҥҥи туругунан өрөспүүбүлүкэ территориятыгар 4 сылгы собуота үлэлиир, кинилэргэ 4 саҥа статуһу ылааччы эбилиннэ. 
Регион үрдүнэн сылгы иитиитинэн дьарыктанар хаһаайыстыбаларга 1631 сылгыһыт үлэлиир. Хаһаайыстыбалар бары категорияларыгар 182 тыһыынча кэриҥэ сылгы баар. Сылгы ахсаанынан Саха сирэ Уһук Илиҥҥи федеральнай уокурукка эрэ буолбакка, РФ атын субъектарын ортотугар эмиэ бастакы миэстэҕэ сылдьар. 
Үөр сылгыны иитии хаһаайыстыбаларыгар аадырыстаах көмөнөн саҥа саҕалыыр уонна дьиэ кэргэнинэн үлэлиир фермердэргэ гыраанынан өйөбүл буолар. 2012-2021 сылларга 1 тыһыынчаттан тахса гыраан бэриллибит, итинтэн 273-һэ – сылгы иитиитинэн дьарыктанар хаһаайыстыбалары тэрийиигэ уонна сайыннарыыга. Саха сирин фермердара 548 мөлүйүөн солкуобайдаах граннары ылбыттар.
Ил Дархан «Өрөспүүбүлүкэ тыатын хаһаайыстыбатын сайыннарыы стратегическай хайысхаларын туһунан» Ыйааҕар 200 типовой сылгы баазатын тутуу соруга киирэн сылдьар. 2021 сылга 10 баазаны тутууга 3-түү мөлүйүөн солкуобайдаах субсидия көрүллүбүт. Быйыл өссө 18 бааза тутуллара былааннанар, хаһаайыстыбаларга ити сыалга эмиэ 3-түү мөлүйүөн солкуобайдаах субсидия бэриллибит.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Николай Винокуров:  «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
Дьон | 19.11.2022 | 18:00
Николай Винокуров: «Дойдубар этэҥҥэ эргиллэн кэллим...»
«Боотур» этэрээт байыастарын ортотугар биһиги биир дойдулаахпыт Алаһыай нэһилиэгиттэн төрүттээх Николай Винокуров баарын истэн, кэпсэтиэхпин баҕардым. Ол эрэн сэһэргэһиибин хайдах-туох саҕалыахпын тобуларбар олус ыарахан этэ. Бу үлэ, үөрэх, сайдыы, тэрээһин туһунан суруйуу, кэпсэтии буолбатах... Бу — олох, дьылҕа, тыын былдьаһыы, өлүү-сүтүү, инники олох иһин охсуһуу туһунан сэһэргэһии. Николай тута хоруйдаабытыгар...
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьон | 25.11.2022 | 10:20
Халбаакыттан — Олоҥхо тыйаатырыгар
Дьокуускайга саха тылын учууталларын сийиэстэрин сэргэ өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо декадата ыытылла турар. Оттон чулуу айымньыбыт баай философиятын кэлэр ыччакка тиэрдэр биир бэртээхэй ньыманан тыйаатыр буолар. Бу дьыл сэтинньитигэр Олоҥхо тыйаатыра «Дьорҕостой Бэргэн» куукуланан испэктээк туруоран сүрэхтээбитэ. Режиссер Гаврил Мэҥкээрэп Николай Калинович Шамаев-Чопчухаан (Үөһээ Бүлүү) олоҥхотунан туруоруутун Дьокуускай куорат хас да уһуйааныгар...
Мария Матвеева:  «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Дьон | 26.11.2022 | 10:00
Мария Матвеева: «Дьоҥҥо үтүөнэн эрэ сырыттахха, олорорго чэпчэки»
Тыа сиригэр көмүс куоластаахтар, үҥкүүһүттэр, айар, суруйар дьон баалларын куруук кэрэхсии, сэргии истэбит. Ханна да сырыттарбын талааннаах дьону кытта билсэрбин, санаа атастаһарбын туохтааҕар да ордоробун.
Элэгэнтэй Адамов:  «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Дьон | 20.11.2022 | 11:00
Элэгэнтэй Адамов: «Сиэрдээх өй-санаа төрүт дьарыкка эрэ баар»
Бүгүҥҥү нүөмэргэ Чурапчы улууһун Чакыр нэһилиэгин олохтооҕо Элэгэнтэй Адамовы кытта тыа сирин олоҕун, итэҕэл, уус идэтин, сайдыы, норуот дьылҕатын, кэскилин туһунан сэһэргэстибит. Дьоҕурдаах киһи анаарыыта киэҥэ, этэр тыла оруннааҕа сөхтөрдө.