23.07.2021 | 16:02

Оҕо суолга сэрэхтээх буоларын туһугар

Оҕо суолга сэрэхтээх буоларын туһугар
Ааптар: Айыына ДОНСКАЯ

Тырааныспар сылдьар суола оҕолорго ураты сэрэхтээх. Ордук кыра саастаах оҕолор суолга сылдьар уопуттара суох, быраабылалары билбэттэр, сэрэҕэ суохтар. Кинилэри харыстыыр курдук тугу гынабыт? 
Дойду үрдүнэн тахсар суол быһылаанын 10% оҕолору кытта сибээстээх. Суол быһылаанын 20% тырааныспар суолугар сүүрэн тахсыбыт, суола сыыһа туораабыт, сэрэҕэ суох бэлэсипиэттээбит оҕолор буруйдарынан тахсыбыт. Оҕолор суолга куттала суох сылдьыылара – төрөппүттэр, суоппардар, ГИБДД сотрудниктарын, үөрэх тэрилтэлэрин уонна көннөрү ааһан иһэр дьон сүрүн соруктара. Оҕо олоҕо улахан дьонтон тутулуктааҕын өйдүөхтээхпит. 
Оҕо суолга хайдах харыстанан сылдьарыгар кыра сааһыттан үөрэтиллиэхтээх. Улахан киһи бэйэтин тус холобурунан дьиссипилиинэлээхтик, болҕомтолоохтук, быраабыланы тутуһан, сэрэнэн сылдьары көрдөрүөхтээх. 
Саамай үчүгэй ньыма – оҕону оонньуу быһыытынан үөрэтии. Суолга сылдьар курдук санаан, араас түбэлтэлэргэ оҕо хайдах гыныахтааҕын үөрэтэр, бэйэтин толкуйдатар, хас да вариантан талларар туһалаах. Оччоҕо оҕо ордук интириэһиргээн туран үөрэнэр, быраабылалары өйдөөн хаалар. 
Оҕо ордук 5 сааһыгар диэри куттал диэн тугун өйдөөбөт эбит. Ол иһин суолга дэбигис сүүрэн тахсыан, массыына кэлэн иһэрин өйдөөн көрүө суоҕун сөп. Улахан дьон сүрүн соруктара – суолга оҕо хайдах быһыылаахтык сылдьыахтааҕын үөрэтии.
Оҕо кыра сааһыттан билиэхтээх быраабылалара:
Ханнык да түгэҥҥэ суолга сүүрэн тахсыллыбат. 
Турар массыыналары кэннилэринэн ааһыллыахтаах. 
Оонньуу сылдьан массыына кэннигэр саһар бобуллар. 
Тиэргэн иһинэн массыына ааһан иһэр буоллаҕына дьиэ, подъезд диэки барыллыахтаах. 
Уулуссаны «зебранан» эрэ уонна күөх уот тыктаҕына туораныллыахтаах. 
«Зебра» суох сиринэн суолу туоруур көҥүллэммэт. 
Суолу туораан иһэн көрүллүөхтээх: икки өттүттэн чугаһаан иһэр массыына суох буолуохтаах. Бастаан хаҥас, онтон уҥа диэки көрөбүт. 
Оптуобустары хайа да өттүттэн эргийэн барар сэрэхтээх. «Зебранан» эрэ туоруур ордук. 
Бэлэсипиэттииргэ уонна ролигынан хатааһылыырга анаммыт эрэ сирдэргэ – тротуарга, пааркаҕа, стадиоҥҥа сылдьыллыахтаах. 
Массыыналарга уонна уопсастыбаннай тырааныспарга хатаастар булгуччулаахтык бобуллар. 

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Педиатр Елена ИВАНОВА:  «Улаатар оҕоҕо — ураты болҕомто»
Дьон | 21.09.2021 | 12:00
Педиатр Елена ИВАНОВА: «Улаатар оҕоҕо — ураты болҕомто»
Бүгүн “Яннамед” медицинскэй клиника педиатр бырааһа Елена Владимировна Иванова ыалдьыттыыр. Кинини кытта оҕо доруобуйатын туһунан кэпсэтиибитин сэргээн ааҕыҥ.   Быраас анала – Кыра оҕо туга ыалдьарын сатаан кэпсээбэт, уопсайынан, кырачаан дьону кытта үлэлиир ыарахан. Педиатрияны тоҕо талбыккыный? Үлэҥ уратытын туһунан кэпсиигин? –  Мин оҕолору кытта үлэлиэм диэн эрдэттэн быһаарыммытым. Эдьиийим...
Баһаарга үлэлээбит волонтердар доруобуйаларын бэрэбиэркэлии медиктэр кэллилэр
Сонуннар | 14.09.2021 | 16:50
Баһаарга үлэлээбит волонтердар доруобуйаларын бэрэбиэркэлии медиктэр кэллилэр
Балаҕан ыйын 14 күнүгэр Дьокуускайга Федеральнай медико-биологическай агентство биригээдэтэ кэллэ. Медиктэр баһаары умуруорууга кыттыбыт волонтердар доруобуйаларын туругун көрүөхтэрэ. Федеральнай Сибиирдээҕи научнай-клиническэй киин генеральнай дириэктэрэ Борис Баранкин СӨ премьера Андрей Тарасенколыын көрүстэ. СӨ доруобуйа харыстабылыгар Министиэристибэтэ иһитиннэрбитинэн, сэрэтэр хайысхалаах медицинскэй көрүү испииһэгэр өрөспүүбүлүкэ 500-тэн тахса олохтооҕо киирбит.  Бу иннинэ өрөспүүбүлүкэ бырабыыталыстыбата...
Дьокуускайга үөрэҕирии үлэһиттэрин балаҕан ыйынааҕы мунньахтара ыытыллар
Сонуннар | 15.09.2021 | 18:00
Дьокуускайга үөрэҕирии үлэһиттэрин балаҕан ыйынааҕы мунньахтара ыытыллар
Балаҕан ыйын 14 күнүттэн Дьокуускайга «Актуальные вопросы достижения стратегической цели повышение качества образования» диэн тиэмэнэн үөрэҕирии үлэһиттэрин балаҕан ыйынааҕы мунньахтара ыытыллар. Ол туһунан Уокуруктааҕы дьаһалта пресс-сулууспата иһитиннэрдэ.  Быйылгы мунньах дьүүллэһиитигэр Дьокуускай куоракка үөрэҕирии хаачыстыбатын үрдэтэр сыаллаах түөрт хайысха көрүллэр: иитии уонна эбии үөрэхтээһин боппуруостара; муниципальнай уонна  үөрэҕирии тэрилтэтин таһымнарыгар үөрэҕирии...
Гаас ситимнэригэр саҥа быраабыланан холбуохтара
Сонуннар | 17.09.2021 | 14:00
Гаас ситимнэригэр саҥа быраабыланан холбуохтара
Социальнай газификация уратыларын учуоттаан, Арассыыйаҕа гаас ситимнэригэр холбонорго саҥа быраабылалар олоххо киирэллэр. Ити уонна да атын кэккэ докумуоннары, бэрэсидьиэн көҕүлээбит бырагыраамаларын олоххо киллэрэр курдук,  бырабыыталыстыба бэрэссэдээтэлэ Михаил Мишустин бигэргэппит.  Быраабылаҕа этиллибитинэн, гааһы тарҕатар инфраструктура баар эрэ нэһилиэнньэлээх пууннарыгар гаас киириэн сөп уонна уонна дьиэ кэргэн тус сыалларыгар эрэ холбонор. Кэмиэрсиэйэ...