17.12.2021 | 14:00

Саҥа «омикрон» вирус туһунан тугу билэбит?

Саҥа «омикрон» вирус туһунан тугу билэбит?
Ааптар: Айыына ДОНСКАЯ
Бөлөххө киир

Саха сирин бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлин солбуйааччы Ольга Балабкина телеграм-ханаалыгар иһитиннэрбитинэн, өрөспүүбүлүкэҕэ коронавирус инфекциятын саҥа «омикрон» вируһа булуллубут дьоҥҥо анаан эмтиир салааны арыйбыттарын туһунан иһитиннэрбитэ. Саҥа вируһу кытта охсуһарга туспа былаан оҥоһуллубут. 
Саҥа вирус сыстыбыт бэлиэтэ – киһи олус күүскэ тоҥор, титириир, кыраадыһа тахсар, тиритэр, күөмэйэ ыалдьар, ол эрэн сөтөллүбэт. Ити көрүҥ биир ураты бэлиэтэ – киһи олус сылайар, сэниэтэ эстэр. Медиктэр этэллэринэн, үс-түөрт хонугунан үтүөрүөххэ сөп эбит. Биллэн турар, ити кэмигэр уонна сөптөөхтүк эмтэннэххэ буолара чуолкай.
Ахсынньы 13 күнүгэр биллибитинэн, Соҕуруу Африкаттан эргиллибит Арассыыйа 177 гражданнарыттан 16 киһитигэр «омикрон» вирус булуллубут. Суруйалларынан, саҥа вирус коронавирус дьаҥыттан ордук сыстыганнаах. Билиҥҥи туругунан, Роспотребнадзор регионнааҕы Управлениетын информациятынан,  Саха Өрөспүүбүлүкэтигэр айаннаан кэлбит гражданнарга саҥа штамм булулла илик. Илик эрэ диирбитигэр тиийэбит. Коронавирус дьаҥа арыый хаптайаары гыннаҕына аны атын вирус күөрэйэн таҕыста диэн дьон-сэргэ сөпкө долгуйар. Ол эрэн, чинчийээччилэр иһитиннэрэллэринэн, саҥа көрүҥ төһө да ордук сыстыганнааҕын иһин, коронавирус дьаҥыттан арыый да чэпчэкитик аһардыллар эбит. Холобур, Энгельгард аатынан молекулярнай биология институтун килиэккэлэр пролиферацияларын салаатын салайааччыта Петр Чумаков этэринэн, «омикрон» чэпчэкитик аһардыллар уонна коронавирус дьаҥын курдук ыарытыннарбат, өлүү түбэлтэлэрэ тахсаллара билиҥҥитэ биллибэт. «Саҥа штамм аттенуацияны (вирус мөлтөөһүнэ) ааспыт. Онон, «омикрон» коронавирус дьаҥын бүтүүтүн бэлиэтинэн буолуон сөп диэн эрэл баар», – диэн бэлиэтээбит Петр Чумаков. Кини ыарыы күүһэ мөлтүөҕэ диэн этэр. 
Оннук эрэ буоллар ханнык диэн эрэниэҕи баҕарыллар. Коронавирус дьаҥын содулун эппитинэн-хааммытынан биллибит, элбэх киһи чугас дьонун сүтэрдэ. Бары да хааччахтартан сылайдыбыт. Манна даҕатан эттэххэ, «Арассыыйа хаһыата» иһитиннэрбитинэн, Гамалея киинэ «Спутник V» вакцинаны саҥа көстүбүт «омикрон» штамҥа эмиэ барсар гына оҥорбут эбит, онон эрэх-турах сананыаҕыҥ. Кылаабынайа, быһыыны ылартан аккаастаныа суохха наада.
Төһө да биһиги өрөспүүбүлүкэбитигэр вирус саҥа көрүҥэ кэлэ илигин иһин, сэрэнэр-сэрбэнэр буолуоҕуҥ. Уопсастыбаннай миэстэлэргэ мааскалаах сылдьыаҕыҥ, бэйэ-бэйэбитин харыстаһыаҕыҥ.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дьоҕур-талаан арыллыыта
Спорт | 26.01.2023 | 18:00
Дьоҕур-талаан арыллыыта
Дьиҥинэн, Орто дойдуга кэлбит киһи барыта туохха эрэ дьоҕурдаах, талааннаах. Дьэ, ол арыллара, туттуллара дэбигис кыаллыбат. Ону үрдүк үөһээ айыыларбыт бэйэлэрэ быһааран эрдэхтэрэ. Биллэн турар, улаханнык сыраластахха, күнү-дьылы бараатахха, сүрэхтээх-бэлэстээх, туруу үлэһит, айылҕаттан айдарыылаах буоллахха эрэ дьоҕур, талаан кэлиэн сөп. Дьөгүөр Картузов, дьэ, кырдьык, айылҕаттан хатаҕаламмыт киһи. Тыа киһитин сиэринэн...
Сардаана Токоемова:  «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Дьон | 28.01.2023 | 16:00
Сардаана Токоемова: «Иистэн дуоһуйууну ылабын...»
Иис сахаларга урут-уруккуттан хааммытыгар баар. Билигин биһиги ортобутугар талааннаах иистэнньэҥнэр, норуот маастардара аҕыйаҕа суохтар. Кустуктуу субуллар оһуор быысапкалары, сахалыы тыынынан илгийэр кылтан, сиэлтэн оҥоһуктары, туостан көбүөрдэри, сэлээппэлэри, халадаай былаачыйалары, оноолоох соннору, хаһыаччыктары о.д.а. саха дьахталлара ис сүрэхтэриттэн тигэллэр. Бу тигиилэргэ төһөлөөх дууһа сылааһа ууруллубута буолуой диэн киһи сөҕө эрэ саныыр....
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Куорат олоҕо | 01.02.2023 | 17:00
«Прометей» оскуолатыгар сахалыы иитиини туруорсар төрөппүт кэккэтэ кэҥиир
Дьокуускай куорат историятыгар аан бастаан 990 миэстэлээх улахан оскуола аны күһүн үлэҕэ киириэхтээх.  990 миэстэ диэн бырайыактаммытынан уйунар кыаҕа буоларын өйдүөххэ наада. Киин куораппытыгар миэстэ тиийбэт кыһалҕата баарын тухары оскуолаларбыт 2-3 төгүл ноҕоруускалаах, иккилии симиэнэнэн үлэлии олоруохтара турдаҕа. Онон бу саҥа оскуолаҕа балтараа тыһыынчаҕа тиийэ оҕо үөрэнэрэ буолуо диэн барыллаан...
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Дьон | 03.02.2023 | 12:00
Көмө мүнүүтэ да тохтообот
Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр Саха сирин дьоно-сэргэтэ төһө да тыһыынчанан килэмиэтиринэн ыраах олордоллор, өйдөрө-санаалара Кыайыы эрэ туһугар сытара. Биир дойдулаахтарбыт харчынан, облигациянан, үрүҥ көмүһүнэн, кыһыл көмүһүнэн, балыгынан, күндү түүлээҕинэн о.д.а. көмөнү хара көлөһүннэрин тоҕон туран фроҥҥа ыыппыттара. Ийэлэрбит, эбэлэрбит ыарахан үлэлэрин быыһыгар төһөлөөх кээнчэни, үтүлүгү тигэн ыыппыттарай! Дэлэҕэ сэрии...