25.12.2020 | 17:35

КОРОНАВИРУҺУ АҺАРЫММЫТ ДЬОҤҤО ПСИХОЛОГ СҮБЭТЭ

КОРОНАВИРУҺУ АҺАРЫММЫТ ДЬОҤҤО ПСИХОЛОГ СҮБЭТЭ
Ааптар: Киин Куорат

3-с нүөмэрдээх өрөспүүбүлүкэтээҕи балыыһа (@gau_rkb_3) медицинскэй психолога Матрена Шестакова коронавируһу этэҥҥэ аһарыммыт дьоҥҥо сүбэтэ:

– Коронавируһунан ыалдьан баран аһарыммыт киһи бу ыарыы кэнниттэн кэккэ психологическай кыһалҕалары көрсүөн сөп. Бу дьонтон сорохторугар урут даҕаны уйулҕа кэһиллиитэ баар буолуон сөп, ыарыы кэмигэр бу барыта бэргээн, улаатан тахсар. Коронавирус кэмигэр киһи күүрүүгэ (депрессияҕа) ылларар, туохтан эрэ сэрэнэр, куттанар, стресскэ киирэн хаалыан сөп.

Сорохтор соҕотохсуйаллар, кыраттан ньиэрбинэйдииллэр, эмискэ хомойоллор, эмискэ күлэр-үөрэр буолан хаалаллар.

Утуйар уулара ыһыллыан сөп. Маны тэҥэ утуйар уулара быстах буолан хаалар, сотору-сотору уһукталлар. Хат утуйаллара уустугурар, ол иһин түүҥҥү эрэсиимнэрэ кэһиллэн хаалар. Түүн баттатар буолаллар, куһаҕан түүллэри көрөллөрө элбиир.

Киһи наар туохтан эрэ дьаархана сылдьар, өлөртөн уонна иккистээн коронавируска сыстартан наһаа куттанар. Бу барыта киһи урукку олоҕун укулаатыгар төннөрүгэр ыарахаттары үөскэтэр – куруук күүрүүгэ сылдьан, сатаан сынньаммат, ол иһин сэниэтэ туохха да тиийбэт.

 Маннык түгэннэргэ “когнитивно-поведенческая психотерапия” диэн олус туһалаах. Психология бу салаата ыарыы симптомнарын аһарынарга көмөлөһөр.

Бу үөһэ этиллибит сибикилэртэн ураты, коронавируһу аһарыммыт дьоҥҥо когнитивнай функциялара (информацияны өйдөөн хаалыылара, туохха эмэ болҕомто ууруулара, толкуйдуур тэтимнэрэ) мөлтүүр – ол эрэн бу барыта быстах кэмҥэ буолар. Кэмигэр реабилитацияланнахха барыта ааһар, мэйии үлэтэ чөлүгэр түһэр кыахтаах. 

Мэйии когнитивнай функциятын чөлүгэр түһэрэргэ эрчиллиилэр туһалыахтара. Өйдөөн хаалыыны эрэйэр садаачалар, Шульте таблицатынан мэйиини эрчийии, о.д.а. дьарыктаныҥ.

Оттон үөрэ-көтө сылдьыы, дьоллоох буолуу ырысыаба ханна да суох. Ханнык баҕарар куһаҕан туругу ууну ханар гына утуйан туруу, иҥэмтэлээх аһылык, киһи астынар сөбүлүүр дьарыга киэр кыйдыахтара.

Эти-хааны сымнатар, сылаанньытар эрчиллиилэр туһалаахтар. Чугас, таптыыр дьоҥҥутун, доҕотторгутун кытта үгүстүк алтыһыҥ – маннык көрсүһүүлэр сүргэҕитин көтөҕүөхтэрэ.

Сорох дьоҥҥо сөбүлүүр музыкаларын истэллэрэ, киинэ көрөллөрө, кинигэ ааҕаллара туһалыаҕа. Чэбдигирдэр спордунан дьарыктаныҥ, сибиэһэй салгыҥҥа сылдьыҥ. Киһи бэйэтин этин-сиинин билиэхтээх, организма тугу этэрин истиэхтээх. Дууһа быраастарыгар, психологтарга бараргытыттан, көмө көрдүүртэн толлумаҥ.

СУҺАЛ ПСИХОЛОГИЧЕСКАЙ КӨМӨ НААДА БУОЛЛАҔЫНА

Дьаҥ тарҕаммыт кэмигэр социальнай ситимнэргэ, ордук бассаапка, тарҕанар сонуннартан киһи дьаарханар. Дьон чахчы куттанар уонна туохтан барытыттан сэрэнэр буолла.

Дьиэ кэргэҥҥэ уонна ыччакка социальнай-психологическай өйөбүлү оҥорор киин аһара куттаммыт, ыгылыйбыт, ыксаабыт, санааҕа баттаппыт дьоҥҥо суһал психологическай көмөнү оҥорор. Үрдүк квалификациялаах психологтар уустук кэмҥэ ыгылыйыыттан, стресстэн тахсарга көмөлөһүөхтэрэ.

Суукканы эргиччи быһа линияҕа төлөпүөннүөххэ сөп:

8-800-100-3550 (Республиканский телефон доверия)

8-800-2000-122 (Всероссийский детский телефон доверия)

8-800-100-22-83 (Мобильная кризисная служба).

Эрийэн кэлэргит:

Анонимнай (ааккытын этимиэххитин да сөп);

Буор босхо (ханнык баҕарар суотабай операторыттан эрийии босхо);

Кистэлэҥ (тугу кэпсээбиккитин туора дьон билбэттэр).

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Сонуннар | 15.07.2021 | 13:00
Баһылык итирдэр утахтары атыылыыр быраабылаларга сыһыаннаах этии киллэрдэ
Куорат баһылыга Евгений Григорьев уопсастыбаннай аһыыр сирдэри кэҥэтэр уонна арыгы атыылыыр сирдэри социальнай эбийиэктэртэн тэйитэр туһунан этии киллэрдэ. Ол туһунан кини «Сахамедиа» медиа-кииҥҥэ ыытыллыбыт «Дополнительные ограничения времени, условий и мест розничной продажи алкоголя в Якутии» дискуссияҕа эттэ.  Баһылык ВОЗ дааннайдарынан арыгыттан сылтаан өлүү Арассыыйа 100 тыһыынча олохтооҕор ылан көрдөххө эр...
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Дьон | 17.07.2021 | 13:00
Дойдууна: «Сулус — халлааҥҥа, киһи — сиргэ»
Кинини  айылҕаттан ураты экстрасенс, сүппүт дьону булааччы быһыытынан сахалар эрэ буолбакка, өрөспүүбүлүкэ тас өттүгэр олорооччулар эмиэ билэллэр. Бүгүҥҥү кэпсиир дьоруойум “Саха сирин экстрасенстара – 2015” күрэххэ “Лучший экстрасенс Якутии” ааты сүкпүт ДОЙДУУНА. Дойдууна элбэх оҕолоох ыалга төрөөбүтэ, кинилэр бииргэ төрөөбүт тохсуолар. Хаҥалас улууһа киинэ түспүт, сиргэ үктэммит дойдута буолар. Ийэтэ...
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
Тускар туһан | 18.07.2021 | 11:30
Больничнай 100 бырыһыан төлөнөр буолла
8 саастарын туола илик оҕолор ыарыйдахтарына бэриллэр бүлүтүөн  төлөнүүтэ дьэ уларыйда.  Балаҕан ыйын 1 күнүттэн 8-тарыттан кыра саастаах оҕо ыарыйдаҕына, төрөппүтүгэр “больничнай илиис” төлөбүрэ хамнас 100%-гар тэҥнэһиэҕэ. Билигин бу төлөбүр үлэ ыстааһыттан эрэ тутулуктаах. Эдэр төрөппүттэр ыстаастара кыра буоллаҕына, «больничнай илиис» төлөбүрэ хамнастарынааҕар төһө эмэ кыра буолар.  “Больничнай” төлөбүрүн үрдээһинэ...
Аан дойду 2021 — чемпионката
Спорт | 22.07.2021 | 18:28
Аан дойду 2021 — чемпионката
Бу күннэргэ улаханнык үөрдүбүт Матрена Ноговицынаны кытта 100 харахтаах дуобакка аан дойду чемпионката буолбутунан төлөпүөнүнэн  эҕэрдэлээн интервью ыллым. Матрёна Ноговицына – 1991 с. сэтинньи 6 күнүгэр Чурапчы улууһугар Мугудайга төрөөбүтэ.  64-100 харахтаах дуобаттарга  араас саастаахтарга  аар-саарга кыайыыларын аахпакка, аҥаардас 100 харахтаах дуобакка дьахталларга эрэ ситиһиилэрэ маннык: 2004 сылтан  Арассыыйа дьахталларга...