12.05.2022 | 12:30

Ньургуһуну эмкэ туһаныы

Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Ааптар: Розалия ТОМСКАЯ
Бөлөххө киир

Тоҥ буору тобулан тахсар хорсун сибэкки ньургуһун барахсан олоххо тардыһыытынан, кэрэ көстүүтүнэн эрэ буолбакка, араас ыарыыны эмтиир кыахтааҕынан өбүгэ саҕаттан аатырар. Аныгы үйэ киһитэ ньургуһунан хайдах эмтэниэн сөбүй? Бу туһунан айылҕаттан айдарыылаах норуот эмчититтэн туоһуластыбыт.

Юлия Юрьевна Николаева – норуот эмчитэ, “Арчы дьиэтин” иһинэн үлэлиир өбүгэ үгэһин, сиэрин-туомун дьоҥҥо тарҕатар, сөргүтэр үлэни ыытар “Сандаар” түмсүү салайааччыта:

– Сааскы бастакы сибэккибит, тоҥ буору тобулан тахсар ньургуһуммут нууччалыы аата “прострел” диэн. Нуучча омуга былыр дьиэ акылаатын уурарыгар муннуктарыгар ньургуһуннары уурар эбит – куһаҕан тыынтан харыстыыр, куһаҕан тыыны дьиэҕэ киллэрбэт диэн. “Стреляет” диэн тылтан аатын таһаарбыттар, куһаҕан тыыны ытыалаан кэбиһэр диэн суолталаах.

Ньургуһуну сахалар эмкэ былыр-былыргыттан тутталлар. Саҥа тыллан эрэр сибэккитэ ордук күүстээх. Сүһүөх ыарыыларыгар эмтээх сүмэһин оҥостон туттуу уруккуттан баар. Водкаҕа, испииргэ кутан, сылы-сылынан илдьэ сылдьан туттуохха сөп буолар. Испиир харааран хаалар, онон ыалдьар сири оҕунуохтанабыт.

Сорох дьон ньургуһун атан эрэр сибэккитин сиибит дииллэр. Оннук эмтэнии ньымата былыр баар этэ эрээри, билиҥҥи дьоҥҥо олус сэрэхтээх, барытын быһа сиэтэн кэбиһиэхтэрэ. Онон ньургуһун сибэккитин ыйыстар, сиир сатаммат, куртаҕы, оһоҕоһу бааһырдыахха сөп.

Былыр, элбэх эмп-томп суоҕар, сибэккини ыалдьар сир тириитигэр даҕайан, түөн курдук быһа сиэтэн, бааһырдан, ириҥэ көйбүтүн кэннэ ону сүүрдэн ыраастанабыт, эмтэнэбит дииллэр эбит.

Маны таһынан былыргы сахалар ньургуһун сибэккитин эминньэҕин сүөгэйгэ булкуйан маас оҥостоллоро. Ол маастарын чесоткаҕа, ыт ытырдаҕына кытта тутталлара. Силиһин кытта маас оҥорорго тутталлар эбит, ол эрэн билигин, бу “Кыһыл кинигэҕэ” киирбит үүнээйи буоларынан, оннук гынар сатаммат.

Бэйэм дьоҥҥо ньургуһунтан эмп оҥорон бэрсээччибин, ол эрэн эмтэнэ, имэрийтэрэ кэлбит киһиэхэ туттубаппын. Кэргэним сиһэ хам туттаҕына, сүһүөх араас дьарҕаларыгар туһанабын. Биһиги ньургуһуммутун манна олохсуйбут омуктар эмп оҥостон дойдуларыгар илдьэ баралларын, олус хайҕыылларын, “аптаах сибэкки” диэн ааттыылларын билэбин.

Тыынар уорганнара уонна тыҥа ыарыылаахтар ньургуһуннаах хонууга хаамаллара туһалааҕын былыргы сахалар билэллэрэ. Билиҥҥи дьаҥнаах кэмҥэ, салгын сии таарыйа, ньургуһун үүнэр сиригэр дьаарбайыахха сөп.

Ньургуһун – күүстээх дьааттаах үүнээйи, чугас тутан сыллыыр, сытырҕалыыр олус сэрэхтээх. Аллергиялыыр дьон улаханнык баалатыахтарын сөп.

Хатаран баран, ууга суурайан, убаҕас гынан иһэллэр эрээри, сатаабатахха, ол эмиэ кутталлаах эмп буолар. Маннык настойканан атах грибогун соттон эмтиэххэ сөп. Бронхикка түөһү оҕунуохтууллар.

Ньургуһун испииргэ да, ууга да оҥоһуллубут настойкатын эккэ ууран баран хам баайар, бэрэбээскилиир олох сатаммат. Киһи этин дириҥ баҕайытык быһа сиэн кэбиһиэн сөп. Көннөрү бистэн эрэ кэбиһэр ордук. Былыргы сахалар босхоҥ сытар, оҕустаран ыалдьыбыт киһиэхэ маас курдук тутталлара. Ону таһынан кыыл ииригирэр ыарыытыгар туһаналлара биллэр.

Аныгы дьон водкаҕа настойка оҥостуохтарын сөп. Бытыылканы арыйан баран онно толору атан эрэр сибэккини симэҕит. Хараҥа сиргэ 2 нэдиэлэ турдаҕына, эмпит ситэр, сөп буола-буола сахсыйан биэрэ сылдьыахха наада. Дьэ, ону олус өр илдьэ сылдьан туттабыт, хастыы эмэ сыл уһуннук барар, буорту буолбат. Күн уотугар туруорар сатаммат, оҕунуохтанарга эрэ барсар.

Төбөҕө венок өрөн кэтэр көннөрү киэргэниигэ эрэ барсар, онно туох да эмтэнии диэн суох.

Ньургуһун улуус аайы атын өҥнөөх. Ол эрэн эмин кыаҕа, күүһэ ханна баҕарар тэҥ. Күөх да, араҕас да ньургуһун эмтиир кыахтара биир. Кэнники Сунтаар эҥин диэки розовай өҥнөөх ньургуһун тахсар буолла, мин маны гибрид үөскээтэ дии саныыбын.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Дьон | 16.05.2024 | 14:00
Дрону күрдьэҕинэн суулларбыт саха буойуна
Нэдиэлэ аайы саҥаттан саҥа киһини билсэр, салгыы кинини кытта сибээһи тутар, суруйсар суруналыыс идэлээх киһи үлэтин биир эмиэ интэриэһинэй өрүтэ. Мин анал байыаннай дьайыыга сылдьар суруйбут, ааҕааччы киэҥ эйгэтигэр таһаарбыт уолаттарбын үгүстэрин билсэбин, ыйыталаһабын, ханна тиийбиттэрин, сылдьалларын сураһабын, хомойуох иһин, сорохторун сүтэрэбин...   Хачыгаардыы сылдьан бэбиэскэ туппутум Анал байыаннай дьайыыга мобилизация...
Ытык сирдэнэр буоллубут!
Куорат олоҕо | 09.05.2024 | 18:00
Ытык сирдэнэр буоллубут!
Кулун тутар 15 – муус устар 30 күннэригэр ыытыллыбыт Бүтүн Арассыыйатааҕы рейтиннээх куоластааһыҥҥа Саха сириттэн хаһааҥҥытааҕар да элбэх – 125 156 киһи кыттыыны ылбытын туһунан Ил Дархан уонна Бырабыыталыстыба пресс-сулууспата иһитиннэрэр.   Ол иһигэр Дьокуускай куораттан былырыыҥҥытааҕар икки төгүл элбэх – 52 271 киһи куоластаабыт (былырыын – 29 679 киһи).  «Куорат...
Саха сириттэн сэриигэ  ат хомуура
Сонуннар | 09.05.2024 | 12:00
Саха сириттэн сэриигэ ат хомуура
1941-1945 сыллардааҕы Аҕа дойду Улуу сэриитигэр дойду үрдүнэн ат хомуура диэн барбыта. Сэриигэ киһини кытта тэҥҥэ биир төһүү тыыннаах күүһүнэн ат буолбута. Кыһыл Аармыйа 1 мөлүйүөн 9 тыһыынча атыттан сэриигэ мөлүйүөнтэн ордугун сүтэрбитэ.   Аты таһар-тиэйэр күүс быһыытынан эрэ буолбакка, кавалерияҕа кытта туһаммыттара. Байыаннай-ветеринарнай сулууспа күүскэ үлэлээбитэ. Маныаха 6507 ветврач уонна...
Татьяна Иванова:  «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Дьон | 16.05.2024 | 16:00
Татьяна Иванова: «Дьол уйатын ытыктабыллаах сыһыан эрэ тутар»
Арассыыйаҕа Дьиэ кэргэн сылынан уонна Дьиэ кэргэн аан дойдутааҕы күнүгэр сөп түбэһиннэрэн, таптал кыымыттан саҕыллан биэс уон биэс сыл бииргэ олоруу дьолун билбит Татьяна, Петр Ивановтар дьиэ кэргэн туһунан сырдатабын.   Киһи төрүүрүгэр олоҕо барыта үөһэттэн суруллан кэлэр ыйаахтаах, ол  сиэринэн оҕо, ыччат буола үүнэн, сирдээҕи тапталы көрсөн, ийэ, аҕа дьолун...