25.12.2020 | 17:35

КОРОНАВИРУҺУ АҺАРЫММЫТ ДЬОҤҤО ПСИХОЛОГ СҮБЭТЭ

КОРОНАВИРУҺУ АҺАРЫММЫТ ДЬОҤҤО ПСИХОЛОГ СҮБЭТЭ
Ааптар: Киин Куорат

3-с нүөмэрдээх өрөспүүбүлүкэтээҕи балыыһа (@gau_rkb_3) медицинскэй психолога Матрена Шестакова коронавируһу этэҥҥэ аһарыммыт дьоҥҥо сүбэтэ:

– Коронавируһунан ыалдьан баран аһарыммыт киһи бу ыарыы кэнниттэн кэккэ психологическай кыһалҕалары көрсүөн сөп. Бу дьонтон сорохторугар урут даҕаны уйулҕа кэһиллиитэ баар буолуон сөп, ыарыы кэмигэр бу барыта бэргээн, улаатан тахсар. Коронавирус кэмигэр киһи күүрүүгэ (депрессияҕа) ылларар, туохтан эрэ сэрэнэр, куттанар, стресскэ киирэн хаалыан сөп.

Сорохтор соҕотохсуйаллар, кыраттан ньиэрбинэйдииллэр, эмискэ хомойоллор, эмискэ күлэр-үөрэр буолан хаалаллар.

Утуйар уулара ыһыллыан сөп. Маны тэҥэ утуйар уулара быстах буолан хаалар, сотору-сотору уһукталлар. Хат утуйаллара уустугурар, ол иһин түүҥҥү эрэсиимнэрэ кэһиллэн хаалар. Түүн баттатар буолаллар, куһаҕан түүллэри көрөллөрө элбиир.

Киһи наар туохтан эрэ дьаархана сылдьар, өлөртөн уонна иккистээн коронавируска сыстартан наһаа куттанар. Бу барыта киһи урукку олоҕун укулаатыгар төннөрүгэр ыарахаттары үөскэтэр – куруук күүрүүгэ сылдьан, сатаан сынньаммат, ол иһин сэниэтэ туохха да тиийбэт.

 Маннык түгэннэргэ “когнитивно-поведенческая психотерапия” диэн олус туһалаах. Психология бу салаата ыарыы симптомнарын аһарынарга көмөлөһөр.

Бу үөһэ этиллибит сибикилэртэн ураты, коронавируһу аһарыммыт дьоҥҥо когнитивнай функциялара (информацияны өйдөөн хаалыылара, туохха эмэ болҕомто ууруулара, толкуйдуур тэтимнэрэ) мөлтүүр – ол эрэн бу барыта быстах кэмҥэ буолар. Кэмигэр реабилитацияланнахха барыта ааһар, мэйии үлэтэ чөлүгэр түһэр кыахтаах. 

Мэйии когнитивнай функциятын чөлүгэр түһэрэргэ эрчиллиилэр туһалыахтара. Өйдөөн хаалыыны эрэйэр садаачалар, Шульте таблицатынан мэйиини эрчийии, о.д.а. дьарыктаныҥ.

Оттон үөрэ-көтө сылдьыы, дьоллоох буолуу ырысыаба ханна да суох. Ханнык баҕарар куһаҕан туругу ууну ханар гына утуйан туруу, иҥэмтэлээх аһылык, киһи астынар сөбүлүүр дьарыга киэр кыйдыахтара.

Эти-хааны сымнатар, сылаанньытар эрчиллиилэр туһалаахтар. Чугас, таптыыр дьоҥҥутун, доҕотторгутун кытта үгүстүк алтыһыҥ – маннык көрсүһүүлэр сүргэҕитин көтөҕүөхтэрэ.

Сорох дьоҥҥо сөбүлүүр музыкаларын истэллэрэ, киинэ көрөллөрө, кинигэ ааҕаллара туһалыаҕа. Чэбдигирдэр спордунан дьарыктаныҥ, сибиэһэй салгыҥҥа сылдьыҥ. Киһи бэйэтин этин-сиинин билиэхтээх, организма тугу этэрин истиэхтээх. Дууһа быраастарыгар, психологтарга бараргытыттан, көмө көрдүүртэн толлумаҥ.

СУҺАЛ ПСИХОЛОГИЧЕСКАЙ КӨМӨ НААДА БУОЛЛАҔЫНА

Дьаҥ тарҕаммыт кэмигэр социальнай ситимнэргэ, ордук бассаапка, тарҕанар сонуннартан киһи дьаарханар. Дьон чахчы куттанар уонна туохтан барытыттан сэрэнэр буолла.

Дьиэ кэргэҥҥэ уонна ыччакка социальнай-психологическай өйөбүлү оҥорор киин аһара куттаммыт, ыгылыйбыт, ыксаабыт, санааҕа баттаппыт дьоҥҥо суһал психологическай көмөнү оҥорор. Үрдүк квалификациялаах психологтар уустук кэмҥэ ыгылыйыыттан, стресстэн тахсарга көмөлөһүөхтэрэ.

Суукканы эргиччи быһа линияҕа төлөпүөннүөххэ сөп:

8-800-100-3550 (Республиканский телефон доверия)

8-800-2000-122 (Всероссийский детский телефон доверия)

8-800-100-22-83 (Мобильная кризисная служба).

Эрийэн кэлэргит:

Анонимнай (ааккытын этимиэххитин да сөп);

Буор босхо (ханнык баҕарар суотабай операторыттан эрийии босхо);

Кистэлэҥ (тугу кэпсээбиккитин туора дьон билбэттэр).

Сонуннар

Ордук ааҕаллар

Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
Сонуннар | 18.05.2022 | 15:00
Оҕуруот аһын олордооччуларга саҥа субсидия көрүллүөҕэ
«Развитие овощеводства и картофелеводства» саҥа федеральнай бырайыак чэрчитинэн субсидия бэриллэр буолуоҕа. Манан дьоҕус уонна орто предпринимателлэр, маны сэргэ, “самозанятайдар” уонна кэтэх хаһаайыстыбалаах дьон эмиэ туһаныахтарын сөп. Ол курдук, судаарыстыба хортуоппуйу уонна да атын оҕуруот аһын олордуунан дьарыктанар оҥорон таһаарааччылары өйүүр миэрэлэри кэҥэтиэҕэ. Бу туһунан уураахха Арассыыйа бырабыыталыстыбатын бэрэссэдээтэлэ Михаил Мишустин...
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Сынньалаңңа | 12.05.2022 | 12:30
Ньургуһуну эмкэ туһаныы
Тоҥ буору тобулан тахсар хорсун сибэкки ньургуһун барахсан олоххо тардыһыытынан, кэрэ көстүүтүнэн эрэ буолбакка, араас ыарыыны эмтиир кыахтааҕынан өбүгэ саҕаттан аатырар. Аныгы үйэ киһитэ ньургуһунан хайдах эмтэниэн сөбүй? Бу туһунан айылҕаттан айдарыылаах норуот эмчититтэн туоһуластыбыт. Юлия Юрьевна Николаева – норуот эмчитэ, “Арчы дьиэтин” иһинэн үлэлиир өбүгэ үгэһин, сиэрин-туомун дьоҥҥо тарҕатар,...
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Куорат олоҕо | 14.05.2022 | 15:00
Тааттаҕа музей тэриллиитэ
Кэлэр сэрэдэҕэ, ыам ыйын 18 күнүгэр, аан дойдуга Музей күнэ бэлиэтэнэр. Быйыл Таатта улууһугар кыраайы үөрэтэр музей тэриллибитэ 77 сыла.   Музей тэриллиитэ норуодунай худуоһунньук И.В. Попов аатын кытта ыкса ситимнээх. Дэгиттэр дьоҕурдаах, хас да экспедицияҕа сылдьыбыт (бастакы Сибиряковскай экспедиция 1894-96 сс.), баай матырыйаалы муспут буолан да буолуо, 1938 с. саҕалаан...
Похуоттуу бардыбыт!
Сынньалаңңа | 14.05.2022 | 15:33
Похуоттуу бардыбыт!
Бу күннэргэ дьиэ кэргэнинэн, кылааһынан похуоттар саҕаланыахтара. Үчүгэй сынньалаҥы көрдөөх бырагыраама киэргэтэр. Сөбүлэһэҕит? Оччоҕуна “Киин куорат” бэлэмнээбит оонньууларын сэргээҥ, сэҥээриҥ!    Хамсаныылаах оонньуулар «Светофор» Хонууга эбэтэр балаһааккаҕа оонньонор. Онно икки уһун сурааһыны тардаҕыт. Бастакы сурааһын кэннигэр кыттааччылар оонньуу саҕаланыытыгар тураллар. Оттон иккис сурааһыҥҥа диэри ыытааччыттан (эккирэтэр киһи) куотан тиийиэхтээхтэр. Бастаан ыытааччыны...