30.05.2024 | 14:00

Куорат суолларыгар үс араас хайысхалаах үлэ ыытыллар

Куорат суолларыгар  үс араас хайысхалаах үлэ ыытыллар
Ааптар: Айыына КСЕНОФОНТОВА
Бөлөххө киир

Ыам ыйын 27 күнүгэр киин куорат баһылыга Евгений Григорьев «Россия 24» ханаал «Прямой эфир с городом» биэриитигэр ыалдьыттаата. Куорат баһылыга быһа эпииргэ тугу кэпсээбитин сиһилии ааҕыҥ.

Халаан уута этэҥҥэ ааста

Евгений Николаевич иһитиннэрбитинэн, быйыл киин куорат аннынан Өлүөнэ эбэ мууһа хаһааҥҥытааҕар да эрдэ, үс күн иннинэ барда. Ону элбэх сыллаах кэтээн көрүү бэлиэтиир.

– Халаан уута этэҥҥэ ааста. Кангалаас сиригэр-уотугар кутталлаах кирбиини кыратык куоһара сырытта. Дьокуускайга биэс мас дьиэ, Кангалааска биир дьиэ ууга бардылар, бэлиэтээн эттэххэ, уруккуттан сааскы халаан ылар сирдэрэ. Билигин дьон хоромньута ааҕыллар.

Суһал ыстаап эрдэттэн бэлэмнэммитэ, нэһилиэнньэҕэ сэрэтэр үлэ ыытыллыбыта, быстах кэмҥэ анал пууннар аһыллыбыттара, сүөһү күрэтиллибитэ. Итиэннэ нэһилиэнньэҕэ куттал суох буолуутун хааччыйар үлэ кэмигэр ыытыллыбыт буолан, барыта этэҥҥэ ааста, – диэн кэпсээтэ баһылык.

Кыһыны улахан саахала суох туораатыбыт

Евгений Григорьев нэһилиэнньэттэн «итииргиибит, оттон бүтүҥ» диэн этии элбэхтик киирэрин кэпсээтэ. Ол эрээри сокуонунан бигэргэтиллибит нуорма, ирдэбил диэн баар: сууккаҕа орто температура 8 кыраадыстан сылаас буолуохтаах эбэтэр ититиини ыам ыйын 23 күнүттэн эрдэ араарыллыа суохтаах.

Бастатан туран, элбэх кыбартыыралаах таас дьиэлэргэ оттук сезона түмүктэннэ. Иккиһинэн, мас дьиэлэр уонна социальнай эбийиэктэр бэс ыйын 1 күнүгэр диэри сылааһынан хааччыллыахтара. Оттук сезона букатыннаахтык түмүктэнэрэ субу кэллэ.

«Быйыл кыһыны улахан саахала суох этэҥҥэ туораатыбыт. Биллэн турар, биирдиилээн быһылаан тахса сылдьыбыта», – диэтэ куорат баһылыга.

Евгений Николаевич дьиэлэри сылааһынан хааччыйар тэрилтэлэр, Биир кэлим диспетчерскэй сулууспа (төл. 44-45-64), ОДьКХ  үлэлэрэ үтүө түмүктээҕин бэлиэтээтэ.

Тиэргэннэри тупсарыыга – 300 мөл.солк.

Евгений Николаевич тиэргэннэри тупсарыы үлэтэ 2030 сылга диэри салҕанарын, бу киэҥ хабааннаах бырайыак куорат маастар-былааныгар киирбитин кэпсээтэ.

Быйыл 15 тиэргэн территорията өрөмүөннэнэр, бу сыалга 300 мөл. солк. кэриҥэ үп көрүллүбүт. Сотору көҕүлүүр бөлөхтөрү кытта көрсүһүүлэр саҕаланыахтара. Манна даҕатан эттэххэ, бырайыак ситэригэр-хоторугар олохтоохтор санаалара хайаан да учуоттанар, ол иһин баһылык (куорат салалтата) бэдэрээтчиттэри кытта бырагыраамаҕа хапсыбыт тиэргэҥҥэ хайаан да сылдьар. 

Салгыы кэпсээтэххэ, быһа эпиир кэмигэр манна сыһыаннаах Кальвица уул., 9/1, дьиэ олохтооҕуттан «Биһиэхэ хаһан оҕо балаһаакката оҥоһуллуой?» диэн ыйытыы киирдэ.

«Бу иннинэ ити эргин саҕаламмыт өрөмүөн үлэтэ быйыл салҕаныахтаах. Кальвица, 9/1 уонна Кальвица, 7/1 дьиэлэр тиэргэннэригэр киириэхпит», – диэн хоруйдаата баһылык.

Быйылгы былаан туһунан кылгастык

Баһылык быһа эпиир кэмигэр быйыл Дьокуускай куоракка «Куттала суох уонна хаачыстыбалаах суоллар» национальнай бырайыакка киирбит эбийиэктэри сэргэ, «дьаама өрөмүөнэ» уонна суол болотунатын эргэ аспаалын чөлүгэр түһэрии – үс араас хайысхалаах үлэ ыытылларын сиһилии кэпсээтэ.   

Санатан эттэххэ, «Куттала суох уонна хаачыстыбалаах суоллар» национальнай бырайыак олоххо киирбитэ быйыл алтыс сыла. Евгений Николаевич иһитиннэрбитинэн, ааспыт биэс сылга 134 эбийиэк,  быһа холоон 160 км суол өрөмүөннэммит.

– 2024 сылга тэтимнээх үлэбит салҕанар. Быйылгы былаан – 19 эбийиэккэ 31 км 350 м усталаах суол. Бэдэрээтчиттэр куонкурус түмүгүнэн бары быһаарыллыбыттара. 13 эбийиэккэ үлэ хайыы үйэ ыытыллар, хаалбыт 6 эбийиэккэ былаан быһыытынан сыыйа-баайа тахсыахпыт. Ыам ыйын 27 күнүнээҕи туругунан уопсай үлэттэн 15 %-на туолла.

Ити этиллибит 19 эбийиэги таһынан, 5 хаһаас эбийиэккэ (8 км кэриҥэ усталаах суол) үлэ ыытыллар. Маннык сылтан сыл аайы элбэх эбийиэги хаба сатыыбыт. Үлэ барыта бигэргэтиллибит графигынан ыытыллар. Этиллибит болдьоххо суол барыта хаачыстыбалаахтык оҥоһуллан бүтүөхтээх.

Иккиһинэн, бу иннинэ өрөмүөннэммит эбийиэктэргэ мэктиэлээх эбэһээтилистибэнэн итэҕэстэри туоратыы үлэтэ ыытыллар. Санатан эттэххэ, аспаал үөһээҥҥи дьапталҕатыгар гарантия болдьоҕо – 4 сыл. Бүгүҥҥү туругунан ол испииһэккэ киирбит эбийиэктэргэ – 105 уулуссаҕа үлэ ыытыллар.

Муус устар 22 күнүттэн саҕалаан эбийиэктэри кэрийэ сылдьан көрөбүт, быйылгыттан онно Бүтүн Арассыыйатааҕы норуот фрона кыттар. Бу эмиэ былаанынан ыытыллар улахан үлэ. Оҥоһуллубут аакталар бэдэрээтчиттэргэ тиэрдиллэллэр, ол итэҕэстэри кинилэр бэйэлэрин суоттарыгар туораталлар, – диэн кэпсээтэ куорат баһылыга.

Быйыл киин куоракка киэҥ далааһыннаах «дьаама өрөмүөнэ»  ыытыллар. Былаан – 20 тыһ. кв. м. Ыам ыйын 27 күнүнээҕи туругунан үлэ уопсай кээмэйиттэн үс гыммыттан биирэ туолбут. Үксэ «Азия оҕолоро» оонньуулар саҕаланыахтарын иннинэ, бэс ыйын 25 күнүгэр диэри түмүктэниэхтээх. Баһылык 9 биригээдэ тэҥҥэ тахсан үлэлии сылдьар, онон, урукку сылларга тэҥнээтэххэ, үлэ быдан тэтимнээхтик ыытыллар диэтэ.

«Ити 20 тыһ.кв. миэтэрэнэн тохтуохпут суоҕа, сыл бүтүөр диэри хастыы эмэ тыһыынча кв.миэтэрэ иэннээх суолга абырахтыыр үлэ салҕаныаҕа», – диэтэ Евгений Николаевич.

Маны сэргэ, алдьанан бүппүт аспаал дьапталҕатын чөлүгэр түһэрэр үлэ ыытыллар. Итиннэ суол улахан кэрчиктэрэ хабыллаллар, холобур, бу иннинэ – Бүлүүлүүр суолга, ГИБДД управлениетын иннинээҕи учаастакка, Кулаковскай уулуссатыгар, билигин Дзержинскэй уулуссатыгар маннык үлэ ыытыллар.

 

Евгений Григорьев иһитиннэрбитинэн, билиҥҥи туругунан киин куоракка 70% кэриҥэ уулусса-суол ситимэ нуормаҕа хоруйдуур буолла. 2019 сылга, «Куттала суох уонна хаачыстыбалаах суоллар» национальнай бырайыак саҥа саҕаланарыгар, ити сыыппара 33%-ҥа тэҥнэһэр этэ.

 

Быйыл киин куорат управаларын күүһүнэн 5 тыһ.кв. миэтэрэ кэриҥэ иэннээх тротуар билиитэтэ хос ууруллар. Ону сэргэ, бэдэрээтчиттэр мэктиэлээх эбэһээтилистибэнэн итэҕэстэрин туораталлар.

Маны   таһынан, «Куттала суох уонна хаачыстыбалаах суоллар» национальнай бырайыагынан саҥа тротуардар оҥоһуллаллар. 

Нэһилиэнньэ үҥсэр

Быһа эпиир кэмигэр Птицевод уул. олохтооҕо эрийэн, баһылыкка улахан уйуктаах тимир көлөлөр суолбутун алдьаталлар, үҥсэ сатыыбыт да, кинилэри туох да тохтоппот диэн кэпсээтэ. Онуоха Евгений Николаевич ыам ыйын 2 күнүттэн улахан уйуктаах тимир көлөлөр куорат суолларынан айанныыллара бобуллубутун санатта.

«Хомойуох иһин, сорох суоппардар хааччахтааһыны өйдөөбөттөр. Нэһилиэнньэттэн, чуолаан Птицевод уул. олохтоохторуттан, үҥсүү үгүстүк киирэр. ГИБДД бу хайысхаҕа үлэни ситэ ыыппат диэн аһаҕастык этэргэ күһэллэбит», – диэтэ кини. Итиэннэ улахан уйуктаах тиэхиньикэ өттүттэн быраабыланы кэһии элбэхтик тахсарын, онно ГИБДД улахан болҕомтотун ууруохтааҕын тоһоҕолоон бэлиэтээтэ.

Евгений Григорьев быһа эпиир кэмигэр «Азия оҕолоро» оонньууларга, Туймаада ыһыаҕар бэлэмнэнии үлэтин туһунан кылгастык кэпсээтэ. Онтон саамай сүрүннэрин сүһэн ылан, ааҕааччыларбытыгар икки этиинэн тиэрдэбит:

«Азия оҕолоро» оонньуулары көрсө киин куоракка икки саҥа эбийиэк – Хатаска уонна Сайсары түөлбэтигэр Ильменскэй уулуссаҕа спорт комплекстара тутулуннулар (иккис эбийиэккэ үлэ бу күннэргэ түмүктэнэр). Маны сэргэ, элбэх эбийиэккэ хас да хайысханан өрөмүөн үлэтэ ыытыллар. 

Быйыл «Дыгын оонньуулара» Киин трибунаҕа ыытыллыахтара. Кус быһый, ат бөҕө оҕолорго аан бастакытын «Бэргэн оонньуулара» тэриллиэҕэ.

Оһуохайдьыттарга, ытык-мааны этээччилэргэ туспа балаҕан көрүллүөҕэ. Аҕам саастаах дьон сынньанарыгар табыгастаах усулуобуйа баар буолуохтаах. 

Быйылгы Туймаада ыһыаҕа Арассыыйаҕа Дьиэ кэргэн, Саха сиригэр Оҕо саас сылларыгар ананыаҕа, «Азия оҕолоро» тиэмэтэ хайаан да таарыллыаҕа. Бырагыраамаҕа барыта 100-тэн тахса тэрээһин киирбит.

2024 сылга куораты көҕөрдүү үбүлээһинэ улааппыт, 40 мөл. солк. кэриҥэ харчы көрүллүбүт. Ильменскэй, Пирогов уулуссаларыгар идэтийбит исписэлиистэр көҕөрдүү үлэтин ыытыахтара.

Хаартыскалар: yakutskcity.ru уонна ГИБДД саайтарыттан

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Татьяна Гоголева:  «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
Дьон | 13.06.2024 | 10:00
Татьяна Гоголева: «Төрөөбүт тылын билбэт ыччат ханна да сыаналаммат»
«Хотугу сулус» оҕо телерадиоакадемиятын төрүттээбит, үгүс көлүөнэ талааннаах ыччаты көччөх гынан көтүппүт Татьяна Гоголева, чахчы, Саха сиригэр тыыннаах номох буолбут киһи. СӨ култууратын үтүөлээх үлэһитэ, СӨ култууратын, социальнай эйгэтин туйгуна, «Гражданскай килбиэн» бэлиэ хаһаайына олоҕун тухары оҥорбута, айбыта-туппута, үйэтиппитэ үгүс.   Кини туһунан бу иннинэ сурулунна ини, суруллубата ини. Ол эрээри...
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт | 18.06.2024 | 14:15
“Сүүрэр суолга – Владимир Слепцов!”
Спорт көрүҥнэриттэн биир бастыҥнара уһун сиргэ сүүрүү. Ырааҕы сүүрүүнэн ылбычча киһи дьарыктаммат. Бэйэтин кэмин аатырбыт сүүрүгэ-быһыйа, Саха АССР рекордсмена, стайер уонна марафонец Владимир Слепцову ааспыт үйэ 60-80 сылларын дьоно үчүгэйдик өйдүүр-билэр. Быйыл рекорд олохтообута лоп-курдук 50 сыла. Аҕаларын, эһэлэрин кэриэстээннэр оҕолоро, сиэннэрэ, бииргэ төрөөбүт балта  Людмила Пантелеймоновна, быраата Артем Пантелеймонович...
ЭкоБизнес —  Айылҕаҕа харыстабыллаах  сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьон | 14.06.2024 | 14:00
ЭкоБизнес — Айылҕаҕа харыстабыллаах сыһыаҥҥа тирэҕирэн
Дьокуускайга бизнес араас хайысхата сайдар. Олохтоох бородууксуйаны оҥорон атыыга таһаарыы ордук элбэх эбит буоллаҕына, туризм курдук өҥөнү оҥорор предпринимателлэр тарбахха баттаналлар. Юлиана уонна Захар Алексеевтар элбэх оҕолоох дьиэ кэргэн Дьокуускай таһынааҕы Капитоновка сэлиэнньэтигэр туристическай бизнеһи сайыннаран эрэллэр.   Оҕолор улааттылар диэн саҕалаабыппыт – Биһиги үс уоллаахпыт. Улахаттарбыт 14 саастарын туолбуттарын кэннэ,...
Олоҥхо ыһыаҕар анаан Дьокуускайтан айанныыр паром ахсаана элбэтиллэр
Сонуннар | 14.06.2024 | 10:17
Олоҥхо ыһыаҕар анаан Дьокуускайтан айанныыр паром ахсаана элбэтиллэр
XVII-с өрөспүүбүлүкэтээҕи Олоҥхо ыһыаҕа быйыл бэс ыйын 20-21 күннэригэр Аммаҕа Муона чараҥа айылҕа маанылаах миэстэтигэр ыытыллаары турар.  Ыһыах мааны ыалдьыттарынан өрөспүүбүлүкэ 32 муниципальнай тэриллиититтэн 15 тыһыынчаттан тахса киһи буолуоҕа. Айанньыттарга анаан «Дьокуускай – Аллараа Бэстээх» хайысханан 15 паром сылдьыаҕа, Амма сэлиэнньэтин иһинэн оптуобустар, ыһыах түһүлгэтигэр тиэрдэр шатллар сүүрүөхтэрэ. Түһүлгэҕэ 3...