14.06.2020 | 14:20

Үлэм үйэлээх буоллун диэн

Үлэм үйэлээх буоллун диэн
Ааптар: Киин Куорат
Бөлөххө киир

Бүгүҥҥү сэһэргэһээччим Аэлита Владимировна Боескорова Үөһээ Бүлүү Боотулуутуттан төрүттээх. Элбэх оҕолоох Розалия Николаевна, Владимир Алексеевич Тимофеевтар дьиэ кэргэннэригэр ахсыс оҕонон күн сирин көрбүтэ.

Оскуолаҕа куруһуок арааһа баара: ырыа, үҥкүү, уруһуй. Оҕо барыта үөрэх кэнниттэн эбии дьарыкка сылдьара. Ол курдук, “Сарыал” ансаамбылга оҕолор ырыанан, үҥкүүнэн үлүһүйэн, араас куонкурустарга, бэстибээллэргэ кытталлара, гастролларга сылдьаллара. Ону сэргэ Алексей Алексеевич Николаев диэн учуутал оҕолору мозаика, графика, о.д.а. араас тиэхиньикэҕэ уһуйара, станокка үлэлэтэрэ. Эргиччи дьоҕурдаах кыыс барытыгар ылсан сылдьара. Ол эрээри кэлин уруһуй иккис былааҥҥа хаалбыта.

Биирдэ нэһилиэк иһигэр буолбут быыстапкаҕа турар муос оҥоһуктары Аэлита бэркэ сэргии, ымсыыра көрбүтэ. Хайдах маннык оҥороллоро буолуой диэн улаханнык сөхпүтэ-махтайбыта. Тугу эрэ көтүппүппүн, мүччү туппуппун быһыылаах диэн санаа үүйэ-хаайа туппута. Онтон дьиэтигэр ынах муоһун оргутан, бэйэтэ этэринии, сыт-сымар бөҕөнү таһааран, сымнатан, ытарҕа, баттах туттарар киэргэли оҥостон кэппитэ. Ол бастакы холонуута 9-10 кылааска этэ.

Дьылҕам бэйэтэ салайбыта

90-с сылларга үп-харчы кырыымчык кэмэ буолбута. Элбэх оҕолоох ыалга оҕолору үөрэттэрэ ыытар ыарахана. Аэлита эдьиийдэрэ устудьуоннуу сылдьаллара. Онон кини атын нэһилиэккэ үлэлии барбыта. Оскуолаҕа сэкирэтээринэн киирбитэ, ону таһынан оҕолорго куруһуок ыытара:

– Бэйэм улахан уопута суох да буолларбын, ынаҕым муоһун оргуппутунан барбытым. Син ону-маны оҥорор этибит, – диэн күлэ кэпсиир.

Ол саҕана художественнай училище “Декоративно-прикладное искусство” диэн салаатын бүтэрдэххинэ, салгыы СГУ-га культуролог үөрэҕэр быһа киирэҕин диэн этэ.

Муосчут буолуом диэн санаа суоҕа. Дьылҕам бэйэтэ салайан, утары уунан, культуролог буолуом диэн санаанан салайтаран, училищеҕа үөрэнэ киирбитим. Биһигини Федор Иванович Марков (Ааптар – Арассыыйа үтүөлээх, СӨ норуодунай худуоһунньуга, норуот маастара)  сүүмэрдээбитэ. Салгыы Василий Николаевич Амыдаев (СӨ искусстволарын үтүөлээх деятелэ, СӨ худуоһунньуктарын Сойууһун бэрэссэдээтэлэ) курдук талааннаах маастар илиитигэр киирбиппит. Кэлин биир уһулуччулаах, эргиччи дьоҕурдаах Василий Васильевич Бочкаревка (скульптор, суруйааччы, СӨ норуодунай худуоһунньуга, СӨ искусстволарын үтүөлээх деятелэ) уһуйуллан, училищены кыһыл дипломунан бүтэрбитим. Маннык ааттаах-суоллаах дьоҥҥо үөрэммиппин дьолум дии саныыбын. Үргүччү СГУ-га  культуролог идэтин ылбытым.

Айар үлэ, чараас эйгэ

Оччолорго “Сардаана” фабрика бөдөҥ тэрилтэ этэ. Бииртэн биир талба талааннаах, айылҕаттан айдарыылаах, уран тарбахтаах мустубут сирэ.

  • Үөрэхпин бүтэрээт, онно киирбитим. Уопуттаах муосчуттартан элбэххэ үөрэммитим, биир дьиэ кэргэн курдук айымньылаахтык үлэлээбиппит,  – диэн кэпсиир сэһэргэһээччим.

Аэлита Владимировна оҕолонон олорор кэмигэр фабрикаҕа уларыйыы-тэлэрийии буолбута. Сорох салайааччылар туспа тэрилтэлэнэн барбыттара.  Аэлитаны “Драгоценности Якутии” косторезнай сыахха ыҥырбыттара. Онно кэрэ аҥаардартан соҕотох муосчут этэ.

– Дьахтар оҕолонноҕун аайы өйө-санаата уларыйар эбит. Биһиги үлэбит быыллаах, кытаанах илии үлэтин ирдиир. Онон ыраас соҕус сиргэ холонон көрбүт киһи диэн санаа баһыйан, Дизайн уонна технология коллеһыгар преподаватель быһыытынан киирбитим. Үс сыл үлэлээбитим.

Бу иннинэ айа-тута сылдьыбыт киһиэхэ чыҥха атын сир этэ. Үксэ кумааҕы үлэтэ, педсовет, мунньах... Айар куттаах киһи хаайтарбыта, муунтуйбута, чараас эйгэтин суохтаабыта.

Оччолорго элбэх киһи  бэйэтин суолун-ииһин көрдөөн, саҥа аартыктары арыйбыта. Аэлита Владимировна ИП тэринэн, күн бүгүҥҥэ диэри мастарыскыайыгар айымньылаахтык үлэлиир. 2007 сыллаахха норуот маастара үрдүк ааты ылбыта.

  • Быыстапкаларга, дьаарбаҥкаларга эҥин улаханнык кыттыбаппын. Кэлбэт-барбат, киирбэт-тахсыбат киһибин. Ньүкэн соҕуспун. Ис эйгэм оннук. Бэйэм сөбүлүүр дьарыктаахпын, туохха да аралдьыйбакка, холкутук үлэлиирбин ордоробун.

Сыа-сым курдук харыстаан

– Хас биирдии муосчут бэйэтэ туспа суоллаах-иистээх, ураты буочардаах. Маастар диэн, син биир суруксут кэриэтэ, хатыламмат истииллээх.

Билигин үчүгэй матырыйаал тиийбэт, көстөрө уустук, суоҕун да кэриэтэ. Биирдэ эмит көһүннэҕинэ, сыа-сым курдук харыстаан, тугу да энчирэппэккэ, суоттаан-учуоттаан туһана сатыыгын. 

Урукку курдук үйэлэргэ хаалар, музейга, быыстапкаҕа турар үлэ аҕыйах. Ол эбэтэр маастардар ырыынак ирдэбилинэн баран хааллылар диэххэ сөп.

Үксүн бэлэххэ аналлаах оҥоһуктары, киэргэли, симэх арааһын сакаастыыллар. Ис хоһоонноох улахан үлэлэргэ ылсыахпын баҕарабын да, соло суох, бириэмэ тиийбэт курдук.

Бу эйгэҕэ сүүрбэттэн тахса сыл үлэлээтим. Муос бэйэтэ олус кэрэ саастаах, өҥнөөх, сылаас матырыйаал. Оһуорун-ойуутун кыһарбар хас биирдии оҥоһук үйэлээх буоллун диэн уйан сирин барытын учуоттаан туран оҥоробун. Куруһуба, үрүмэ курдук нарын, уран үлэ харыстабылы ирдиир. Ол иһин атыылаһааччыларбар сертификаты кытта сүбэ-ама курдук “Памятка” биэрэбин.

Тирэҕэ – дьиэ кэргэнэ, сынньалаҥа – сибэкки

– Биһиги идэбит биир сиргэ таба олорууну эрэйэр. Бириэмэни билбэккэ,  күнү-күннээн турбакка, олус умсугуйан, туохпун барытын умнуохпун сөп. Ардыгар хайдах барытын бүтэрэҕин диэн соһуйаллар. Биллэн турар, дьиэ кэргэним көмөтө улахан. Дьонум өйүүр буоланнар, оҕолор улаатаннар, мастарыскыайбар төһө баҕарар тардыллыахпын сөп.

Кэргэним Василий Степановичтыын иккиэн биир күөл соботун сиэн улааппыппыт. Кини биологическай наука кандидата, ХИФУ Хотугу сир прикладной экологиятын институтугар үлэлиир. Илиитигэр айылҕаттан дьоҕурдаах буолан, айымньылаах дьарыкпар олус көмөлөһөр.

Кыыспыт Аина устудьуон, быйыл бүтэрэр. Улахан уол Саша тохсус кылааһы түмүктээтэ. Сыбаарканы сатыыр, кыралаан сакаас ылар. Бэйэтэ номнуо  килийиэннэрдээх. Кырабыт Влад алын сүһүөҕү бүтэрдэ.

Сынньанарым, аралдьыйарым диэн сибэккини олус сөбүлээн үүннэрэбин, ону таһынан оҕуруот олордуута, көрүүтэ-харайыыта.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Замполит Александр:  «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Дьон | 12.07.2024 | 12:00
Замполит Александр: «Эр санаалаах боотурдары төрөтөр Саха сиригэр сүгүрүйэбин»
Бу сурук кэлбитин туһунан миэхэ Уус Алдан улууһун социальнай политика салаатын үлэһитэ, хаһыаппар сырдаппыт, анал байыаннай дьайыы саҕаланыаҕыттан үлэлии сылдьар Наталья Охлопкова от ыйын 3 күнүгэр эрийэн, хаһыаккар таһаарыаҥ дуо диэбитин тута сөбүлэспитим. Онон, сурук хайдах баарынан тылбаастаан, ааҕааччыларбар тиэрдиэм, Саха сирэ дьоруойдарын билиэхтээх!   “Наталья, дорообо! Мин аатым Александр. Мин...
Мария Мигалкина:   «Кэлии сиэмэлэринэн үлүһүйүмэҥ»
Дьон | 19.07.2024 | 10:00
Мария Мигалкина: «Кэлии сиэмэлэринэн үлүһүйүмэҥ»
Мин бүгүн ааҕааччыларбар, ордук хаһаайкаларга, 35 сыл үлэлээбит уопуттаах агроном, билигин биэнсийэлээх, дойдутугар сайылыы сылдьар Мария Семеновна Мигалкинаны кытта тэлгэһэтигэр тиийэн, үүнээйитин, сибэккитин көрө-көрө, дуоһуйа, астына кэпсэттим.   Сибэккигэ уоҕурдууну хото туттабын Бастатан туран ааҕааччыларга циния диэн сибэкки туһунан кэпсиэҕим. Урут биһиги “Циния обыкновенная” диэни олордор этибит, билигин “Циния кустовая” диэн...
Дьулустаан Ноговицын: ДЬУЛУС! ТУЛУС! КЫАЙ!
Дьон | 11.07.2024 | 10:00
Дьулустаан Ноговицын: ДЬУЛУС! ТУЛУС! КЫАЙ!
«Киин куорат» хаһыат бүгүҥҥү ыалдьыта – Туймаада туонатын Үрүҥ Тунах ыһыаҕын «Дыгын оонньуулара» күөн-күрэһин Таас Боотура, быйылгы күрэх муҥутуур кыайыылааҕа Дьулустаан Ноговицын.   Дьулустаан Ноговицын: – Дьокуускай куорат 1№-дээх баһаарынай чааһын байыаһа, төрөппүттэригэр соҕотох уол, эдьиийигэр быраат, тапталлаах кэргэн, үс оҕо амарах аҕата; – Мас тардыһыытыгар Саха Өрөспүүбүлүкэтин, Арассыыйа уонна аан...
Изабелла Попова: Сүрэхпэр сөҥөрбүт дьүөгэлэрим
Дьон | 19.07.2024 | 12:00
Изабелла Попова: Сүрэхпэр сөҥөрбүт дьүөгэлэрим
Арассыыйа үөрэҕириитин туйгуна, Саха сирин үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ, хас да кинигэ ааптара Изабелла Ильинична Попова бүгүн өрөгөйдөөх үбүлүөйүн көрсө өссө биир кинигэтин сүрэхтиир. Дьэ, кырдьык, сүрэхтиир... Сүрэҕин сылааһын иҥэрбит кинигэтин!   Ахтар-саныыр дьүөгэлэрим, Аламаҕай сэгэрдэрим, Саһарҕалаах сарсыардабын Сандаарытар куоларым!   Сүр... Сүрэх, сүрдээх, сүрэхтиир... Сахабыт тыла барахсан тугун бэрдэй! Биир тылтан силистэнэн-мутуктанан...