04.08.2023 | 12:00

Сөтүө туох туһалааҕый?

Сөтүө киһи доруобуйатыгар туһалааҕын бука бары билэбит. Ууга сөтүөлээһин киһиэхэ барытыгар барсар. Сөтүөлүүр кэмҥэ киһи былчыҥнара барыта үлэлииллэр, онон сүрэх уонна ис уорганнар үлэлэрэ тупсар.
Сөтүө туох туһалааҕый?
Ааптар: Розалия Томская
Бөлөххө киир

Уу уонна ууга чомполонуу саамай улахан туһата – былчыҥнары сымнатар, күүрүүнү намыратар. Киһи этэ-сиинэ хамсаннаҕына-имсэннэҕинэ, организм хааҥҥа эндорфиннары оҥорон барар, ол иһин киһи сөтүөттэн дуоһуйууну тута ылар.

Ууга киирии – үчүгэй массааска сылдьыбыт кэриэтэ, эккэ-сииҥҥэ үтүө дьайыылаах.

Сөтүө араас ыарыыттан эмтэнэргэ көмөлөһөр кыахтаах. Ол курдук, ордук хааннарын баттааһына үрдүк дьоҥҥо туһалаах, хаан баттааһынын намтатарын таһынан, тоноҕос ноҕоруускатын устар, сүһүөхтэри сынньатар.

Утуйбат буолууну эмиэ сөтүөнэн эмтиэххэ сөп эбит. Былчыҥнары үлэлэтэр, массаастыыр уонна сымнатар буолан, сылайыаххытыгар диэри сөтүөлээтэххитинэ, түүн олус үчүгэйдик утуйан хаалаҕыт.

Сымнаҕас эттээх-сииннээх, мөлтөх былчыҥнардаах дьон баар буолар, олорго сөтүө олус туһалаах. Бөгдьөгөр дьон тутта-хапта сылдьаллара кытта көнөн тахсыан сөп. Бу ордук билигин, гаджеттарга бүк түһэн олоруу-сытыы элбээбит үйэтигэр, аһара эрдэ бөгдьөйүүнү уонна көҕүс араас ыарыыларын сэрэтии быһыытынан буолуон сөп.

Ууга физкультура хамсаныыларын оҥорор организмҥа быдан чэпчэки буолар, оттон ноҕорууската сиргэ туран оҥорбукка тэҥнэһэр. Уу иһигэр хамсаныылары оҥорор уустук курдук буолбутун иһин, былчыҥнарга ордук үтүө дьайыылаах. Онон ырыан, бүгүүрэлэрин тупсарыан баҕалаахтарга сөтүө эмиэ олус көдьүүстээх.

Сөрүүн, тымныы ууга сөтүөлүүр киһи сылыйаары дэлби хамсанан биэрэр. Бу кэмҥэ хаан эргиирэ хас да төгүл түргэтиир, эттиктэр атастаһыылара тэтимирэр уонна эт-хаан итийэн барар. Тымырдарынан хаан сүүрэрэ түргэтиир буолан, тымырдар ситимнэрэ толору үлэлээн барар. Тыҥа үлэтэ дириҥиир, салгын килиэккэлэрэ организмҥа барытыгар тарҕаналлар.

Сөтүө сөрүүкэтэрин уонна сылаанньытарын таһынан, тымырдар уунаҥнас буолууларын тупсарар – сүрэх-тымыр ыарыыларын сэрэтиигэ саамай туһалаах.

Сайыҥҥы кэмҥэ билигин үгүстэр бассейн туруорунар буоллулар – бу олус туһалаах уонна көдьүүстээх даҕаны. Ыраас ууга киһи күҥҥэ 45 мүнүүтэттэн итэҕэһэ суох сөтүөлүүр буоллаҕына, сылайбыта түргэнник ааһар. Сөтүөлүүргүтүгэр муннугутунан салгыны эҕирийиэхтээххит уонна бытааннык айаххытынан үрэн таһаарыахтааххыт – маннык тыыныы тыҥа ыарыылаахтарга, астмалаахтарга, бронхиттаахтарга ордук туһалаах. Сөтүөлүү сылдьан хайаан да умсан ылыахтааххыт.

Уу температурата 20-25 кыраадыс буолара ордук. Тымныы ууга  бастаан киирэн баран дэлби хамсанан-имсэнэн, эккитин сылытан биэриҥ.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Замполит Александр:  «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Дьон | 12.07.2024 | 12:00
Замполит Александр: «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Бу сурук кэлбитин туһунан миэхэ Уус Алдан улууһун социальнай политика салаатын үлэһитэ, хаһыаппар сырдаппыт, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан үлэлии сылдьар Наталья Охлопкова от ыйын 3 күнүгэр эрийэн, хаһыаккар таһаарыаҥ дуо диэбитин тута сөбүлэспитим. Онон, сурук хайдах баарынан тылбаастаан, ааҕааччыларбар тиэрдиэм, Саха сирэ дьоруойдарын билиэхтээх!   “Наталья, дорообо! Мин аатым Александр. Мин...
Мария Мигалкина:   «Кэлии сиэмэлэринэн үлүһүйүмэҥ»
Дьон | 19.07.2024 | 10:00
Мария Мигалкина: «Кэлии сиэмэлэринэн үлүһүйүмэҥ»
Мин бүгүн ааҕааччыларбар, ордук хаһаайкаларга, 35 сыл үлэлээбит уопуттаах агроном, билигин биэнсийэлээх, дойдутугар сайылыы сылдьар Мария Семеновна Мигалкинаны кытта тэлгэһэтигэр тиийэн, үүнээйитин, сибэккитин көрө-көрө, дуоһуйа, астына кэпсэттим.   Сибэккигэ уоҕурдууну хото туттабын Бастатан туран ааҕааччыларга циния диэн сибэкки туһунан кэпсиэҕим. Урут биһиги “Циния обыкновенная” диэни олордор этибит, билигин “Циния кустовая” диэн...
Дьулустаан Ноговицын: ДЬУЛУС! ТУЛУС! КЫАЙ!
Дьон | 11.07.2024 | 10:00
Дьулустаан Ноговицын: ДЬУЛУС! ТУЛУС! КЫАЙ!
«Киин куорат» хаһыат бүгүҥҥү ыалдьыта – Туймаада туонатын Үрүҥ Тунах ыһыаҕын «Дыгын оонньуулара» күөн-күрэһин Таас Боотура, быйылгы күрэх муҥутуур кыайыылааҕа Дьулустаан Ноговицын.   Дьулустаан Ноговицын: – Дьокуускай куорат 1№-дээх баһаарынай чааһын байыаһа, төрөппүттэригэр соҕотох уол, эдьиийигэр быраат, тапталлаах кэргэн, үс оҕо амарах аҕата; – Мас тардыһыытыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин, Арассыыйа уонна аан...
Изабелла Попова: Сүрэхпэр сөҥөрбүт дьүөгэлэрим
Дьон | 19.07.2024 | 12:00
Изабелла Попова: Сүрэхпэр сөҥөрбүт дьүөгэлэрим
Арассыыйа үөрэҕириитин туйгуна, Саха сирин үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, хас да кинигэ ааптара Изабелла Ильинична Попова бүгүн өрөгөйдөөх үбүлүөйүн көрсө өссө биир кинигэтин сүрэхтиир. Дьэ, кырдьык, сүрэхтиир... Сүрэҕин сылааһын иҥэрбит кинигэтин!   Ахтар-саныыр дьүөгэлэрим, Аламаҕай сэгэрдэрим, Саһарҕалаах сарсыардабын Сандаарытар куоларым!   Сүр... Сүрэх, сүрдээх, сүрэхтиир... Сахабыт тыла барахсан тугун бэрдэй! Биир тылтан силистэнэн-мутуктанан...