04.08.2023 | 12:00

Сөтүө туох туһалааҕый?

Сөтүө киһи доруобуйатыгар туһалааҕын бука бары билэбит. Ууга сөтүөлээһин киһиэхэ барытыгар барсар. Сөтүөлүүр кэмҥэ киһи былчыҥнара барыта үлэлииллэр, онон сүрэх уонна ис уорганнар үлэлэрэ тупсар.
Сөтүө туох туһалааҕый?
Ааптар: Розалия Томская
Бөлөххө киир

Уу уонна ууга чомполонуу саамай улахан туһата – былчыҥнары сымнатар, күүрүүнү намыратар. Киһи этэ-сиинэ хамсаннаҕына-имсэннэҕинэ, организм хааҥҥа эндорфиннары оҥорон барар, ол иһин киһи сөтүөттэн дуоһуйууну тута ылар.

Ууга киирии – үчүгэй массааска сылдьыбыт кэриэтэ, эккэ-сииҥҥэ үтүө дьайыылаах.

Сөтүө араас ыарыыттан эмтэнэргэ көмөлөһөр кыахтаах. Ол курдук, ордук хааннарын баттааһына үрдүк дьоҥҥо туһалаах, хаан баттааһынын намтатарын таһынан, тоноҕос ноҕоруускатын устар, сүһүөхтэри сынньатар.

Утуйбат буолууну эмиэ сөтүөнэн эмтиэххэ сөп эбит. Былчыҥнары үлэлэтэр, массаастыыр уонна сымнатар буолан, сылайыаххытыгар диэри сөтүөлээтэххитинэ, түүн олус үчүгэйдик утуйан хаалаҕыт.

Сымнаҕас эттээх-сииннээх, мөлтөх былчыҥнардаах дьон баар буолар, олорго сөтүө олус туһалаах. Бөгдьөгөр дьон тутта-хапта сылдьаллара кытта көнөн тахсыан сөп. Бу ордук билигин, гаджеттарга бүк түһэн олоруу-сытыы элбээбит үйэтигэр, аһара эрдэ бөгдьөйүүнү уонна көҕүс араас ыарыыларын сэрэтии быһыытынан буолуон сөп.

Ууга физкультура хамсаныыларын оҥорор организмҥа быдан чэпчэки буолар, оттон ноҕорууската сиргэ туран оҥорбукка тэҥнэһэр. Уу иһигэр хамсаныылары оҥорор уустук курдук буолбутун иһин, былчыҥнарга ордук үтүө дьайыылаах. Онон ырыан, бүгүүрэлэрин тупсарыан баҕалаахтарга сөтүө эмиэ олус көдьүүстээх.

Сөрүүн, тымныы ууга сөтүөлүүр киһи сылыйаары дэлби хамсанан биэрэр. Бу кэмҥэ хаан эргиирэ хас да төгүл түргэтиир, эттиктэр атастаһыылара тэтимирэр уонна эт-хаан итийэн барар. Тымырдарынан хаан сүүрэрэ түргэтиир буолан, тымырдар ситимнэрэ толору үлэлээн барар. Тыҥа үлэтэ дириҥиир, салгын килиэккэлэрэ организмҥа барытыгар тарҕаналлар.

Сөтүө сөрүүкэтэрин уонна сылаанньытарын таһынан, тымырдар уунаҥнас буолууларын тупсарар – сүрэх-тымыр ыарыыларын сэрэтиигэ саамай туһалаах.

Сайыҥҥы кэмҥэ билигин үгүстэр бассейн туруорунар буоллулар – бу олус туһалаах уонна көдьүүстээх даҕаны. Ыраас ууга киһи күҥҥэ 45 мүнүүтэттэн итэҕэһэ суох сөтүөлүүр буоллаҕына, сылайбыта түргэнник ааһар. Сөтүөлүүргүтүгэр муннугутунан салгыны эҕирийиэхтээххит уонна бытааннык айаххытынан үрэн таһаарыахтааххыт – маннык тыыныы тыҥа ыарыылаахтарга, астмалаахтарга, бронхиттаахтарга ордук туһалаах. Сөтүөлүү сылдьан хайаан да умсан ылыахтааххыт.

Уу температурата 20-25 кыраадыс буолара ордук. Тымныы ууга  бастаан киирэн баран дэлби хамсанан-имсэнэн, эккитин сылытан биэриҥ.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Саха сирин саамай эдэр хапытаана - Дүпсүнтэн сыдьааннаах!
Дьон | 04.04.2024 | 09:00
Саха сирин саамай эдэр хапытаана - Дүпсүнтэн сыдьааннаах!
Өрүскэ, муораҕа, акыйааҥҥа да буоллун, араас идэ барыта баар, ол эрээри саамай биллэр уонна ааттаах-суоллаах – биллэн турар, хапытаан. Кинилэр хорсун сырыыларын, бэйэлэригэр эрэллээхтэрин, ыраах айаннарын туһунан төһөлөөх элбэхтэ аахпыппыт, киинэҕэ көрбүппүт буолуой.
Сири иилии эргийиэм!
Дьон | 12.04.2024 | 18:00
Сири иилии эргийиэм!
Кэбээйи Арыктааҕыттан төрүттээх Иннокентий Ноговицын бэлисипиэтинэн аан дойдуну биир гына айанныыр хоббилааҕын туһунан хас да сыллааҕыта суруйан турабыт. Иннокентий киһини кытта кэпсэтэригэр элбэх ууну-хаары эрдибэккэ, аҕыйах тылынан чуо ыйытыыга эрэ хоруйдуурун  билэр буоламмын, Кытайга тиийбититтэн саҕалаан, бассаабынан элбэх да элбэх ыйытыыларбынан көмөн туран, наадалаах информациябын хостоон ыллым. Кинини ыра санаатын...
Зоя Желобцова:  «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
Дьон | 11.04.2024 | 10:00
Зоя Желобцова: «Олох толору үөрүүтүн, кэрэтин билэн сылдьабын»
«Үчүгэй киһи» диэн хайдах киһини ааттыылларый? Арааһа, бастатан туран, дьоҥҥо эйэҕэс, аламаҕай, үөрэ-көтө сылдьар, барыга-бары кыһамньылаах, үлэһит киһини ааттыыр буолуохтаахтар. Дьэ, оччотугар, биһиги дьүөгэбит Зоя Константиновна Желобцова онуоха сүүс бырыһыан эппиэттэһэр. Киһи киһитэ буоллаҕа биһиги Зоябыт!   Оттон киһи барахсан мутугунан быраҕар муҥур үйэтигэр дьонугар-сэргэтигэр, ыччаттарыгар хайдах суолу-ииһи, ааты, өйдөбүлү хаалларара...
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Сонуннар | 11.04.2024 | 18:00
«Доҕордоһуу» — оҕо саас ыллыга
Бу күннэргэ өрөспүүбүлүкэҕэ бастакынан тэриллибит “Доҕордоһуу” оҕо үҥкүү норуодунай ансаамбыла 55-с сылын бэлиэтээтэ. Өрөспүүбүлүкэ үҥкүүтүн эйгэтигэр суолу тэлбит ансаамбыл үөрүүлээх тэрээһинин туһунан санаа атастаһыыларын ааҕыҥ.