24.05.2024 | 16:00

Үлэ бэтэрээнэ буоларга туох нааданый?

Үлэ бэтэрээнэ буоларга туох нааданый?
Ааптар: Лия АЛЕКСЕЕВА
Бөлөххө киир

“Арассыыйа федерациятын уонна Саха өрөспүүбүлүкэтин Үлэ бэтэрээнэ” (“РФ уонна СӨ  Үлэ бэтэрээнэ”) уонна “Саха өрөспүүбүлүкэтин үлэ бэтэрээнэ” (“СӨ Үлэ бэтэрээнэ”) диэн ааттар туох уратылаахтарый? Бу аакка хайдах тиксэллэрий, дастабырыанньаны хантан ылалларый?

Ол туһунан Дьокуускай куораттааҕы Нэһилиэнньэ социальнай харалтатын управлениетын салайааччыта Марта Георгиевна Жиркова кэпсээтэ:

 

– “РФ уонна СӨ Үлэ бэтэрээнэ” уонна “СӨ Үлэ бэтэрээнэ” диэн ааттар бааллар. Уратылара туохханый?

“РФ уонна СӨ Үлэ бэтэрээнэ” ("Ветеран труда РФ в Республике Саха (Якутия)") – федеральнай таһымнаах аат-суол, киһи ханна олороруттан тутулуга суох иҥэриллэр. “СӨ Үлэ бэтэрээнэ ("Ветеран труда Республики Саха (Якутия)") – регионнааҕы таһымнаах аат-суол, бу ааты ылааччылар чэпчэтиилэринэн өрөспүүбүлүкэ иһигэр эрэ туһаналлар.

 

– “РФ уонна СӨ Үлэ бэтэрээнэ” ("Ветеран труда РФ в Республике Саха (Якутия)") ааты ким ыларый?

Бу ааты-суолу иҥэрии өҥөтө ССРС эбэтэр Арассыыйа мэтээллэринэн уонна уордьаннарынан наҕараадаламмыт дьоҥҥо, бочуотунай аатынан, РФ Бэрэсидьиэнин грамотатынан эбэтэр наҕараадатынан бэлиэтэммит дьоҥҥо, 15 сылтан итэҕэһэ суох уһуннук бэриниилээхтик үлэлээн биэдэмистибэлэр бэлиэлэринэн наҕараадаламмыттарга ананар. Бу аакка түһэриллээччилэр олорор сирдэринэн сайаапка бэриллэр, кинилэр бу муниципалитекка регистрациялаах эбэтэр олох атын сиргэ олорор буолуохтарын эмиэ сөп.

 

– “СӨ Үлэ бэтэрээнэ” (“Ветеран труда Республики Саха (Якутия)”) ааты ыларга туох ирдэбиллэр баалларый?

"Ветеран труда Республики Саха (Якутия)" аат Саха өрөспүүбүлүкэтигэр олорор Арассыыйа гражданнарыгар бэриллэр. Онуоха маннык ирдэбиллэргэ эппиэттиэхтээхтэр:

Наҕараадалаахтарга:

— “Полярная звезда” уордьаннаахтар;

— “Гражданская доблесть” бэлиэлээхтэр;

— “СӨ Бочуоттаах олохтооҕо” ааттаахтар;

— «Заслуженные работники всех отраслей РС(Я)» бочуоттаах ааттаахтар;

— Эр дьон 25, дьахталлар 20 сыл кырата суох Саха сиригэр үлэлээбит ыстаастаах буоллахтарына.

 

Саастарынан биэнсийэҕэ тахсалларыгар эр дьон 40, дьахталлар 35 сылтан кырата суох страховой ыстаастаах буоллахтарына:

— ол иһигэр эр дьон 25, дьахталлар 20 сыл ыстаастара Саха сиригэр ааҕыллыбыт буоллаҕына;

— 15 сылтан кырата суох биир салааҕа үлэлээбиттэргэ.

 

Түөрт эбэтэр онтон элбэх оҕону төрөппүт дьахталларга, оҕолорун 8 саастарыгар диэри ииппиттэрин кэннэ (иитэ ылааччылар эмиэ хапсаллар);

— Саха сиригэр үлэлээбит страховой ыстаастара 20 сылтан кырата суох буоллаҕына.

 

Саха өрөспүүбүлүкэтин арктическай улуустарыгар олорор түөрт эбэтэр онтон элбэх оҕону төрөппүт дьахталларга, оҕолорун 8 саастарыгар диэри ииппиттэрин кэннэ (иитэ ылааччылар эмиэ хапсаллар).

— Саха сиригэр арктическай улууска үлэлээбит страховой ыстаастара 10 сылтан кырата суох буоллаҕына.

 

Судаарыстыбаннай наҕараадалаах дьахталларга:

— “Герой ийэ”;

— “Ийэ албан аата”;

10 сылтан кырата суох страховой ыстаастаахтарга.

 

- “СӨ Үлэ бэтэрээнэ” дастабырыанньаны хайдах ылалларый?

Дастабырыанньаны ыларга МФЦ (“Мои документы”) нөҥүө эбэтэр судаарыстыбаннай өҥөлөр порталларын көмөтүнэн сайаапка ыыталлар. Пааспар, наҕараадаларын дастабырыанньата (наҕараадаларынан барар киһиэхэ), үлэ киниискэтэ, диплом, үлэ ыстааһын бигэргэтэр атын докумуоннар ирдэнэллэр.

“Үлэ бэтэрээнэ” дастабырыанньатын уонна социальнай чэпчэтиилэр эр дьон 55, дьахталлар 50 саастарын туолбуттарын эрэ кэннэ бэриллэр.

 

– Үлэ бэтэрээннэригэр туох чэпчэтиилэр баалларый?

 РФ уонна СӨ Үлэ бэтэрээннэригэр маннык кэккэ чэпчэтиилэр бааллар:

— 1226 солк. кээмэйдээх ыйдааҕы төлөбүр;

— Олох-дьаһах хомунаалынай хаһаайыстыбатын (ЖКХ) өҥөлөрүгэр компенсация – 1604 солк.

— Саха сирин таһымыгар бэтэрээннэргэ ый ахсын төлөнөр харчы (ЕДВ), уопсастыбаннай тырааныспарга чэпчэтиилээх айанныыр быраап, Олох-дьаһах хомунаалынай хаһаайыстыбатын (ЖКХ) өҥөлөрүгэр компенсация, үлэлээбэт Үлэ бэтэрээннэригэр санаторийга сынньанар путевка төлөбүрүн 80 бырыһыана төлөнөр.

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Татьяна Гоголева:  «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
Дьон | 13.06.2024 | 10:00
Татьяна Гоголева: «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
«Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятын төрүттээбит, үгүс көлүөнэ талааннаах ыччаты көччөх гынан көтүппүт Татьяна Гоголева, чахчы, Саха сиригэр тыыннаах номох буолбут киһи. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын, социальнай эйгэтин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына олоҕун тухары оҥорбута, айбыта-туппута, үйэтиппитэ үгүс.   Кини туһунан бу иннинэ сурулунна ини, суруллубата ини. Ол эрээри...
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт | 18.06.2024 | 14:15
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт көрүҥнэриттэн биир бастыҥнара уһун сиргэ сүүрүү. Ырааҕы сүүрүүнэн ылбычча киһи дьарыктаммат. Бэйэтин кэмин аатырбыт сүүрүгэ-быһыйа, Саха АССР рекордсмена, стайер уонна марафонец Владимир Слепцову ааспыт үйэ 60-80 сылларын дьоно үчүгэйдик өйдүүр-билэр. Быйыл рекорд олохтообута лоп-курдук 50 сыла. Аҕаларын, эһэлэрин кэриэстээннэр оҕолоро, сиэннэрэ, бииргэ төрөөбүт балта  Людмила Пантелеймоновна, быраата Артем Пантелеймонович...
ЭкоБизнес —  Айылҕаҕа харыстабыллаах  сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьон | 14.06.2024 | 14:00
ЭкоБизнес — Айылҕаҕа харыстабыллаах сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьокуускайга бизнес араас хайысхата сайдар. Олохтоох бородууксуйаны оҥорон атыыга таһаарыы ордук элбэх эбит буоллаҕына, туризм курдук өҥөнү оҥорор предпринимателлэр тарбахха баттаналлар. Юлиана уонна Захар Алексеевтар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэн Дьокуускай таһынааҕы Капитоновка сэлиэнньэтигэр туристическай бизнеһи сайыннаран эрэллэр.   Оҕолор улааттылар диэн саҕалаабыппыт – Биһиги үс уоллаахпыт. Улахаттарбыт 14 саастарын туолбуттарын кэннэ,...
Олоҥхо ыһыаҕар анаан Дьокуускайтан айанныыр паром ахсаана элбэтиллэр
Сонуннар | 14.06.2024 | 10:17
Олоҥхо ыһыаҕар анаан Дьокуускайтан айанныыр паром ахсаана элбэтиллэр
XVII-с өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕа быйыл бэс ыйын 20-21 күннэригэр Аммаҕа Муона чараҥа айылҕа маанылаах миэстэтигэр ыытыллаары турар.  Ыһыах мааны ыалдьыттарынан өрөспүүбүлүкэ 32 муниципальнай тэриллиититтэн 15 тыһыынчаттан тахса киһи буолуоҕа. Айанньыттарга анаан «Дьокуускай – Аллараа Бэстээх» хайысханан 15 паром сылдьыаҕа, Амма сэлиэнньэтин иһинэн оптуобустар, ыһыах түһүлгэтигэр тиэрдэр шатллар сүүрүөхтэрэ. Түһүлгэҕэ 3...